II SA/Ke 503/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.),, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Asystent sędziego Andrzej Stolarski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 września 2010r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu we wznowionym postępowaniu I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 31 maja 2010 r., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Prokuratora Rejonowego w B. od decyzji wydanej z up. Starosty P. przez Kierownika Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w P. z dnia [...] odmawiającej uchylenia decyzji Starosty P. nr [...] z dnia [...] w sprawie rejestracji pojazdu marki AUDI A4 1,9 TDI Avant, nr rejestracyjny [...], nr VIN [...] zarejestrowanego na A.G., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy ustalił, że postanowieniem z dnia [...], w oparciu o wniosek złożony przez Prokuratora Rejonowego w B., Starosta P. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją z [...] dotyczącą rejestracji w/w pojazdu marki Audi A4 AVT na rzecz A.G.. W wyniku postępowania wznowieniowego zapadła opisana na wstępie decyzja, od której odwołanie wniósł Prokurator. Kolegium ustaliło, że postanowieniem z dnia [...] sygn. akt. [...], Prokurator Rejonowy w B. umorzył dochodzenie w sprawie nabycia przez A. G. samochodu marki Audi A4, uzyskanego za pomocą czynu zabronionego na terenie Republiki Francuskiej, wobec braku dostatecznych danych uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa. W trakcie prowadzonego dochodzenia ustalono, że samochód został sprzedany w dniu 19 lipca 2008 r. na terenie Francji przez B. C. nieznanemu mężczyźnie, który zapłacił za pojazd czekiem. Sprzedający wydał pojazd kupującemu wraz z pełną autentyczną dokumentacją oraz kluczykami. Ponieważ wystawiony czek był bez pokrycia, sprzedający poinformował o sprawie policję. Przedmiotowy pojazd nabył następnie w Belgii R.Z. od osoby narodowości romskiej, otrzymując jednocześnie autentyczne dokumenty pojazdu oraz umowę kupna-sprzedaży, częściowo wypełnioną danymi i podpisem sprzedającego na nazwisko B. C.. R.Z. przekazał pojazd swojemu pracodawcy P.C., prowadzącemu działalność gospodarczą polegającą na sprowadzaniu używanych samochodów z zagranicy. Następnie P.C. sprzedał ww. pojazd T.R.. Z kolei w dniu 26 lipca 2008 r. pojazd nabył A. G. za kwotę 36 300 zł. W przedłożonej umowie jako sprzedający wystąpił jednak B. C., którego podpis widnieje na umowie. A. G. na podstawie posiadanych dokumentów zarejestrował pojazd w Wydziale Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego. Prokurator uznał, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, nie sposób przypisać A. G. przestępstwa polegającego na świadomym nabyciu pojazdu pochodzącego z przestępstwa, wpisanie go bowiem na umowie kupna jako kupującego od pierwotnego właściciela, podczas gdy faktycznie kupił go od T.R. nie może być rozpatrywane w kategorii przestępstwa z art. 271 § 1 kk. Następnie Kolegium zwróciło uwagę na postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia 18 stycznia 2010 r., w którym Sąd uchylił postanowienie Asesora Prokuratury Rejonowej 21 października 2009 r. w przedmiocie dowodów rzeczowych po umorzeniu, którym to postanowieniem oddany pod dozór A. G. pojazd, został zwrócony uprawnionej firmie ubezpieczeniowej z siedzibą we Francji. Sąd uznał bowiem, że pojazd został prawidłowo zbyty na terytorium Francji. Nie można zatem obciążać A. G. odpowiedzialnością za ewentualne oszustwo dokonane przez pierwszego nabywcę, gdyż nic nie wskazuje na to, aby między nim, a A. G. zachodził jakikolwiek związek. Sąd uznał, że B. C. miał zamiar wyzbycia się samochodu, w konsekwencji czego dobrowolnie zawarł umowę sprzedaży, w wyniku której nabywca posłużył się wadliwym czekiem. Nie utracił on zatem pojazdu, a jedynie od pierwszego nabywcy należy