II SA/Ke 491/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Asesor WSA Agnieszka Banach, Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2017r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję. Wojewoda decyzją z [...], po rozpatrzeniu odwołania J.G. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], w sprawie uznania za osobę bezrobotną i odmowy przyznania prawa do zasiłku, na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 2 lit. c) i ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2017 r. poz. 1065 ze zm.), dalej przywoływanej w skrócie jako "ustawa" oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że J.G. zarejestrował się w Miejskim Urzędzie Pracy 18 maja 2017 r. W dniu rejestracji zainteresowany przedstawił m. in. następujące dokumenty: 1. świadectwo pracy z [...], z którego wynika, że w okresie od 25.02. do 24.05.2016 r. był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w Poczcie Polskiej Spółce Akcyjnej; 2. zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z [...], z którego wynika, że podlegał ubezpieczeniom społecznym jako osoba sprawująca opiekę nad dziećmi na podstawie umowy uaktywniającej w okresie od 3.10.2016 r. do 28.02.2017 r. Podstawę wymiaru składek wynosiły kwoty: 10.2016 r.- 1.730,65 zł, od 11.2016 r. do 12.2016 r. -1850 zł miesięcznie, 01.2017 r.-258,07 zł. W zaświadczeniu tym wskazano, że w okresie od 5.01. do 28.02.2017 r. miała miejsce przerwa w opłacaniu składek (zasiłek chorobowy); 3. zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z [...], z którego wynika, że: w okresie od 25.05. do 2.10.2016 r. zainteresowanemu został wypłacony zasiłek za okres po ustaniu ubezpieczenia - podstawą wymiaru zasiłku stanowiła kwota wyższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia; w okresie od 1.03. do 11.04.2017 r. zainteresowanemu został wypłacony zasiłek za okres po ustaniu ubezpieczenia - podstawę wymiaru zasiłku stanowiła kwota niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia. Dalej Wojewoda zauważył, że w nawiązaniu do art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy, Departament Rynku Pracy Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w wyjaśnił, że w świetle art. 71 ust. 2 pkt 6 ustawy do okresu 365 uprawniających do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych zalicza się okres świadczenia usług na podstawie umowy uaktywniającej, o której mowa w art. 50 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz. U. z 2016 r., poz. 157). W przepisie tym wyraźnie zostało wskazane, że chodzi o okres faktycznego świadczenia usług na podstawie takiej umowy. Oznacza to, że jeżeli w trakcie obowiązywania umowy uaktywniającej osoba przebywa na zasiłku chorobowym (czy też sprawowała opiekę nad własnym dzieckiem), urlopie macierzyńskim, to nie wykonywała pracy, tj. nie świadczyła usług w ramach umowy uaktywniającej. Powyższe powoduje, że ww. okresy nie mogą być uwzględnione do 365 dni warunkujących uzyskanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Organ odwoławczy podkreślił, że przyjmuje rekomendowane przez MRPiPS stanowisko i w konsekwencji stwierdził, że w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji (18.05.2017 r.), tj. od 17 listopada 2015 r. do 17 maja 2017 r. strona udokumentowała posiadanie 315 dni okresów uprawniających do przyznania prawa do zasiłku, wobec wymaganych prawem 365 dni. Dodał, że do okresu uprawniającego do zasiłku nie można zaliczyć dni, w których zainteresowany nie świadczył usług w ramach umowy uaktywniającej. Odnosząc się do odwołania organ odwoławczy wskazał, że okres pobierania zasiłku chorobowego po ustaniu ubezpieczenia, tj. od 5.01. do 28.02.2017 r. również nie może zostać zaliczony do okresów uprawniających do zasiłku, gdyż podstawę wymiaru zasiłku stanowiła kwota niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję J.G., domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji, zarzucił naruszenie art. 71 ust. 1 i 2 ustawy, wynikające z zastosowania błędnej wykładni art. 71 ust. 2 pkt 6 tej ustawy. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że art. 71 ust. 2 pkt 6 ustawy wylicza, co należy zaliczyć do 365 dni, a nie czego należy nie zaliczać, ma on więc wydźwięk pozytywny. Tymczasem organy obu instancji wysnuły z tego artykułu wniosek, że jeżeli w trakcie obowiązywania umowy uaktywniającej osoba przebywa na zasiłku chorobowym czy urlopie macierzyńskim to nie świadczy usług i nie można jej zaliczyć tego okresu przy ustalaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Według skarżącego jest to błędna, czysto literalna wykładnia. Zasiłek chorobowy w trakcie trwania umowy stanowi integralną część tej umowy. Błędnym jest twierdzenie, że nastąpiło zakończenie świadczenia usług w sytuacji, gdy umowa ciągle obowiązuje. Ponadto ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy traktuje w kwestii zasiłków chorobowych jednakowo osoby zatrudnione na podstawie różnego rodzaju umów i nie zawiera żadnych wyłączeń w tym względzie. Skoro więc zasiłek chorobowy w trakcie umowy o pracę jest zaliczany do wspomnianych 365 dni, to zasiłek chorobowy w trakcie umowy zlecenia czy właśnie umowy uaktywniającej powinien być traktowany w ten sam sposób. Jeśli tak nie jest, to można mówić o łamaniu konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, która zakłada jednakowe traktowanie jednakowych lub podobnych podmiotów. Zdaniem autora skargi słuszność powyższego potwierdza zawarte w art. 71 ust. 2 pkt 3 stwierdzenie, że do ww. 365 dni zalicza się także okresy: "pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w pkt 1, renty szkoleniowej oraz przypadające po ustaniu zatrudnienia wykonywania innej pracy zarobkowej albo zaprzestaniu prowadzenia pozarolniczej działalności okresy pobierania zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli podstawę wymiaru tych zasiłków i świadczenia, z uwzględnieniem kwoty składek na ubezpieczenia społeczne, stanowiła kwota wynosząca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę". Jeśli więc ustawodawca dał możliwość zaliczenia do wymaganych 365 dni, okresów pobierania zasiłku chorobowego już po ustaniu zatrudnienia, to trudno przypuszczać żeby jego intencją było niebranie po uwagę okresów pobierania tego zasiłku jeszcze w trakcie zatrudnienia, także w formie umowy uaktywniającej. Dalej skarżący przytoczył fragment uzasadnienia WSA w Olsztynie z 26 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 1347/16, który w jego ocenie można odnieść do tej sprawy. Na koniec wnoszący skargę zarzucił, że błędne jest stwierdzenie organu, że "okres pobierania zasiłku chorobowego po ustaniu ubezpieczenia, tj. od 05.01.2017r. do 28.02.2017r. również nie może zostać zaliczony do okresów uprawniających do zasiłku, gdyż podstawę wymiaru zasiłku stanowiła kwota niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia". W opinii autora skargi w okresie tym nie było mowy o ustaniu ubezpieczenia, gdyż umowa cały czas trwała. Ustanie ubezpieczenia nastąpiło dopiero od 1 marca 2017 r. Dokumentem właściwym do oceny stanu faktycznego w tym względzie, czyli do stwierdzenia wysokości podstawy wymiaru zasiłku chorobowego w okresie od 5.01. do 28.02.2017 r. jest zaświadczenie ZUS z [...]. Na jego podstawie można łatwo stwierdzić, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne przez cały okres wykonywania pracy na podstawie umowy uaktywniającej, w przeliczeniu na pełne miesiące była równa kwocie minimalnego wynagrodzenia. W 2016 r. była to kwota 1850 zł., a w 2017 r. - 2000 zł. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Spór w niniejszej sprawie związany jest z wykładnią prawa, a mianowicie art. 71 ust. 2 pkt 6 ustawy. Zdaniem organu, skoro w przepisie tym mowa jest, że do 365 dni, o których mowa w ust. 1 pkt 2 zalicza się również okresy świadczenia usług na podstawie umowy uaktywniającej, o której mowa w art. 50 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, to w takim razie nie zalicza się do tych 365 dni tych dni, w czasie których osoba nie świadczy usług z powodu choroby i pozostaje w tym czasie na zasiłku chorobowym. Niesporne w sprawie jest bowiem to, że gdyby organ zaliczył skarżącemu okres pozostawania na zasiłku chorobowym od 5 stycznia 2017 r. do 28 lutego 2017 r., wówczas J.G. legitymowałby się wymaganym okresem 365 dni ( organ bez tego okresu zaliczył mu łącznie 315 dni). Otóż Sąd nie podziela wykładni zaprezentowanej przez organ w niniejszej sprawie. Zdaniem składu orzekającego, zawarte w art. 71 ust. 2 pkt 6 ustawy sformułowanie okres "świadczenia usług na podstawie umowy uaktywniającej" należy rozumieć jako okres pozostawania w stosunku umownym. Takie rozumienie tego przepisu, jakie prezentuje organ skutkowałoby przyjęciem, że należałoby każdorazowo (w sytuacji powoływania się na okres, o którym mowa w tym przepisie), ustalać, ile dni w tygodniu (miesiącu, roku), osoba świadcząca usługi opiekuńcze faktycznie pracowała, czy miała tak zwane wolne dni (przykładowo soboty, niedziele), a jeśli tak to ile razy. Przy dokonanej bowiem przez organ wykładni wszystkie takie dni nieświadczenia usług należało odliczać. Przede wszystkim jednak, zdaniem Sądu, taka wykładnia art. 71 ust. 2 pkt 6 ustawy naruszałaby wynikającą z art. 32 Konstytucji RP zasadę równości obywateli wobec prawa. Niczym bowiem nieuzasadnione byłoby zróżnicowanie, polegające na zaliczeniu do okresu 365 dni okresu pozostawania na zasiłku chorobowym pracownika, a niezaliczenia takiego okresu osobie świadczącej usługi opiekuńcze na podstawie umowy uaktywniającej. Ponadto zauważyć należy, że przykładowo w art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. b, c, e, f ustawy ustawodawca także posługuje się takimi sformułowaniami jak: "wykonywał pracę", "świadczył usługi", a niewątpliwie osoby, o których mowa w tych przepisach przebywające w tym czasie na zwolnieniach lekarskich mają ten okres zaliczany do okresu 365 dni, o którym mowa w art. 71 ust.1 pkt 2 ustawy. Ponadto zauważyć należy, że stosownie do art. 71 ust. 2 pkt 3 ustawy, do okresu 365 dni zalicza się także okres pobierania zasiłku chorobowego także po ustaniu zatrudnienia, wykonywania innej pracy zarobkowej albo zaprzestaniu pojedzenia pozarolniczej działalności. Tym bardziej więc powinien być zaliczany okres pobierania zasiłku w trakcie trwania umowy uaktywniającej. Podnieść także należy, że ustawodawca, ilekroć chce, aby jakiś okres nie zaliczał się do wymaganych 365 dni, w sposób wyraźny to artykułuje, jak na przykład w art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a), w którym wskazał, że "w okresie tym nie uwzględnia się okresów urlopów bezpłatnych trwających dłużej niż 30 dni". Gdyby wolą ustawodawcy było uczynienie wyłomu w prawach osób świadczących usługi na podstawie umowy uaktywniającej, w sposób wyraźny wskazałby, że do okresu 365 dni nie wlicza się okresów pozostawania przez te osoby na zasiłku chorobowym czy też korzystania z wolnych dni (sobót, niedziel). Mając powyższe na uwadze zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zmianami). Ponownie rozpoznając złożone przez J.G. odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta, organ odwoławczy winien uwzględnić dokonaną powyżej wykładnię.