II SA/Ke 485/06

WyrokWSA w Kielcach2008-02-13

Skład orzekający: Renata Detka, Jacek Kuza, Dorota Pędziwilk-Moskal

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo nałożył obowiązek przedstawienia zaświadczenia o zgodności rozbudowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, gdy taki plan nie obowiązywał, a następnie nakazał rozbiórkę obiektu z powodu niewykonania tego obowiązku?
Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego naruszył prawo materialne, nakładając obowiązek przedstawienia zaświadczenia o zgodności rozbudowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, gdy taki plan nie obowiązywał. Ponadto, obowiązek ten był niemożliwy do spełnienia. W związku z tym, decyzja nakazująca rozbiórkę z powodu niewykonania tego wadliwego obowiązku jest nielegalna. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją akty, nakazując organowi ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa, w tym orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego.
Stan faktyczny
Organ nadzoru budowlanego nakazał rozbiórkę samowolnie rozbudowanego budynku przetwórstwa mięsnego. Skarżący zarzucił, że nałożony obowiązek przedstawienia zaświadczenia o zgodności z planem miejscowym był niemożliwy do wykonania z uwagi na brak uchwalonego planu, a rozbiórka spowodowałaby niepowetowane straty. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając naruszenie prawa materialnego przez organ.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego, poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. Stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.),, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Sekretarz sądowy Izabela Suchenia, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 lutego 2008r. sprawy ze skargi Z. Ch. na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. uchyla postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...]; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; IV. zasądza od Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Z. Ch. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Ke 485/06 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...]Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w części rozstrzygnięcia decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...], nakazującą Z. C. rozbiórkę rozbudowanego budynku przetwórstwa mięsnego w miejscowości Ł., gmina W. na działce o nr ewidencyjnym [...] i nakazał wykonanie rozbiórki rozbudowy tego budynku, tj. rozbudowy samowolnie dobudowanej od strony wschodniej tego budynku części składającej się z dwóch pomieszczeń o wymiarach: 12,15x18,58 m oraz 10,80x6,69 m. W pozostałej części organ utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ II instancji ustalił, że na skutek pisma Z. K.z dnia 25 lutego 2004 r. pracownicy Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w dniu 26 lutego 2004 r. dokonali kontroli na działce nr [...] położonej w miejscowości Ł., gmina W. stwierdzając, że Z. C. bez jakiegokolwiek pozwolenia na budowę, a więc samowolnie wykonuje na tej działce rozbudowę istniejącego budynku masarni dobudowując od strony wschodniej pomieszczenia o wymiarach: 12,15x18,58 m oraz 10,80x6,69 m, mające pełnić funkcję pomieszczeń socjalnych. W związku z tym organ nadzoru budowlanego pismem z dnia 1 marca 2004 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie rozbudowy budynku przetwórstwa mięsnego w Ł., a następnie wydał postanowienie z dnia [...]., którym nakazał inwestorowi wstrzymanie w terminie natychmiastowym prowadzonej rozbudowy przedmiotowego budynku masarni i dostarczenie do organu I instancji w terminie do dnia 20 czerwca 2004 r. : 1). zaświadczenia organu właściwego w sprawach ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu o zgodności usytuowania rozbudowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, 2). czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, 3). oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W związku z ustaleniem, że Z. C. kontynuował roboty budowlane przy rozbudowie przedmiotowego budynku po ich wstrzymaniu, organ I instancji decyzją z dnia [...] podjętą na podstawie art. 50a pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. nakazał Z.C. rozbiórkę rozbudowanego budynku przetwórstwa mięsnego w miejscowości Ł. na działce nr ew. [...] określając szczegółowo zakres tej rozbiórki. Decyzja ta została następnie w trybie odwoławczym uchylona w całości decyzją Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] z powodu niezgodności jej rozstrzygnięcia (treści nakazu) z uzasadnieniem. Ponieważ organ I instancji stwierdził, że mimo upływu terminu zakreślonego w postanowieniu z dnia [...], inwestor nie dostarczył wymienionych w tym postanowieniu dokumentów, decyzją z dnia [...] na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego nakazał Z. C. rozbiórkę rozbudowanego budynku przetwórstwa mięsnego w miejscowości Ł., gmina W. na działce nr [...]. Po rozpatrzeniu odwołania Z. C., Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części rozstrzygnięcia i orzekając w tym zakresie nakazał Z. C. rozbiórkę wykonanej samowolnie rozbudowy budynku zakładu przetwórstwa mięsnego. Na skutek skargi Z. C. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 9 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Ke 397/05, uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że decyzja organu II instancji, wbrew treści art. 107 § 1 i 3 kpa, nie określała dokładnie na czym ma polegać nakazana rozbiórka samowolnie wykonanej rozbudowy budynku zakładu. Ponieważ rozstrzygnięcie decyzji zawarte w sentencji jest jedną z najistotniejszych części decyzji, zawarty w niej obowiązek nałożony na stronę powinien być wyrażony precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji, gdyż jest to konieczne przy ewentualnym wykonywaniu decyzji. Ponadto Sąd zauważył, że decyzja nie zawierała pełnego rozstrzygnięcia, gdyż wbrew treści art. 138 § 1 pkt 2 kpa pomijała rozstrzygnięcie co do pozostałej części decyzji organu I instancji. Sąd polecił również ustalenie, czy po uchyleniu przez organ II instancji decyzji rozbiórkowej INB z dnia [...] wydanej w trybie art. 50a pkt 1 prawa budowlanego, doszło do wydania kolejnego nakazu rozbiórki w tym trybie. W tak ustalonym stanie faktycznym Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji. Skoro bowiem stwierdzono, że Z. C. nie posiadając wymaganego pozwolenia na budowę rozpoczął rozbudowę istniejącego budynku przetwórstwa mięsnego, zasadnie organ I instancji wstrzymał postanowieniem prowadzenie robót budowlanych i nałożył obowiązki przedłożenia w określonym terminie dokumentów wymienionych w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego. Zasadnie też na podstawie art. 48 ust. 1 tej ustawy nakazał inwestorowi rozbiórkę dokonanej rozbudowy tego budynku, skoro nałożone obowiązki nie zostały wykonane. Z uwagi jednak na nie sprecyzowanie w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji nałożonego obowiązku, organ II instancji, przy uwzględnieniu dyspozycji Sądu, doprecyzował ten obowiązek. Odnośnie powołania przez organ I instancji niepełnej podstawy prawnej organ II instancji uznał, że nie miało to wpływu na zasadność decyzji. Dlatego ograniczono się tylko do uzupełnienia tej podstawy. INB wyjaśnił również, że powstały na skutek braku dostarczenia przez inwestora dokumentów wymienionych w postanowieniu z dnia [...] nowy stan prawny, wymagał zastosowania trybu art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 Prawa budowlanego. Dlatego po uchyleniu decyzji INB z dnia [...] nakazującej rozbiórkę przedmiotowego rozbudowanego budynku w trybie art. 50a pkt 1 Prawa budowlanego, nie było już możliwości wydania kolejnej decyzji w tym trybie. W skardze na tę decyzję Z. C. wniósł o jej uchylenie i uchylenie poprzedzającej ją decyzji INB z dnia [...]. Skarżący zarzucił, że: 1. rozbiórka obecnie wykonana spowodowałaby dla niego niepowetowane straty i zmusiła go do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej i do likwidacji Zakładu, 2. nałożony na niego obowiązek dostarczenia zaświadczenia organu właściwego w sprawach ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu o zgodności usytuowania jego inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego był niemożliwy do wykonania, ponieważ w Gminie nie ma uchwalonego planu zagospodarowania przestrzennego. W odpowiedzi na skargę Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, należy stwierdzić, że skarga jest zasadna, częściowo z przyczyn jakie w niej wskazano. Kontrolowana decyzja administracyjna została wydana na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. Nr 156/06 poz.1118 ze zm.). Możliwość nałożenia nakazu rozbiórki w trybie tych przepisów uzależniona jest od wcześniejszego przeprowadzenia postępowania, o jakim mowa w art. 48 ust. 2 i 3 tej ustawy. Istotnym i koniecznym punktem tego postępowania jest postanowienie wydawane przez organ nadzoru budowlanego, wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych i nakładające na inwestora obowiązek przedstawienia dokumentów, o jakich mowa w art. 48 ust. 3 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego. W związku z poważnymi konsekwencjami jakie ponosi inwestor w razie nie wywiązania się z tych obowiązków (nakaz rozbiórki), należy przyjąć, że skutki te może wywołać tylko wezwanie zgodne z prawem oraz, co do zasady, możliwe do spełnienia. W niniejszej sprawie w dniu [...] doszło do wydania na podstawie art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w tej dacie (tekst jednolity - Dz. U. Nr 207/2003 poz. 2016), postanowienia nakazującego Z. C. m. in. przedstawienie zaświadczenia organu właściwego w sprawach ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu o zgodności usytuowania przedmiotowej rozbudowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Tak sformułowany obowiązek był sprzeczny z brzmieniem obowiązującego wówczas przepisu art. 48 ust. 2 oraz 48 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 48 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego, a także nie był możliwy do spełnienia. Powołany w podstawie prawnej postanowienia z dnia [...] art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, upoważniał bowiem organ jedynie do wstrzymania postanowieniem prowadzenia robót budowlanych. Podstawą do nałożenia obowiązków, w tym i wyżej wskazanego, był natomiast art. 48 ust. 3 tej ustawy. Punkt 1 tego przepisu precyzując treść zaświadczenia, jakie miał złożyć inwestor w wykonaniu nałożonego obowiązku wyjaśniał, że chodziło o zaświadczenie organu właściwego w sprawach ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu o zgodności obiektu z przepisami, o których mowa w ust. 2 pkt 1. Zgodnie z tym ostatnim przepisem natomiast, jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1 była zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, właściwy organ wstrzymywał postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Jak widać z treści przytoczonego przepisu, jedynymi przepisami o jakich on mówi, są "przepisy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym". Wniosek stąd, że prawidłowo nałożony obowiązek o jakim mowa w art. 48 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dniu [...], powinien dotyczyć zobowiązania do przedłożenia zaświadczenia o zgodności obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a nie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, jak to uczynił organ. Kolejnym naruszeniem przepisów prawa materialnego popełnionym przez organ I instancji przy wydawaniu tego postanowienia było to, że wykonanie tego wadliwie nałożonego obowiązku nie było możliwe do spełnienia, co trafnie zarzucił skarżący. Z mocy bowiem art. 87 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80/03 poz. 717 ze zm.), obowiązujące w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 11 lipca 2003 r.) miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego uchwalone przed dniem 1 stycznia 1995 r. zachowywały moc do czasu uchwalenia nowych planów, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2003 r. Z dniem 1 stycznia 2004 r. przestały więc obowiązywać. Nowy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla terenu na którym umiejscowiony jest przedmiotowy obiekt budowlany, nie został natomiast uchwalony, co było w sprawie niesporne. W toku kontrolowanego postępowania, jeszcze przed wydaniem decyzji organu I instancji z dnia [...] nakazującej rozbiórkę z powodu nieprzedstawienia w wyznaczonym terminie dokumentów wymienionych w postanowieniu z dnia [...], w dniu 31 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 93/04 poz. 888 ze zm.). Nowelizacja ta zmieniła m. in. treść art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego. Zamiast obowiązku przedstawienia zaświadczenia organu właściwego w sprawach ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu o zgodności obiektu z przepisami, o których mowa w ust. 2 pkt 1, wprowadziła obowiązek przedstawienia zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z art. 2 ust. 1 powoływanej ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. nowelizującej Prawo budowlane, do spraw wszczętych, a niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, stosuje się jej przepisy, z zastrzeżeniem ust. 2-4, które nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Zgodnie z wynikającą z przytoczonego przepisu zasadą bezpośredniego działania nowej ustawy, organy nadzoru budowlanego miały obowiązek stosowania w niniejszej sprawie przepisów art. 48 w nowym brzmieniu. Aczkolwiek obowiązki nałożone na inwestora postanowieniem z dnia [...] powinny były być oparte na treści art. 48 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 maja 2004 r., to jednak skutki ich niewykonania mogły być wdrożone na podstawie art. 48 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym od dnia 31 maja 2004 r. Odnośny przepis przewidywał, że w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1, tj. nakazuje rozbiórkę (art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego). W związku z przyjętą przy nowelizacji Prawa budowlanego z dnia 16 kwietnia 2004 r. zasadą bezpośredniego działania nowych przepisów, przepis art. 48 ust. 4, choć nie uległ zmianie, należy odczytywać jako dotyczący obowiązków, o których mowa w ust. 3 w brzmieniu obowiązującym od dnia 31 maja 2004 r. Przy odmiennej wykładni doszło by bowiem do sytuacji takiej jak w niniejszej sprawie, w której nałożono na inwestora nakaz rozbiórki obiektu budowlanego z powodu niewykonania obowiązku przedłożenia m. in. zaświadczenia o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, choć do złożenia takiego zaświadczenia, bądź takiej decyzji inwestor w ogóle nie był wzywany. Wskazane naruszenia przepisów prawa materialnego miały wpływ na wynik sprawy. W razie bowiem nałożenia na inwestora obowiązków zgodnych z prawem i możliwych do spełnienia, miałby on możliwość podjęcia starań w kierunku uzyskania wymaganych dokumentów zwłaszcza, że jeszcze przed wszczęciem kontrolowanego postępowania administracyjnego uzyskał decyzję Wójta Gminy o warunkach zabudowy (k. I-2 akt administracyjnych), która choć nie stała się ostateczna (oświadczenie inwestora złożone w czasie oględzin w dniu 24 marca 2004 r. - k. I -6), to jednak ma istotne znaczenie dla możliwości legalizacji przedmiotowej rozbudowy, o czym będzie mowa niżej. Uwzględniając powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, utrzymaną nią w mocy decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] oraz postanowienie tego samego organu z dnia [...]. Ponieważ przyczyną wadliwości przeprowadzonego w sprawie postępowania było naruszające prawo nałożenie obowiązków dokonane ostatnio wymienionym postanowieniem, to uchylenie tego postanowienia, a także będącej jego skutkiem decyzji z dnia [...] nakazującej rozbiórkę rozbudowy budynku przetwórstwa mięsnego w miejscowości Ł., gmina W., było niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ nadzoru budowlanego I instancji oceni czy zachodzą w sprawie wymienione w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego w aktualnie obowiązującym brzmieniu, przesłanki do legalizacji przedmiotowej samowoli, a w razie pozytywnej odpowiedzi na to pytanie wyda postanowienie o jakim mowa w art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, nakładając na inwestora obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie dokumentów wymienionych w art. 48 ust. 3 pkt 1 i 2 tej ustawy. Organ uwzględni przy tym aktualne brzmienie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, wynikłe z treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007r., w sprawie o sygn. P 37/2006. Trybunał Konstytucyjny stwierdził bowiem, że art. 48 ust. 2 pkt. 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", są niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Sentencja tego wyroku ogłoszona została w Dz.U. Nr 247, poz.1844. W uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że dysponowanie decyzją o warunkach zabudowy, ostateczną w dniu wszczęcia postępowania rozbiórkowego, ustawodawca uczynił warunkiem zalegalizowania samowoli dokonanej na terenie, na którym nie obowiązuje plan miejscowy. Równocześnie warunkiem legalizacji samowoli dokonanej na terenie, na którym obowiązuje plan miejscowy, ustawodawca uczynił uzyskanie zaświadczenia wójta o zgodności budowy z ustaleniami tego planu, przy czym nie ma żadnych obostrzeń co do daty takiego zaświadczenia. Oznacza to faktyczne zróżnicowanie sytuacji prawnej sprawców samowoli, według kryterium obowiązywania na danym terenie planu miejscowego. Tymczasem adresatami regulacji poświęconej legalizacji samowoli są podmioty, które wybudowały obiekty budowlane bez pozwolenia na budowę, i to właśnie ten brak stanowi cechę relewantną. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, zróżnicowanie sytuacji prawnej inwestorów, wynikające z przyczyn od nich niezależnych (a do takich należy obowiązywanie, albo nieobowiązywanie, na danym terenie planu miejscowego), godzi w zasady sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa oraz rodzi wątpliwości co do racjonalności działań prawodawcy. Okoliczność, że stosownie do art. 190 ust.2 i 3 Konstytucji orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia w organie urzędowym, w którym akt normatywny był ogłoszony, nie może jednak zmieniać oceny, iż przepis uznany przez Trybunał za niekonstytucyjny ma taki charakter od samego początku, tj. od dnia jego wejścia w życie. Fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego podjętego na podstawie niekonstytucyjnego przepisu, a poddanego pod osąd sądowi administracyjnemu - mimo, że generalnie sądy te orzekają o legalności aktu biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny w dacie jego wydania. Dlatego przytoczony wyrok Trybunału Konstytucyjnego miał w niniejszej sprawie znaczenie nie tylko w związku z wyrażonymi w niniejszym wyroku wskazaniami co do dalszego postępowania, ale i musiał być uwzględniony przy ocenie legalności obowiązku nałożonego na inwestora uchylonym postanowieniem z dnia 11 marca 2004 r., a przez to i przy ocenie, czy stwierdzone przez Sąd naruszenia prawa materialnego miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Choć bowiem organ nie zastosował w niniejszej sprawie przepisu art. 48 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym od dnia 31 maja 2004 r., to ponieważ powinien był to zrobić, niekonstytucyjny od samego początku charakter wskazanej części zakwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny przepisu, musiał mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Uwzględnienie nowego stanu prawnego wynikłego z wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego jest w niniejszej sprawie o tyle istotne, że inwestor, o czym już wyżej wspomniano, uzyskał decyzję Wójta Gminy o warunkach zabudowy. Choć decyzja ta nie stała się ostateczna, to jednak fakt jej uzyskania aktualizuje potrzebę ustalenia w sprawie, czy przedmiotowa rozbudowa narusza przepisy prawa - w tym regulujące kwestie planowania i zagospodarowania przestrzennego (ustalenia takie będą potrzebne tylko o tyle, o ile inwestor nie uzyskał, bądź nie uzyska ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy przedmiotowego obiektu). Jak bowiem wyjaśnił TK w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 grudnia 2007 r., "z art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego wynika, że warunkiem legalizacji samowoli jest zgodność konkretnej budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Chodzi więc o zgodność albo z planem miejscowym, albo z "generalnym" porządkiem planistycznym, ukształtowanym wieloma ustawami szczególnymi. Nie może mieć tu znaczenia termin uzyskania ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, bo ma ona charakter wyłącznie informacyjny i - sama przez się - nie kształtuje praw ani obowiązków inwestora, wynikających wprost z ustaw (co oczywiście nie przeczy obowiązkowi jej uzyskania). Decydujące znaczenie w procesie legalizacji samowoli (również legalizacji prowadzonej w związku ze wszczęciem postępowania rozbiórkowego)winno mieć ustalenie, że obiekt wybudowany bez pozwolenia na budowę nie narusza przepisów - w tym regulujące kwestie planowania i zagospodarowania przestrzennego". Na koniec należy dodać, że rozstrzygnięcie Sądu w niniejszej sprawie, nie narusza w niczym aktualności oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 9 marca 2006 r. wydanego w sprawie II SA/Ke397/05, które w dalszym ciągu, zgodnie z art. 153 p.p.s.a. wiążą w sprawie zarówno Sąd, jak i organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Przy rozstrzyganiu sprawy organy administracji będą więc miały na uwadze również tamten wyrok. Równocześnie jednak tamto rozstrzygnięcie nie stało na przeszkodzie uchyleniu wskazanych w niniejszym wyroku aktów, gdyż ocena prawna i wskazania co dalszego postępowania wyrażone w wyroku z dnia 9 marca 2006 r., nie dotyczyły naruszeń prawa materialnego stwierdzonych w niniejszej sprawie. Orzeczenie zawarte w punkcie II wyroku oparte zostało na przepisie art. 152 p.o p.s.a. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu administracji na rzecz skarżącego 500 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, do których zaliczono uiszczony wpis od skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło