II SA/Ke 495/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2018 r. przy udziale Wiesławy Klimontowicz Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kielce - Zachód w Kielcach delegowanej do Prokuratury Okręgowej w Kielcach sprawy ze skargi S. N. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego P. Z. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z [...], po dokonaniu czynności kontrolnych w sprawie dopuszczalności odwołania wniesionego przez S. N. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...], umarzającej postępowanie w sprawie robót na działce nr ewid. gruntu [...] i [...] w miejscowości G., gm. W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa, umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu organ II instancji podał, że wniesione przez S.N. odwołanie od powyższej decyzji jest niedopuszczalne, gdyż pochodzi od osoby nie będącej stroną przedmiotowego postępowania administracyjnego. Inspektor Wojewódzki podniósł, że na skutek interwencji S.N. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie robót na działkach o nr ewid. [...] i [...] w G., a następnie po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z [...], umorzył to postępowanie, doręczając tę decyzję również S.N. W toku postępowania odwoławczego wykazano jednak, że S.N. nie jest właścicielem żadnej nieruchomości na terenie G., nie przysługuje mu zatem legitymacja strony postępowania z uwagi na fakt, że nie ma interesu prawnego, który daje przymiot strony postępowania administracyjnego i w związku z tym prawo do wnoszenia środków zaskarżania od rozstrzygnięć wydawanych w jego toku przez organy. Organ II instancji podkreślił, że legitymację strony do wniesienia środka zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym należy oceniać według art. 28, 29 i 30 kpa. Zaznaczył, że od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa materialnego. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia na gruncie niniejszej sprawy, gdyż S.N. ma jedynie interes faktyczny. Nie posiada on interesu prawnego, a tym samym legitymacji strony niniejszego postępowania z uwagi na fakt, że żadna z działek przylegających bezpośrednio do drogi usytuowanej na działkach o nr ewid. [...], [...], [...] i [...] w G. nie stanowi jego własności, co wykazało postępowanie. Organ odwoławczy podniósł, że odwołanie wniesione na podstawie przekonania podmiotu, że decyzja organu I instancji dotyczy jego praw i obowiązków winno podlegać ocenie na podstawie zasad przewidzianych dla postępowania odwoławczego, również w zakresie ustalenia interesu prawnego skarżącego. Brak pozytywnej weryfikacji przekonania skarżącego, że decyzja organu I instancji dotyczy jego praw i obowiązków skutkuje koniecznością wydania decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Ustalenie takiej przesłanki stwarza bowiem obowiązek zakończenia postępowania w drugiej instancji w ten sposób, ponieważ nie ma podstaw do rozstrzygnięcia sprawy, co do jej istoty. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję S.N. zarzucił, że dokonana przez organ interpretacja prawa to zwykłe nadużycie i swobodna ocena. Wskazał, że w G. mieszka od urodzenia i po tej miejscowości przemieszcza się wszystkimi drogami, w tym również drogą położoną na działkach nr [...] i [...]. Dodał, że gdy zwracał uwagę nadzorującemu prace przebudowy drogi radnemu, który był pod wpływem alkoholu, został poturbowany przez koparkę. Na dowód doznanych obrażeń posiada stosowne dokumenty. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Prokurator, który zgłosił swój udział w sprawie wniósł o oddalenie skargi. Ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego przyłączył się do skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze. W orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowanym na tle przywołanej regulacji ugruntowało się stanowisko, które tutejszy Sąd w pełni podziela, że jeżeli w toku postępowania odwoławczego zostanie ustalone – tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - że wnoszący odwołanie nie posiada przymiotu strony postępowania, właściwym sposobem rozstrzygnięcia jest umorzenie postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa (zob. uchwałę NSA z 5 lipca 1999 r., OPS 16/98, dostępną na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl.). Dodać również należy, że decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach strony, lecz powoduje jedynie skutek procesowy w postaci uznania, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy, a rolą Sądu jest jedynie ocena, czy stanowisko organu II instancji o braku przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym jest prawidłowe. Rację ma organ odwoławczy, że legitymację strony do wniesienia środka odwoławczego należy oceniać według treści art. 28 kpa, który stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego panuje zgodny pogląd, że mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to tyle, co wskazać przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którym składający wniosek opiera swoje żądanie. Przy tym interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie przymiotu strony w sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Od interesu prawnego dającego prawa strony należy odróżnić interes faktyczny, który nie jest chroniony przez obowiązujące normy prawne. W przypadku bowiem interesu faktycznego dany podmiot jest bezpośrednio zainteresowany korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, ale nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa - mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu. Interes faktyczny w postępowaniu administracyjnym może mieć więc każdy, kto ze względu na swoją rzeczywistą sytuację lub subiektywne przekonanie, jest zainteresowany rozstrzygnięciem danej sprawy administracyjnej. Podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie jest legitymowany do żądania wszczęcia postępowania, czy też kwestionowania zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. W niniejszej sprawie organ I instancji na skutek interwencji skarżącego, wszczął z urzędu postępowanie mające na celu ocenę czynności wykonanych przez Gminę W. na - stanowiącej drogę wewnętrzną dojazdową do łąk i pół - działce o numerach ewidencyjnych [...] i [...] w G.. W trakcie tego postępowania odbyły się oględziny, w których brał udział skarżący i któremu następnie organ I instancji doręczył wydaną przez siebie decyzję w tej sprawie. Po wniesieniu przez skarżącego odwołania, przeprowadzone postępowanie odwoławcze wykazało, że skarżący nie legitymuje się tytułem prawnorzeczowym do działki o numerach ewidencyjnych [...] i [...], jak również do działek bezpośrednio z nią sąsiadujących oraz do żadnej innej nieruchomości znajdującej się na terenie G. Zatem zgodzić należy się z organem odwoławczym, że skarżący nie posiada interesu prawnego uprawniającego go do bycia stroną przedmiotowego postępowania, a w konsekwencji do wniesienia odwołania. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że skarżący na etapie postępowania administracyjnego, jak również na etapie postępowania sądowego nie wykazał posiadania interesu prawnego do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony postępowania. Powołanie się przez skarżącego jedynie na fakt, że jest mieszkańcem G. i po tej miejscowości przemieszcza się wszystkimi drogami, nie jest wystarczające do uznania go za stronę postępowania. Skarżący nie podał bowiem przy tym żadnej normy prawa materialnego z której mógłby wywodzić związek pomiędzy swoją sytuacją prawną (uprawnieniami i obowiązkami) a umorzeniem przez organ I instancji postępowania w sprawie oceny stanu robót na działce nr ewid. gruntu [...] i [...], co powinien zrobić już na etapie postępowania administracyjnego. Uczestniczenie skarżącego w oględzinach przedmiotowej działki, nie czyni z niego strony postępowania administracyjnego. Podnoszona przez skarżącego argumentacja, na co słusznie zwrócił również uwagę organ odwoławczy, świadczyć może jedynie o posiadaniu przez niego interesu faktycznego. Zatem brak legitymacji skarżącego do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji dawał Wojewódzkiemu Inspektorowi podstawę do umorzenia postępowania odwoławczego zgodnie z art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Mając to wszystko na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2018 r., poz. 1302), Sąd oddalił skargę. Orzeczenie zawarte w pkt II wydano na podstawie art. 250 § 1 tej ustawy oraz § 2 pkt 1, § 4 ust. 3 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016.1715 ze zm.).