II SA/Ke 490/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Małgorzata Rymarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 października 2007 r. sprawy ze skargi R. Ł. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia pożyczki oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję wydaną w dniu [...] z upoważnienia Starosty, w sprawie odmowy umorzenia części pożyczki udzielonej zgodnie z umową Nr [...] z dnia [...] R. Ł. ze środków Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ II instancji ustalił, że w dniu [...] została zawarta pomiędzy Urzędem Pracy a R.Ł. umowa dotycząca udzielenia pożyczki w kwocie [...] na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Decyzją z dnia [...] Urząd Pracy odmówił wnioskowanego przez R. Ł. umorzenia niespłaconej części pożyczki, z uwagi na niespełnienie warunków umowy dotyczących udokumentowania wydatkowania pożyczki w terminie określonym umową i terminowej spłaty zobowiązań. Na skutek skargi R. Ł. od decyzji Wojewody utrzymującej w mocy tę decyzję Starosty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2004 r. uchylił decyzje organów obu instancji. W uzasadnieniu tego wyroku WSA w Krakowie stwierdził, że organy administracji przy rozstrzyganiu wniosku nie zbadały przesłanek z art. 18 ust. 4a pkt 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity - Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514, ze. zm.) bowiem nie wyjaśniły, czy za umorzeniem części pożyczki przemawiały szczególne względy gospodarcze lub społeczne. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji stwierdził, że R. Ł. w dniu [...] spłacił całość zobowiązania, co stało się podstawą umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego. Wojewoda decyzją dnia [...] podtrzymał stanowisko organu I instancji uznając, że w związku ze spłatą reszty pożyczki przestał istnieć przedmiot umorzenia, a postępowanie w jego sprawie stało się bezprzedmiotowe. Na skutek skargi R. Ł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2006 r. uchylił decyzje organów I i II instancji stwierdzając, że wadliwe przyjęcie, iż postępowanie w sprawie było bezprzedmiotowe spowodowało, że organy obu instancji, z naruszeniem art. 7 kpa zaniechały podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Jedną z przyczyn spłacenia przez skarżącego pozostałej części pożyczki jeszcze przed rozpoznaniem skargi przez WSA w Krakowie był bardzo długi, bo blisko 2,5 letni okres rozpoznawania tej skargi przez Sąd. Z uwagi na konstytucyjne prawo każdego do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, zwłoka w rozpoznaniu sprawy nie powinna rodzić dla strony niekorzystnych konsekwencji. Ponadto Sąd uznał, że organy obu instancji nie ustaliły okoliczności wskazanych w wyroku WSA w Krakowie, tj. nie zbadały, czy za umorzeniem niespłaconej przez R.Ł. części pożyczki przemawiały szczególne względy gospodarcze lub społeczne, o czym mowa w art. 18 ust. 4a pkt 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy w oparciu o przeprowadzony wywiad środowiskowy organ I instancji ustalił, że jeden z poręczycieli przedmiotowej pożyczki, tj. B. D. jest zatrudniona w [...] w W. gdzie w grudniu 2006 r. uzyskała dochód netto w wysokości [...]. Poręczyciel ten mimo wezwania odmówił udzielenia informacji o sytuacji finansowej osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Drugi z poręczycieli, M. K. odmówiła złożenia pisemnej informacji o sytuacji finansowej. Ponadto z protokołu posiedzenia Rady Zatrudnienia wynika, że głosowanie nad wnioskiem w sprawie umorzenia przedmiotowej pożyczki nie przyniosło rozstrzygnięcia, ponieważ za umorzeniem głosowało 5 osób, przeciwko również 5, a 1 osoba wstrzymała się od głosowania. W oparciu o takie ustalenia organ II instancji stwierdził, że w stosunku do części poręczycieli nie zachodzą przesłanki mającego w sprawie zastosowanie art. 18 ust. 4a pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w związku z art. 139 ust. 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w związku z czym organ I instancji mógł podjąć decyzję o odmowie umorzenia pożyczki. W skardze z dnia 29 lipca 2007 r. R. Ł. wniósł o uchylenie decyzji Wojewody z dnia [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty. Wniósł też o umorzenie 30 % pobranej kwoty pożyczki, a w związku z jej spłatą w całości, o zwrot wpłaconej kwoty, a także o zwrot kwoty [...] uiszczonej przez skarżącego tytułem niesłusznie pobranych odsetek od spłaconej pożyczki. R. Ł. zarzucił, że badanie przez organ I instancji sytuacji materialnej skarżącego, jego rodziców oraz poręczycieli było niedopuszczalne, ponieważ pobrana pożyczka została spłacona w 100 % wraz z odsetkami w kwocie [...], o których zwrocie organ nic w swej decyzji nie napisał. Skarżący zarzucił również, że "decyzję w jego sprawie powinien wydać sam Starosta osobiście po przeanalizowaniu wszystkich akt, a nie odsyłać akt do Biura Pracy w W.". Skarżący podniósł również, że na skutek działań urzędu, w dniu [...] musiał zlikwidować sklep, na który otrzymał przedmiotową pożyczkę. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W nawiązaniu do zarzutu skargi wyjaśnił też, że Starosta może upoważnić w formie pisemnej dyrektora powiatowego urzędu pracy lub na jego wniosek innych pracowników tego urzędu do załatwiania w imieniu starosty spraw, w tym do wydawania decyzji. Zatem zaskarżona decyzja podpisana przez Dyrektora PUP z upoważnienia Starosty jest decyzją wydaną przez Starostę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się jakiegokolwiek naruszenia prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania. Ze względu na zawarty w skardze zarzut niewłaściwości organu, który wydał zaskarżoną decyzję, który to zarzut, w razie jego potwierdzenia, powodowałby nieważność decyzji wydanej w sprawie w I instancji (art. 145 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 kpa) - to właśnie zagadnienie wymagało wyjaśnienia na wstępie. Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. d) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przytaczanej dalej jako ustawa o promocji zatrudnienia (Dz. U. Nr 99/04 poz.1001 ze zm.), do zadań samorządu powiatu w zakresie polityki rynku pracy należy m.in. wydawanie decyzji o umorzeniu części należności z tytułu zwrotu przyznanych jednorazowo środków, o których mowa w art. 46 tej ustawy, tj. m. in. środków na podjęcie działalności gospodarczej. Według natomiast art. 9 ust. 7 tej ustawy starosta może, w formie pisemnej, upoważnić dyrektora powiatowego urzędu pracy lub na jego wniosek innych pracowników tego urzędu do załatwiania w imieniu starosty spraw, w tym do wydawania decyzji w trybie przepisów o postępowaniu administracyjnym. Z przytoczonych przepisów wynika, że Dyrektor Urzędu Pracy w W., który podpisał decyzję z dnia [...], był upoważniony do jej wydania w imieniu właściwego w sprawie Starosty. Dlatego omawiany zarzut skargi nie zasługiwał na uwzględnienie. W związku z treścią dwóch zapadłych w sprawie wyroków sądów administracyjnych, których wskazania co do dalszego biegu postępowania i ocena prawna wiążą zarówno sąd jak i organ, którego decyzję zaskarżono (art. 153 u.p.p.s.a.), rolą organu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy było wyjaśnienie, czy za umorzeniem postępowania w sprawie przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne, przy czym jako okoliczność szczególną organ miał rozważyć również tę, iż opóźnienia w dokonaniu spłat przedmiotowej pożyczki były jednodniowe, a opóźnienia co do udokumentowania wydatkowania tej pożyczki nie były znaczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie polecił równocześnie wziąć pod uwagę treść art. 18 ust. 4b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, przytaczanej dalej jako ustawa o zatrudnieniu (Dz. U. Nr 6/01 poz. 56 ze zm.). Sąd ten zauważył również, że konieczne będzie w sprawie zasięgnięcie opinii Rady Zatrudnienia, o czym stanowi art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu. Realizując przytoczone wytyczne organ I instancji poczynił ustalenia wystarczające do oceny, czy w sprawie zachodziły wskazane w art. 18 ust. 4a pkt 5 i ust. 4b ustawy o