mu się zapłata. Organ odwoławczy wskazał, że materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie, w tym przede wszystkim postanowienie Sądu Rejonowego w B., które uchyliło postanowienie Prokuratora o zwrocie przedmiotowego pojazdu potwierdza, że pojazd nie pochodzi z przestępstwa. W tej sytuacji nawet jeżeli pierwszy nabywca pojazdu oszukał sprzedającego płacąc za ten pojazd fałszywym czekiem, nie może to mieć wpływu na ocenę prawidłowości umowy kupna- sprzedaży przedłożonej przez A. G. , a tym samym podważać jego prawo do pojazdu. Dalej organ II instancji podkreślił, że wszystkie wskazane przez stronę dokumenty pojazdu były autentyczne, a sąd przesądził, że pojazd został nabyty w sposób prawidłowy. Brak jest zatem podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. W skardze skierowanej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Prokurator Rejonowy w B., domagając się jej uchylenia oraz stwierdzenia nieważności decyzji Starosty P. z dnia [...], zarzucił rażące naruszenie art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) polegające na utrzymaniu w mocy decyzji Starosty Pińczowskiego, podczas gdy dowód własności nabycia tego pojazdu, na podstawie którego dokonano jego rejestracji, poświadcza nieprawdę. W uzasadnieniu Prokurator wskazał, że w trakcie prowadzonego przez Prokuraturę dochodzenia Ds. 684/09/D ustalono, że przedmiotowy pojazd został uzyskany na terenie Francji od jego właściciela B. C. za pomocą czynu zabronionego w postaci oszustwa, a umowa, która miała dokumentować prawo własności A. G. do tego samochodu poświadcza nieprawdę, gdyż nigdy w przeszłości nie doszło do transakcji kupna-sprzedaży pomiędzy B. C., a A. G. Umowa ta jest zatem niezgodna ze stanem rzeczywistym, co winno skutkować uchyleniem dotychczasowej decyzji w przedmiocie zarejestrowania zakwestionowanego pojazdu, gdyż A. G. prawnie nigdy nie stał się właścicielem tego samochodu, a jedynie jego dzierżycielem, natomiast umowa, którą posłużył się przy rejestracji nie może stanowić dowodu własności pojazdu w rozumieniu art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, gdyż faktycznym sprzedawcą samochodu był T.R., a nie B. C.. Prokurator wskazał, że przesłuchany w charakterze świadka B. C. oświadczył, że samochód sprzedał w dniu 19 lipca 2008 r. w Strasburgu osobie narodowości chorwackiej podającej się za M.D., a nie jak podano w zakwestionowanej umowie w dniu 26 lipca 2010 r. A. G. W tym stanie rzeczy nie sposób uznać, iż umowa, którą posłużył się A. G. składając wniosek o rejestrację pojazdu była dokumentem prawdziwym i dlatego organ I instancji winien odmówić jego rejestracji, tym bardziej, że istnieje spór co do prawa własności tego pojazdu, gdyż towarzystwo ubezpieczeniowe działające w imieniu B. C. wystąpiło do Prokuratury o jego zwrot. Ponadto skarżący podał, że to, iż w postanowieniu z dnia 18 stycznia 2010 r. Sąd Rejonowy w Busku – Zdroju uznał, że pojazd został nabyty w sposób prawidłowy nie stanowi żadnego dowodu w przedmiocie istnienia określonego stosunku prawnego, w tym nie określa prawa własności A. G. do tego pojazdu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy bądź stanowił podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego Sądowa kontrola legalności orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 p.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach podkreślić należy w pierwszym rzędzie, że zapadła ona w ramach postępowania wznowieniowego, będącego postępowaniem nadzwyczajnym i stanowiącym wyjątek od zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 § 1 kpa. Stosownie do art. 145 § 1 kpa postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną może zostać wznowione tylko w przypadku zaistnienia jednej z przesłanek wymienionych szczegółowo w pkt 1-8. Bezspornym jest przy tym, że organy obu instancji uznały, iż w niniejszej sprawie zachodzi podstawa wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, tj. gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, ale nie znane organowi, który decyzję tę wydawał. Z akt wynika przy tym, że wznawiając postępowanie w sprawie, organ I-szej instancji uwzględnił wniosek Prokuratora, który podnosił, że wyniki postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w B. wskazują na to, że zarejestrowany decyzją z dnia 12 sierpnia 2008r. pojazd marki AUDI A4 AVANT został uzyskany na terenie Francji za pomocą czynu zabronionego, a złożona przez A. G. wraz z wnioskiem o rejestrację umowa kupna-sprzedaży nie odpowiada prawdzie. Przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 kpa niewątpliwie w stanie sprawy zaistniała, dlatego wznowienie postępowania z urzędu odpowiadało prawu. Zgodnie z art. 149 § 2 kpa postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, którą w tym przypadku jest orzeczenie w przedmiocie rejestracji pojazdu na podstawie art. 72 i 73 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U.05.108.908 ze zm.). Ustalony w zaskarżonej decyzji stan faktyczny jest bezsporny i wynika ze zgromadzonych dowodów, a przede wszystkim z rezultatów dochodzenia prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w B. w sprawie [...]. Nie ulega przy tym najmniejszej wątpliwości, że w dacie orzekania o rejestracji pojazdu decyzją z 12 sierpnia 2008r., organ nie miał wiedzy co do tego, iż umowa, jaką złożył A. G. wraz z wnioskiem, nie odpowiada prawdzie, gdyż będący jej przedmiotem samochód marki AUDI nie został zakupiony przez niego od B. C., który w umowie wskazany został jako zbywca. Nie dokonując oceny tej okoliczności w świetle mających w sprawie zastosowanie przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym, Kolegium przyjęło jedynie, że "wszystkie przedłożone przez stronę dokumenty pojazdu były autentyczne, a sąd przesądził, że pojazd został nabyty w sposób prawidłowy". Materialno-prawną podstawą orzekania przez organy administracji w niniejszej sprawie stanowiły przepisy art. 72 ust.1 pkt 1 oraz art. 73 ustawy Prawo o Ruchu drogowym (których zresztą organ odwoławczy nawet nie przywołał w zaskarżonej decyzji, ograniczając się do podstawy procesowej z art. 138 § 1 pkt 1 kpa). Zgodnie z nimi rejestracji dokonuje się na wniosek właściciela, na podstawie (między innymi) dowodu własności pojazdu. Ustawa nie określa wprawdzie, co jest dowodem własności pojazdu, ale wydaje się oczywiste, że chodzi tu przede wszystkim o dokument stwierdzający w sposób niesporny prawo własności wnioskodawcy (właściciela) do danego pojazdu będącego przedmiotem wniosku o rejestrację. Jest to zazwyczaj umowa kupna – sprzedaży lub faktura zakupu pojazdu, ale także – w bardziej skomplikowanych stanach faktycznych i prawnych – prawomocne orzeczenie sądu powszechnego ustalające lub stwierdzające prawo własności w oparciu o art. 189 kpc lub art. 174 kc. Jak już powiedziano wyżej, dokumenty te winny potwierdzać własność pojazdu w sposób niesporny i nie wymagający przeprowadzenia dodatkowych analiz i ocen, zwłaszcza w sferze stosunków własnościowych, gdyż uprawnionym do orzekania i rozstrzygania sporów w tym zakresie jest wyłącznie sąd powszechny w postępowaniu cywilnym. Przysługujące wnioskodawcy prawo własności pojazdu winno zatem wynikać wprost ze złożonych dokumentów, a co za tym idzie nie może ono nasuwać jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych. Taki zaś rezultat można osiągnąć wyłącznie w razie przedłożenia organowi rejestrującemu dokumentów potwierdzających stan niesporny i zgodny z rzeczywistością. Dokument pozbawiony tych podstawowych cech nie jest dowodem własności w rozumieniu art. 72 ust.1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, a co za tym idzie nie może stanowić podstawy rejestracji pojazdu (por. także wyroki NSA: w Warszawie z dnia 14 października 1998r., sygn. akt II SA 1093/98; z dnia 25 stycznia 2000r., sygn. akt II SA 2506/99 oraz Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 20 lutego 2003r., sygn. akt II SA/Gd 2283/00). Z takim właśnie dokumentem mamy do czynienia w sprawie, gdyż umowa przedłożona przez A. G., wbrew twierdzeniom Kolegium, nie może być uznana za "autentyczną", skoro bezspornie nie odzwierciedla prawdziwego stanu rzeczy. Nie ma przesłanek do ustalenia na jej podstawie, że A. G. jest właścicielem pojazdu marki AUDI A4, skoro nie zakupił go od B. C., jak stwierdza przedłożona do rejestracji umowa kupna - sprzedaży. Treść umowy nie potwierdza zatem własności pojazdu w sposób niesporny, a wnioski do jakich doszedł organ w zaskarżonej decyzji stanowią niedopuszczalną w tym postępowaniu interpretację i ocenę - pod względem stosunków własnościowych - nie tylko złożonej umowy, ale przede wszystkim skomplikowanego stanu faktycznego wynikającego z prowadzonego postępowania karnego. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, "dowodem własności" z art. 72 ust.1 ustawy, organ odwoławczy uczynił faktycznie wywody zawarte w postanowieniu Sądu Rejonowego w Busku-Zdroju z dnia 18 stycznia 2010r. sygn. akt II Kp 291/09, w którym stwierdza się, że pojazd będący przedmiotem sprawy został prawidłowo zbyty na terenie Francji, a skoro C. B. miał zamiar go sprzedać, to nie doszło do utraty tego pojazdu, lecz jedynie należnych od zbywców pieniędzy. Podkreślić jednak należy, że w/w postanowienie zapadło w postępowaniu karnym, a jego przedmiotem była ocena prawidłowości postanowienia co do zwrotu osobie uprawnionej dowodów rzeczowych, wydanego przez Asesora Prokuratury Rejonowej w B. w oparciu o art. 230 § 2 kpk. W sprawie tej Sąd nie rozstrzygał zatem, czy właścicielem pojazdu jest A. G., lecz oceniał, czy w świetle powyższego przepisu Kodeksu postępowania karnego, Prokurator prawidłowo zwrócił pojazd firmie ubezpieczeniowej "M." z siedzibą we Francji. Dlatego postanowienie to nie mogło być potraktowane jako dowód własności, o jakim mowa w art. 72 ust.1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że organ odwoławczy wadliwie uznał, że w stanie faktycznym sprawy zachodzą podstawy do rejestracji pojazdu na podstawie art. 72 ust.1 pkt 1 w zw. z art. 73 ust.1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a w szczególności, że znajdujące się w aktach dokumenty stanowią dowody własności w rozumieniu art. 72 ust.1 pkt 1 tej ustawy. Ponieważ naruszenie prawa miało wpływ na wynik sprawy (co z uwagi na charakter naruszenia jest wnioskiem oczywistym i nie wymagającym szerszego wywodu), koniecznym stało się uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. oraz w oparciu o art. 135 p.p.s.a. także decyzji I-szej instancji, tym bardziej, że z uzasadnienia tej ostatniej decyzji nie można w żaden sposób dociec motywów, jakimi kierował się Starosta Pińczowski odmawiając uchylenia własnej decyzji z 12 sierpnia 2008r., co dodatkowo narusza art. 107 § 1 i 2 kpa w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a.). Jednocześnie Sąd nie uznał, aby w sprawie zachodziły podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Pińczowskiego z dnia 24 marca 2010r. na podstawie art. 156 § 2 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.– jak wnioskował Prokurator w skardze, nie uzasadniając zresztą żądania w tym zakresie. W ocenie Sądu nie ma podstaw do przyjęcia w stanie sprawy, że decyzja wydana została bez podstawy prawnej lub że stwierdzone naruszenie prawa miało charakter rażący. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku oparto o art. 152 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I-szej instancji – pamiętając, że orzeka w postępowaniu wznowieniowym - wyda stosowne rozstrzygnięcie mając na uwadze ocenę prawną przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu.