II SA/Ke 489/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 października 2009r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. II SA/Ke 489/09 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S.K. nie stwierdził u H.P. choroby zawodowej - przewlekłych chorób narządu głosu spowodowanych nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat, wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz.1115), zwanego dalej rozporządzeniem. W podstawie prawnej swojego rozstrzygnięcia organ podał przepis § 8 rozporządzenia wskazując jednocześnie, iż decyzja została wydana w oparciu o orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wystawione przez jednostki orzecznicze I i II stopnia, tj. przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy i Instytut Medycyny Pracy im. prof. dra med. J.Nofera w Ł. Ocena narażenia zawodowego sporządzona w związku z podejrzeniem choroby zawodowej wykazała, że H.P. pracowała na stanowisku nauczyciela w latach 1979-1985, w tym w Szkole Podstawowej w G. i Szkole Podstawowej Nr [...] w S.-K. Skarżąca pracowała również na stanowisku wychowawcy świetlicy (kierownika świetlicy) w latach 1985-2008 w Szkole Podstawowej nr [...], a następnie w Gimnazjum nr [...] w S.-K.. W ocenie wykazano również, że H.P. pracując przez okres 29 lat na wskazanych wyższej stanowiskach niewątpliwie była narażona na nadmierny wysiłek głosowy. W wyniku przeprowadzonej diagnostyki Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy rozpoznał u skarżącej prosty [...]. Po przeprowadzeniu dodatkowych badań Instytut Medycyny Pracy wydał orzeczenie, w którym stwierdzono u skarżącej [...], przy czym wskazano, że schorzenie to nie zostało ujęte w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia. Organ I-szej instancji podkreślił, że w uzasadnieniach powyższych orzeczeń lekarskich w sposób wyczerpujący, jasny i niebudzący wątpliwości wyjaśniono brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Rozpoznając odwołanie od tego rozstrzygnięcia wniesione przez H.P., Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ - powołując w podstawie prawnej przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U Nr 105, poz. 869) - przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz przytoczył ustalenia poczynione przez organ I-szej instancji. Podkreślił także, że organy inspekcji sanitarnej podejmując decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej stwierdzenia są związane orzeczeniem lekarskim wydanym w tej sprawie. Nie mają więc prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, że orzeczenia jednostek diagnozujących skarżącą zostały wydane z zachowaniem norm zamieszczonych w rozporządzeniu, nie są sprzeczne z materiałem dowodowym i nie budzą zastrzeżeń. Są rzeczowo i przekonująco uzasadnione oraz jednoznacznie wyjaśniają istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności nie rozpoznania u badanej choroby zawodowej. Stwierdzone w trakcie badań zmiany w obrębie narządu głosu nie są objęte wykazem chorób zawodowych i mimo, że skutkują dolegliwościami narządu głosu, nie mogą być rozpatrywane w tej kategorii schorzeń. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach H.P. podnosząc, że w jej przekonaniu rozpoznana u niej przez Poradnię Audiologiczną i Foniatryczną choroba, znajduje się w wykazie chorób zawodowych pod poz. 15/3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w pisemnych motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Przechodząc do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że w dacie orzekania przez organ odwoławczy obowiązywały inne przepisy dotyczące chorób zawodowych aniżeli te, na podstawie których wydał decyzję organ I-szej instancji. Zmiana uregulowań prawnych wynikała z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008r., który orzekł, że uprzednio obowiązujące rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, jest niezgodne z art. 92 ust.1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, przy czym odroczono utratę mocy obowiązującej rozporządzenia do dnia upływu 12 miesięcy od daty ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, tj. do dnia 2 lipca 2009r. (Dz.U. 2008/116/740). Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, będące podstawą orzekania w niniejszej sprawie przez organ II-giej instancji, zaczęło natomiast obowiązywać od dnia 3 lipca 2009r. Przypomnieć także należy, że zasada dwuinstancyjności postępowania polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy, przy czym działanie organu odwoławczego jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji. Dlatego organ odwoławczy jest zobowiązany uwzględnić zmiany stanu prawnego i faktycznego zaistniałe po wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej. W sentencji zaskarżonej decyzji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny powołał wprawdzie przepisy nowego Rozporządzenia z 30 czerwca 2009r., lecz nie wyjaśnił, czy mają one zastosowanie w stanie faktycznym sprawy. Stosownie do treści § 11 ust. 1 tego rozporządzenia, do postępowań w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Rozstrzygając zatem niniejszą sprawę, zadaniem organu było ustalenie, czy H.P. cierpi na chorobę uwzględnioną w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do aktualnie obowiązującego rozporządzenia. Pod poz. 15 załącznika do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych wskazano, że za chorobę zawodową uznaje się przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat: 1) guzki głosowe twarde, 2) wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych, 3) niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i twardą dysfonią. W załączniku do rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. (w oparciu o które swoje orzeczenia lekarskie wydały w sprawie jednostki diagnostyczne i na podstawie którego orzekał organ I-szej instancji) określono, że za chorobę zawodową uznaje się przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat: 1) guzki głosowe twarde, 2) wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych, 3) niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i twardą dysfonią. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, pomimo iż w dacie orzekania przez niego obowiązywały już przepisy rozporządzenia z 30 czerwca 2009r. o chorobach zawodowych, zaniechał wyjaśnienia, czy stwierdzone u skarżącej dolegliwości odpowiadają definicji choroby zawodowej - przewlekłej choroby narządu głosu, która uległa zmianie w aktualnie obowiązujących przepisach (w zakresie pkt 3), co stanowiło naruszenie art. 7 i 77 § 1 kpa. Organ odwoławczy ograniczył się jedynie do oceny ustaleń dokonanych przez organ I instancji, nie zauważając zmiany w przepisach będących podstawą orzekania. Nie ulega bowiem żadnej wątpliwości, że bez posłużenia się specjalistyczną wiedzą medyczną nie jest możliwe ustalenie, czy sytuacja zdrowotna skarżącej podlega dyspozycji przepisu w nowym brzmieniu. Mając na uwadze, że organ II instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. Niezbędne było również uchylenie decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S.- K., zgodnie bowiem z treścią art. 135 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do stosowania przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku oparto o przepis art. 152 p.p.s.a.