zatrudnieniu, przesłanki umorzenia przedmiotowej pożyczki. Zgodnie z przywołanymi przepisami ustawy o zatrudnieniu, które miały zastosowanie w sprawie z mocy przejściowego przepisu art. 139 ust. 5 obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji ustawy o promocji zatrudnienia, starosta może po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę udzieloną z Funduszu Pracy bezrobotnemu na podjęcie pozarolniczej działalności, jeżeli przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne. Umorzenie pożyczki, za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić gdy okoliczności uzasadniające umorzenie, o których mowa w ust. 4a, zachodzą co do wszystkich zobowiązanych. Organ II instancji niewadliwie ustalił, że organ I instancji zasięgnął opinii Rady Zatrudnienia co do możliwości umorzenia części przedmiotowej pożyczki. Zasadnie również organy przyjęły, że opinia ta nie ma charakteru wiążącego, co zresztą w niniejszej sprawie, ze względu na nierozstrzygnięty, bo "remisowy" wynik głosowania na forum tej rady, nie miało istotnego znaczenia. Wbrew zarzutowi skargi, konieczność ustalenia czy za umorzeniem części przedmiotowej pożyczki przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne, upoważniała organ I instancji do wzywania R. Ł. jako pożyczkobiorcy oraz B. D. i M. K. jako poręczycieli, do udzielenia informacji o sytuacji finansowej ich rodzin. Podniesiona w skardze okoliczność spłacenia pożyczki w 100 % z odsetkami, nie mogła chronić pożyczkobiorcy i poręczycieli przed takimi ustaleniami organu, ponieważ ustalenia te były konieczne dla wyjaśnienia, czy istnieją określone w art. 18 ust. 4a pkt 5 i ust. 4b ustawy o zatrudnieniu podstawy do umorzenia części tej pożyczki, a potrzeba dokonania tych ustaleń wynikła właśnie z wniosku R. Ł. o umorzenie części udzielonej mu pożyczki. Realizując dyspozycję wskazanych przepisów organ I instancji niewadliwie ustalił, że odnośnie poręczycieli tej pożyczki nie można stwierdzić istnienia szczególnych względów gospodarczych lub społecznych, które przemawiałyby za umorzeniem części pożyczki. Z zaświadczenia z pracy B. D. wynika bowiem, że jest ona zatrudniona na stanowisku nauczyciela z wynagrodzeniem [...] netto za grudzień 2006 r., co oznacza, że miała ona możliwość spłaty 30 % z udzielonej R. Ł. pożyczki w kwocie [...]. Odnośnie tej poręczycielki nie można więc mówić o istnieniu w sprawie szczególnych względów gospodarczych lub społecznych przemawiających za umorzeniem pożyczki. Druga poręczycielka, M. K. odmówiła udzielenia jakichkolwiek informacji na temat jej sytuacji majątkowej, co uniemożliwiło wykazanie, aby istniały w sprawie szczególne względy przemawiające za umorzeniem pożyczki dotyczące tego poręczyciela. Niewykazanie tej okoliczności natomiast sprawia, (przy niespełnieniu którejkolwiek z pozostałych przesłanek umorzenia pożyczki określonych w art. 18 ust. 4a pkt 1 – 4 ustawy o zatrudnieniu, co nie było w sprawie sporne) że organy administracji nie miały możliwości umorzenia przedmiotowej pożyczki w żadnej części. Odnosząc się do sformułowanego w skardze żądania zwrotu Urząd Pracy w W. 30 % pobranej pożyczki i kwoty [...] niesłusznie pobranych odsetek od pożyczki oraz do zarzutu skargi związanego z pominięciem w zaskarżonej decyzji kwestii zwrotu tych odsetek należy stwierdzić, że sądy administracyjne nie mogą zasądzać w swych wyrokach żadnych kwot, ani nakazywać ich zwrot między stronami, gdyż nie rozstrzygają bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowań administracyjnych. Rola sądów administracyjnych sprowadza się bowiem do oceny zgodności z prawem między innymi decyzji wydawanych przez organy administracji, o czy stanowi przytoczony na wstępie niniejszych rozważań art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 u.p.p.s.a. Bezpośrednie rozstrzyganie o zgłoszonych przez strony żądaniach, należy natomiast do właściwych organów administracji publicznej, co organy rozstrzygające niniejszą sprawę niewadliwie uczyniły. Ponieważ wskazane w skardze wnioski i zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 u.p.p.s.a.