II SA/Ke 488/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Banach, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Karolina Chrapkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewody z dnia [...] w przedmiocie utraty statusu osoby poszukującej pracy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokat [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania A. B., utrzymał w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta w dniu [...] w przedmiocie utraty statusu osoby poszukującej pracy. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Na podstawie decyzji Prezydenta Miasta z dnia 19.02.2019 r. A. B. uzyskał z dniem 19.02.2019 r. status osoby poszukującej pracy. Odwołanie od tej decyzji wniósł A. B., wskazując że zgłosił się w dniu 18.02.2019 r. i złożył pisemny wniosek o zarejestrowanie z dniem 18.02.2019 r., a nie z dniem 19.02.2019 r. W konsekwencji decyzją z dnia 5.04.2019 r. Wojewoda uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i uznał A. B. za osobę poszukującą pracy z dniem 18.02.2019 r. W dniu 19.03.2019 r. do Miejskiego Urzędu Pracy wpłynęło pismo A. B. o następującej treści: "Składam warunkowy wniosek o wyrejestrowanie mnie z ewidencji osób poszukujących pracy z dniem 20.03.2019 r. Wniosek jest warunkowy z tego powodu, że moja ostatnia rejestracja może być wielką przeszkodą dla organu w honorowaniu wyroku WSA, którym to wyrokiem WSA uchylił wcześniejszą decyzję organu o wyrejestrowanie mnie z ewidencji." Następnie w dniu 27.03.2019 r. A. B. złożył oświadczenie o treści: "...wniosek z dnia 19.03.2019 r. podtrzymuję dot. wyrejestrowania warunkowego z ew. os. posz. pracy z dn. 20.03.2019 r.". W oparciu o ww. wniosek organ I instancji wydał w dniu 30.04.2019 r. decyzję o utracie przez A. B. statusu osoby poszukującej pracy z dniem 20.03.2019 r., tj. z datą wskazaną przez zainteresowanego. W odwołaniu od powyższej decyzji A. B. wskazał, że złożył wniosek warunkowy, a w decyzji nie wspomniano nic o tym warunku. Organ II instancji, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, podkreślił że powołany w tym rozstrzygnięciu przepis art. 33 ust. 4a pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 1265 ze zm.) jednoznacznie wskazuje, że konsekwencją złożenia wniosku o rezygnację z pomocy określonej w ustawie jest wyrejestrowanie z ewidencji osób poszukujących pracy. Odnosząc się do treści odwołania Wojewoda wskazał na brak możliwości złożenia "warunkowego wniosku o wyrejestrowanie", gdyż przepisy ww. ustawy nie przewidują możliwości złożenia wniosku o wyrejestrowanie "pod warunkiem". Co się zaś tyczy wskazanych przez A. B. przyczyn określenia wniosku jako "warunkowy" organ II instancji stwierdził, że powoływany przez stronę wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 11.04.2018 r. o sygn. akt II SA/Ke 51/18 – którym uchylono decyzję Wojewody z dnia 22.11.2017 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji – nie ma żadnego wpływu na kwestie wyrejestrowania strony z ewidencji osób poszukujących pracy z dniem 20.03.2019 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach A. B. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazał, że skoro, jak twierdzi organ, brak jest możliwości złożenia "warunkowego wniosku" o wyrejestrowanie z ewidencji osób poszukujących pracy, to na jakiej podstawie został wyrejestrowany. Nie składał bowiem – i nie zamierza składać – innego wniosku niż warunkowy. Natomiast dopiero Sąd rozstrzygnie, czy wniosek warunkowy można uznać za bezwarunkowy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Bezspornym jest fakt, że na podstawie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] A. B. uzyskał status osoby poszukującej pracy, przy czym decyzją z dnia [...] Wojewoda, orzekając jako organ odwoławczy, uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i uznał A. B. za osobę poszukującą pracy z dniem 18.02.2019 r. Zgodnie z art. 33 ust. 4a pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. – na datę wydania zaskarżonej decyzji – z 2018 r. poz. 1265 ze zm.) starosta pozbawia osobę zarejestrowaną statusu poszukującego pracy, jeśli poszukujący pracy złożył wniosek o rezygnację z pomocy określonej w ustawie świadczonej przez powiatowy urząd pracy; pozbawienie statusu poszukującego pracy następuje od dnia złożenia wniosku. W rozpatrywanej sprawie skarżący złożył w dniu 19.03.2019 r. do Miejskiego Urzędu Pracy wniosek o treści: "Składam warunkowy wniosek o wyrejestrowanie mnie z ewidencji osób poszukujących pracy z dniem 20.03.2019 r. Wniosek jest warunkowy z tego powodu, że moja ostatnia rejestracja może być wielką przeszkodą dla organu w honorowaniu wyroku WSA, którym to wyrokiem WSA uchylił wcześniejszą decyzję organu o wyrejestrowanie mnie z ewidencji. Ja rozumiem, że mogło być niewłaściwe rejestrowanie mnie na podstawie dwóch wniosków o zarejestrowanie. Ja rozumiem, że organ może mieć potrzebę uchylenia jednej decyzji. Niech więc tą decyzją będzie ostatnia decyzja, a ta którą uchylił WSA niech zostanie w obrocie prawnym". Następnie w dniu 27.03.2019 r. A. B. złożył kolejne oświadczenie pisemne o treści: "...wniosek z dnia 19.03.2019 r. podtrzymuję dot. wyrejestrowania warunkowego z ew. os. posz. pracy z dn. 20.03.2019 r." (z podkreśleniem słowa "warunkowego"). Aby przyjąć, że dana osoba składa wniosek o rezygnację z pomocy określonej w ustawie świadczonej przez powiatowy urząd pracy – w trybie przytoczonego wyżej art. 33 ust. 4a pkt 4 u.p.z. – w sytuacji gdy treść złożonego w tym przedmiocie pisma może budzić wątpliwości, należy przede wszystkim w sposób jednoznaczny ustalić wolę strony złożenia takiego właśnie wniosku. W rozpatrywanym przypadku skarżący konsekwentnie podnosił – zarówno w pierwotnym wniosku, w kolejnym oświadczeniu z dnia 27.03.2019 r., jak i w odwołaniu od decyzji organu I instancji – że jego wniosek ma charakter warunkowy, odwołując się przy tym do wcześniejszego wyroku WSA w Kielcach uchylającego, jak podawał, decyzję o wyrejestrowaniu go z ewidencji. W ocenie Sądu taki sposób sformułowania wniosku winien spowodować konieczność doprecyzowania rzeczywistej treści żądania skarżącego. Treść jego pism może bowiem świadczyć o tym, że w istocie z całą pewnością chce posiadać status osoby poszukującej pracy, jednak, jak można wnosić, wyraża obawę, że przyznanie takiego statusu na podstawie wniosku z lutego 2019 r. może kolidować z ewentualnym wcześniejszym przyznaniem takiego statusu – w postępowaniu, w którym tut. Sąd uchylił decyzję o "wyrejestrowaniu z ewidencji". Organy obu instancji zgodnie uznały, że wniosek skarżącego ma charakter kategoryczny, nie wymaga doprecyzowania i z tego względu na podstawie art. 33 ust. 4a pkt 4 pozbawiły skarżącego statusu osoby poszukującej pracy z dniem wskazanym w piśmie z dnia 19.03.2019 r. Taki sposób procedowania należy uznać za nieprawidłowy, naruszający w istotny sposób podstawowe zasady postępowania administracyjnego określone w art. 8 § 1 kpa i art. 9 kpa, a także art. 7 i 77 § 1 kpa. Zgodnie z art. 8 § 1 kpa organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Art. 9 kpa stanowi zaś, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, na organie administracji ciąży obowiązek zmierzający do wyjaśnienia rzeczywistej woli wnioskodawcy, jeżeli charakter pisma wniesionego przez niego może budzić wątpliwości. Organ nie może domyślać się, jaka jest treść wniosku i samodzielnie interpretować jego treści, zwłaszcza w sytuacji, gdy zachodzą uzasadnione wątpliwości co do rzeczywistej woli wnioskodawcy (por. m.in. wyroki WSA w Warszawie z dnia 7 stycznia 2016 r., sygn. IV SA/Wa 3363/15, z dnia 20 maja 2015 r., sygn. IV SA/Wa 320/15). Z treści oświadczeń skarżącego składanych w toku postępowania wynikało, że jego wniosek o "wyrejestrowanie z ewidencji osób poszukujących pracy", ma charakter warunkowy, a zatem to czy wola skarżącego była ukierunkowana na wywołanie skutków przewidzianych w art. 33 ust. 4a pkt 4 u.p.z. zależało od jakiegoś dodatkowego czynnika. Organ winien był zatem po pierwsze wyjaśnić rzeczywistą treść żądania strony, wyjaśnić o jaki warunek chodzi i czy jest on spełniony, albowiem tylko wówczas można było skutecznie uznać, że wolą skarżącego było pozbawienie go statusu osoby poszukującej pracy. Skoro skarżący odwoływał się w złożonym wniosku do wyroku WSA w Kielcach, wydanego – jak wskazał organ – w dniu 11.04.2018 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 51/18, w tym kontekście, że od toku postępowania, którego ten wyrok dotyczył, zależy treść jego żądania (kwestia ewentualnego dublowania się – jak można odczytywać obawy skarżącego na podstawie wyłącznie dotychczasowych pism – statusu osoby poszukującej pracy), istotnym było ustalenie, do czego dokładnie odnosiło się to postępowanie oraz czy i jak się zakończyło, a w konsekwencji czy wynik tego postępowania (w szczególności wcześniejsze przyznanie mu statusu osoby poszukującej pracy) może mieć znaczenie dla ustalenia rzeczywistej woli skarżącego co do pozbawienia go statusu osoby poszukującej pracy. Wydanie orzeczenia w tym przedmiocie bez ustalenia tych wszystkich okoliczności ma charakter przedwczesny. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uznając, że doszło do istotnego naruszenia wskazanych wyżej przepisów postępowania. Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji uwzględni poczynione wyżej uwagi i interpretację przepisów. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie § 2 pkt 1, § 4 ust. 1, § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18) w związku z art. 250 p.p.s.a.