II SA/Ke 501/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 27 czerwca 2024 r. [...] w przedmiocie dodatku węglowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 27 czerwca 2024 r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach po rozpatrzeniu odwołania A. P. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Stopnica z 8 lutego 2024 r., znak: [...] orzekającej o odmowie przyznania A. P. dodatku węglowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775, ze zm.), dalej k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę wydanej w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 141 ze zm.)dalej też ustawa o dodatku węgl., które określają zasady i tryb przyznawania, wypłacania, wysokość dodatku węglowego oraz właściwość organów w tych sprawach. Zgodnie z art. 2 tej ustawy dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Stosownie zaś do art. 2 ust. 3 cyt. ustawy przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pellet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Zgodnie z art. 2 ust. 8 i ust. 9 cyt. ustawy o dodatku węglowym, dodatek węglowy dla gospodarstwa domowego wynosi [...] złotych, natomiast wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. Dokonując wykładni tych przepisów organ stwierdził, że z dodatku węglowego mogą skorzystać gospodarstwa domowe, w których głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe. Dodatkowo urządzenia te muszą być zasilane węglem kamiennym, brykietem lub pelletem, zawierającym co najmniej 85% węgla kamiennego. Ponadto warunkiem koniecznym do uzyskania dodatku jest uzyskanie wpisu lub zgłoszenie źródła ogrzewania do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków tzw. CEEB. Obowiązek złożenia takiej deklaracji ciążył na każdym właścicielu lub zarządcy budynku do dnia 30 czerwca 2022 r. Dalej organ wyjaśnił, że w dacie wydawania decyzji przez organ I instancji, w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków znajdowały się dwie deklaracje dotyczące budynku jednorodzinnego znajdującego się w B. , [...], złożone przez A. P. 30 czerwca 2022 r. i 23 sierpnia 2022 r. W deklaracjach tych jako źródło ogrzewania zgłoszono kocioł na paliwo stałe z ręcznym podawaniem paliwa, natomiast jako rodzaj stosowanych paliw wskazano węgiel i paliwa węglopochodne oraz drewno kawałkowe. W treści tych deklaracji wskazano, że podane dane adresowe nie są tożsame z adresem budynku, którego dotyczy formularz, ponieważ jako dane adresowe podano C., ul. [...]. W nawiązaniu do tego organ zauważył, że osobą uprawnioną do otrzymania dodatku węglowego jest ta, która faktycznie dysponuje budynkiem mieszkalnym pod adresem, który wskazała we wniosku i prowadzi w nim swoje gospodarstwo domowe. Jednocześnie przyjmuje się, że prowadzenie gospodarstwa domowego możliwe jest tylko w jednej lokalizacji, ponieważ w myśl art. 2 ust. 6 ustawy o dodatku węglowym jedna osoba może wchodzić w skład tylko jednego gospodarstwa domowego (art. 2 ust. 6 ustawy o dodatku węgl.). Jednak zameldowanie w miejscu prowadzenia gospodarstwa domowego nie jest konieczne do uzyskania dodatku węglowego. Kluczowe natomiast jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego w danym miejscu, na obszarze gminy, do której składany jest wniosek o dodatek węglowy. Przez gospodarstwo domowe rozumie się osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe), o czym stanowi art. 2 ust. 2 ustawy o dodatku węgl. Przed podjęciem rozstrzygnięcia o przyznaniu lub odmowie dodatku węglowego burmistrz, działając na podstawie art. 2 pkt 15 ustawy, dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków. Otwarty katalog możliwych źródeł informacji do weryfikacji przez organ wniosku o wypłatę dodatku węglowego określa art. 2 ust. 15 ustawy. Zgodnie z nim burmistrz bierze pod uwagę w szczególności: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2024 r. poz. 399); 2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323 i 858), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r. poz. 421 i 858), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 953), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1335); 3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2024 r. poz. 736 i 854). Organ I instancji podjął się takiej weryfikacji. Uzyskał w jej trakcie informację, że A. P. nie składał deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na adres [...] 34. Ponadto organ ustalił, że A. P. jest zameldowany na pobyt stały pod adresem: ul. [...], C.. Taki sam adres zamieszkania A. P. wskazał też w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i spalania paliw złożonej w CEEB. Pracownicy organu I instancji przeprowadzili też w dniu 27 października 2023 r. z udziałem A. P. wywiad środowiskowy pod adresem B. , gm. S.. W trakcie wywiadu ustalono, że budynek ma trzy pomieszczenia, tj. kuchnię, łazienkę i pokój. W pomieszczeniach tych znajdują się trzy łóżka do spania, dwa telewizory, kuchnia gazowa, czajnik elektryczny, garnki, sztućce, piec grzewczy na węgiel i drewno oraz lodówka. W kuchni znajdowały się kartony ze środkami ochrony roślin. A. P. oświadczył, że pranie odzieży wykonuje ręcznie, a pozostałe zawozi do matki zamieszkałej w C.. Przeprowadzający wywiad stwierdzili, że rachunki za media związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, tj. za energię elektryczną i wodę, opiewają na niskie kwoty, z uwagi na małe zużycie energii i wody. Ustalono też, że stan obejścia świadczy o tym, że wnioskodawca przebywa pod adresem w [...] 34 jedynie czasowo, w okresach prac polowych związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, a na stałe tu nie mieszka. Organ I instancji dodatkowo ustalił na podstawie dokumentów, że odczyty wodomierzy pod adresem [...] 34, [...] dokonywane są co trzy miesiące, i że w okresach od 1 września do 15 grudnia 2022 r. wykazały zużycie wody 9 m3 , od 5 grudnia 2022 r. do 1 marca 2023 r. 1 m3, od 1 marca do 13 czerwca 2023 r. – 16 m3 i w okresie od 13 czerwca do 7 września 2023 r. 3 m3. Natomiast zużycie energii elektrycznej w punkcie poboru zlokalizowanym pod adresem B. 34 na nazwisko A. P., w okresie od 6 września 2022 r. do 12 września 2023 r. wyniosło 139 kWh. W obu tych dokumentach przy tym, wskazany przez odbiorcę adres korespondencyjny to A. P., C., przy czym w pierwszym przypadku ul. [...], a w drugim ul. [...]. Również w deklaracjach podatkowych na 2022 i 2023 rok A. P. jako adres rejestracyjny i adres do doręczeń wskazał ul. [...], [...], zaś organem podatkowym właściwym miejscowo jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w C.. Dodatkowo, w celu potwierdzenia, czy strona faktycznie zamieszkuje w B. 34, [...], przesłuchano sołtysa wsi B. W. S. . W dniu 18 grudnia 2023 r. zeznała ona, że podatek rolny A. P. uiszcza przelewem, nie kontaktuje się z sołtysem w sprawach dotyczących funkcjonowania wsi i jej mieszkańców, a widuje go jedynie w okresie letnim, podczas prac polowych w gospodarstwie rolnym. W oparciu o takie ustalenia organ II instancji stwierdził, że A. P. nie zamieszkuje pod adresem [...] 34, [...], bowiem mieszka w C., ul. [...]. Ponieważ warunkiem otrzymania dodatku węglowego jest faktyczne zamieszkiwanie i gospodarowanie pod adresem wskazanym we wniosku, dodatek węglowy nie mógł zostać wnioskodawcy przyznany. Skargę na ww. decyzję SKO w K. złożył w dniu 16 sierpnia 2024 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym w Busku-Zdroju) pełnomocnik A. P., jego ojciec S. P.. W uzasadnieniu skargi stwierdził on, że syn i on przebywają w miejscowości B. przez około pół roku, a konieczność tego pobytu wynika z potrzeby prowadzenia gospodarstwa rolnego o powierzchni 30 ha. Przyznał też, że zamiar stałego pobytu nastąpi po wyremontowaniu domu. Równocześnie stwierdził, że przebywają w [...] wraz z synem w zimie, wiosną, latem i jesienią, a konieczność pobytu wynika z potrzeb wegetacji roślin zbożowych i strączkowych, ponieważ każda z takich roślin jak żyto, pszenżyto, pszenica, jęczmień, owies, łubin biały i wąskolistny wymagają odrębnych cyklów prowadzonej agrotechniki. W odpowiedzi na skargę SKO w Kielcach wniosło o jej oddalenie wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 poz. 1267 ze zm.) wykazała, że decyzja ta nie narusza wymogów prawa. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde uchybienie ze strony organu administracji uzasadnia uwzględnienie skargi, a jedynie takie, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie Sąd jednak takich naruszeń prawa nie stwierdził. Stan faktyczny istotny dla wyniku sprawy został, w ocenie Sądu, wyjaśniony w sposób umożliwiający podjęcie finalnego rozstrzygnięcia, a interpretacja norm prawnych mających zastosowanie w sprawie oraz zestawienie ich ze stanem faktycznym pozwala dostrzec, że organy administracji wydały rozstrzygnięcia po prawidłowej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja utrzymująca w mocy odmowę przyznania A. P. dodatku węglowego. Zasadniczym powodem tej odmowy było uznanie przez organy obu instancji, że skarżący nie zamieszkuje pod adresem B. , [...], tj. w gospodarstwie domowym, które wskazał jako miejsce swojego zamieszkania we wniosku o wypłatę dodatku węglowego z 28 listopada 2022 r. złożonym w Urzędzie Miasta i Gminy Stopnica. Oceniając takie rozstrzygnięcie należy stwierdzić, że znajduje ono potwierdzenie w obowiązujących przepisach oraz w niewadliwie ustalonym stanie faktycznym. Co do tego, że zamieszkiwanie gospodarstwa domowego (rozumianego tak, jak na to wskazuje legalna definicja znajdująca się w art. 2 ust. 2 ustawy o dodatku węgl.) warunkuje możliwość uzyskania dodatku węglowego – nie było w sprawie sporu. Wniosek taki wynika ponadto z treści art. 2 ust. 1, ust. 2 i ust. 3a tej ustawy. Zasadnie też organ II instancji uznał, że ponieważ pojęcie miejsca zamieszkania nie zostało zdefiniowane w ustawie o dodatku węgl., definicji takiej należy poszukiwać w art. 25 kodeksu cywilnego. Przepis ten stanowi natomiast, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Spór w sprawie dotyczył natomiast tego, czy rzeczywiście można przyjąć, że A. P. w okresie od daty złożenia wniosku o dodatek węglowy, do końca okresu grzewczego 2022/2023, zamieszkiwał w domu znajdującym się w [...] 34, [...]. Należy podzielić utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych i oparty na treści cytowanego wyżej art. 25 k.c. pogląd, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O wypełnieniu przesłanek tej regulacji świadczą dwie okoliczności - zewnętrzna, czyli faktyczne przebywanie, oraz wewnętrzna, czyli zamiar stałego pobytu. Ustalenie zamiaru powinno nastąpić w oparciu o kryteria zobiektywizowane, świadczące o woli, ale też możliwości skoncentrowania swoich spraw w danej miejscowości. Stałe zamieszkiwanie generalnie powiązane jest z tzw. centrum życiowym danej osoby, tj. miejscem gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe. Przyjęte w art. 25 k.c. pojęcie miejsca zamieszkania jest więc konstrukcją prawną, na którą składają się dwa elementy: fizyczne przebywanie w danej miejscowości (corpus) i zamiar, wola stałego pobytu (animus). Oba te elementy muszą występować łącznie (wyrok WSA w Gdańsku z 18 kwietnia 2024 r., II SA/Gd 1186/23). Warunkiem przyznania dodatku węglowego jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego w określonym budynku wyposażonym w źródło ciepła, o jakim mowa w art. 2 ust. 1 u.d.w., a zamieszkiwanie to oznacza pobyt osoby lub osób wspólnie gospodarujących, cechujący się zaspokajaniem codziennych potrzeb życiowych tej osoby lub osób w budynku faktycznie zajmowanym, stanowiącym centrum życia domowego w danym okresie. Inaczej mówiąc skoro przyznanie dodatku węglowego jest ściśle związane z miejscem zamieszkania i prowadzenia gospodarstwa domowego wnioskodawcy, to tam, gdzie wnioskodawca prowadzi wspólnie z innymi lub samotnie, gospodarstwo domowe i zamieszkuje, jest jego gospodarstwo domowe i właśnie na ogrzanie tego miejsca paliwami stałymi przysługuje mu dodatek węglowy (por. wyrok WSA w Łodzi z 27 lutego 2024 r., II SA/Łd 849/23). Okoliczności mające kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia spornej kwestii zamieszkiwania skarżącego w B. , [...], organy ustaliły w oparciu o rzetelną i wielopłaszczyznową weryfikację dokonaną zgodnie z przepisami ustawy o dodatku węgl. Stosownie bowiem do treści art. 15a tej ustawy, organ wziął pod uwagę wszystkie dostępne informacje wymienione w tym przepisie, a także uznając zasadnie, że wskazane w nim źródła informacji nie ograniczają możliwości weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego (argument z treści art. 2 ust. 15a ustawy, gdzie wskazano, że bierze się przy weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego pod uwagę w szczególności informacje wymienione w punktach 1 do 3), sięgnął do innych jeszcze informacji i wyciągnął z nich poprawne wnioski. Wreszcie uznając, że w sprawie wystąpiły wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, Burmistrz Miasta i Gminy Stopnica przeprowadził wywiad środowiskowy, który miał na celu ustalenie faktycznego stanu gospodarstwa domowego wnioskodawcy zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Wywiad środowiskowy został przeprowadzony w miejscu deklarowanego we wniosku zamieszkania wnioskodawcy i z jego udziałem, a w jego toku ustalano, że stan faktyczny gospodarstwa domowego wskazanego we wniosku skarżącego o dodatek węglowy nie jest zgodny z informacjami podanymi w tym wniosku. Analizując przeprowadzone w sprawie dowody należy zauważyć, że wszystkie uzyskane przez organ informacje potwierdzają przyjęte ustalenie, że A. P. nie zamieszkiwał w istotnym dla sprawy okresie w [...] 34. Przekonuje o tym zwłaszcza fakt niezłożenia przez A. P. deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na adres [...] 34, ilość wody i energii elektrycznej zużytej w punkcie poboru [...] 34 w okresie od września 2022 r. do września 2023 r. oraz konsekwentne wskazywanie przez skarżącego i jego ojca w deklaracjach i pismach kierowanych do różnych instytucji, w tym również do tutejszego Sądu, jako ich adresu zamieszkania ul. [...] w C.. Znamienne też jest przyznanie zawarte w uzasadnieniu skargi, że "zamiar stałego pobytu nastąpi po wyremontowaniu domu". Taka wypowiedź świadczy o tym, że nawet sam skarżący oraz jego ojciec, który sporządził i podpisał skargę na podstawie pełnomocnictwa udzielonego mu przez skarżącego, nie uważają ich pobytu w [...] za stały. Wskazany natomiast w skardze okres i terminy przebywania pod tym adresem, należy uznać za niczym nie udowodnioną polemikę z ustaleniami organów. Skoro bowiem w okresie od 5 grudnia 2022 r. do 1 marca 2023 r., a więc w okresie zimowym, którego w szczególności miało dotyczyć wsparcie gospodarstw domowych w ponoszeniu kosztów ogrzewania wprowadzone ustawą o dodatku węgl., stwierdzono, że niepodważone przez skarżącego zużycie wody w punkcie poboru [...] wyniosło zaledwie 1 m3, a zużycie energii elektrycznej w tym gospodarstwie przez pełny rok obejmujący cały sezon grzewczy [...] wyniosło tylko 139 kWh - to nie można było przyjąć, aby rzeczywiście skarżący i jego ojciec zamieszkiwali w tym gospodarstwie domowym przez okres pół roku i aby w szczególności miało to w istotnej części miejsce w zimie. Należy zauważyć, że deklarowane przez skarżącego prowadzenie gospodarstwa rolnego o powierzchni aż 30 hektarów, bez względu na sposób jego prowadzenia, musiałoby generować dodatkowe potrzeby w zakresie zużycia wody i energii elektrycznej. W związku z tym stwierdzone bardzo niskie zużycia tych mediów tym bardziej dowodzi faktu niezamieszkiwania skarżącego pod adresem [...] 34 w zakresie cechującym się zaspokajaniem jego codziennych potrzeb życiowych w budynku w [...] 34 faktycznie zajmowanym i stanowiącym centrum życia domowego w istotnym dla sprawy okresie. O trafności ustaleń organów przekonuje też przeprowadzony w dniu 27 października 2023 r. wywiad środowiskowy oraz przesłuchanie w charakterze świadka sołtysa wsi B., który stwierdził, że widuje A. P. w B. jedynie w okresie letnim, w czasie prac polowych w gospodarstwie rolnym. Ponieważ podniesione w skardze kwestie nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest podlegających uwzględnieniu z urzędu okoliczności, które mogłyby wpłynąć na legalność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.