II SA/Ke 496/05
WyrokWSA w Kielcach2006-03-28
Skład orzekający: Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia WSA Renata Detka, Asesor WSA Jacek Kuza
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek wyjaśnienia rzeczywistej woli strony, jeśli wniosek o przyznanie płatności uzupełniającej do gruntów rolnych został wadliwie wypełniony, a strona twierdzi, że została wprowadzona w błąd przez pracowników organu?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, działając na podstawie art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, ma obowiązek czuwać nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu powinien udzielić jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W przypadku wątpliwości co do zakresu zgłoszonego żądania, organ powinien zwrócić się do strony o jego sprecyzowanie, zamiast opierać się na instrukcji, która nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego.Stan faktyczny
J. L. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004 r., deklarując powierzchnię 7,90 ha. W odniesieniu do jednej z działek (oznaczonej literą "C", powierzchnia 3 ha, uprawa jęczmienia) nie wypełnił kolumny 5 we wniosku, co organ zinterpretował jako brak ubiegania się o płatność uzupełniającą. Skarżący twierdził, że wadliwe wypełnienie wniosku było wynikiem wprowadzenia go w błąd przez pracowników organu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. i zasądził od organu na rzecz J. L. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Sygnatura akt: II SA/Ke 496/05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 marca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Renata Detka, Asesor WSA Jacek Kuza, Protokolant: referent stażysta Katarzyna Mrozicka-Bąbel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2006 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]znak: [...] w przedmiocie przyznania płatności uzupełniającej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji w S. z dnia[...] numer [...], II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz J. L. kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Dyrektor Oddziału Regionalnego w Kielcach Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] znak: [...] po rozpatrzeniu odwołania J. L. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] o przyznaniu jednolitej płatności obszarowej w wysokości 1663,19zł na 2004r.
W motywach rozstrzygnięcia podniesiono, iż J. L. wnioskiem z dnia 7 maja 2004r. wystąpił do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004r. deklarując ogólną powierzchnię gospodarstwa rolnego wynoszącą 7,90ha w skład którego wchodzą cztery działki rolne o powierzchni powyżej 0,1ha, kwalifikujące się do objęcia płatnościami. Płatności bezpośrednie do gruntów rolnych obejmują jednolitą płatność i płatność uzupełniającą do powierzchni upraw. Występujący z wnioskiem jest zobowiązany podać we wniosku o jaki rodzaj płatności się ubiega wypełniając odpowiednie rubryki. J. L. nie wypełnił kolumny 5 w części VIII wniosku dla działki rolnej oznaczonej we wniosku literą "C" – powierzchnia działki 3ha co zgodnie z instrukcją wypełniania wniosku oznacza, iż w tym zakresie tj. o przyznanie płatności uzupełniającej do tej działki rolnej się nie ubiegał. W ocenie organu, w okolicznościach faktycznych i prawnych danej sprawy brak było podstaw do rozpatrzenia wniosku ponad granice objętego nim żądania.
W skardze na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego w Kielcach Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] znak: [...] J. L. podniósł, że wadliwe wypełnienie wniosku było następstwem wprowadzenia go w błąd przez pracowników Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S., w związku z tym nie wypełnił w dziale VIII kolumny 5 poprzez wpisanie litery "R". W tej sytuacji Skarżący uważa się za poszkodowanego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpatrywanej sprawie kontrola sądowoadministracyjna wykazała, że w toku postępowania o przyznanie płatności bezpośrednich doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz.U. Nr 6, poz. 40 ze zm.) sprawa o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych jest sprawą z zakresu prawa administracyjnego, a inicjatywa wszczęcia takiego postępowania zależy od samego zainteresowanego. Z faktu, iż załatwienie tego rodzaju sprawy wymaga wydania decyzji administracyjnej wynika, że w postępowaniu administracyjnym obowiązują reguły i zasady zawarte w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa zgodnie z art. 61 § 1 kpa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości – sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do organu administracji. Jeśli charakter wniesionego podania budzi wątpliwości, organ ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Organ ma przy tym kierując się zasadą wyrażoną w art.9 kpa obowiązek czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu powinien udzielić jej w razie potrzeby niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
W rozpoznawanej sprawie bezspornie J. L. wypełniając w dniu 7 maja 2004r. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004r. wskazał cztery działki rolne a wśród nich działkę oznaczoną we wniosku literą "C" o nr ewidencyjnym 162/3, której zarówno powierzchnia (3ha) jak i rodzaj uprawy (jęczmień) kwalifikowały do przyznania płatności uzupełniających. Zgodnie bowiem z treścią art. 2 ust. 2 cyt. ustawy warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. Natomiast jęczmień należący do zbóż został ujęty w wykazie zawartym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 6 kwietnia 2004r. w sprawie roślin objętych płatnościami uzupełniającymi ( § 1 ust. 1 pkt 1). W tych okolicznościach wątpliwości co do zakresu zgłoszonego żądania wynikające z niewypełnienia przez skarżącego w dziale VIII wniosku kolumny 5, którego wzór określa załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 marca 2004r. (Dz.U. Nr 52, poz. 523 ze zm.) organ powinien rozstrzygnąć poprzez zwrócenie się do strony o sprecyzowanie żądania. Powołanie się przez organ na instrukcję wedle której nie wypełnienie w dziale VIII wniosku kolumny 5 oznacza, że Wnioskodawca nie ubiega się o płatność uzupełniającą do tej działki rolnej nie ma znaczenia prawnego. Źródłami powszechnie obowiązującego prawa w Rzeczypospolitej Polskiej są zgodnie z art. 87 Konstytucji: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe, rozporządzenia oraz prawo miejscowe. Instrukcja jako akt nie jest ujęta w tym katalogu i w związku z tym nie może stanowić podstawy praw lub obowiązków stron w postępowaniu administracyjnym. Z istniejącego porządku prawnego wynika, że postanowienia zawarte w instrukcji nie mogą wyłączać stosowania zasad i reguł określonych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Stąd też za nieuprawnioną należy uznać ocenę organu, iż niewypełnienie wskazanej wyżej rubryki świadczy o braku żądania strony w zakresie przyznania płatności uzupełniającej do powierzchni uprawy co do ujętej we wniosku działki nr ewidencyjny 162/3, oznaczonej literą "C".
W świetle powyższych rozważań należy uznać, że zarówno Dyrektor Oddziału Regionalnego w Kielcach Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydając decyzję z dnia[..] jak i Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. w decyzji z dnia [...] w przedmiocie przyznania J. L. jednolitej płatności obszarowej w wysokości 1663,19zł na 2004r. naruszyli zasadę obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej wyrażoną w art. 9 kpa oraz art. 61 kpa , w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje ich uchyleniem.
W tych okolicznościach faktycznych i prawnych obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej na nowo, zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz procedury administracyjnej.
Z podniesionych względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło