II SA/Ke 508/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Asesor WSA Agnieszka Banach, Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2018r. sprawy ze skargi J. B. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] objętą trzema protokołami o numerze [...] w przedmiocie odebrania za pokwitowaniem broni palnej z amunicją oraz pozwolenia na broń oddala skargę. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze z 10 lipca 2018 r. (13 lipca 2018 r.- data nadania), J.B. zaskarżył czynność materialno–techniczną z zakresu administracji publicznej polegającą na odebraniu broni palnej wraz z amunicją oraz pozwolenia na broń, co zostało potwierdzone postanowieniem organu z [...]. Czynności tej zarzucił naruszenie: - art.6, art. 7, art. 8, art. 11 i art. 124 § 2 kpa, co nastąpiło poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i uchylenie się przez organ od dokonania analizy oraz oceny, czy wobec toczącego się przeciwko skarżącemu postępowania karnego o czyn z art. 270 § 1 kk w związku z art. 91 § 1 kk, stanowi on rzeczywiście zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, a nadto nie wskazanie na czym konkretnie miałoby polegać to zagrożenie, co w konsekwencji doprowadziło do bezzasadnego podjęcia przez organ czynności fakultatywnej polegającej na odebraniu za pokwitowaniem broni palnej wraz z amunicją i pozwoleniem na broń oraz zdeponowaniu jej depozycie, - art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy skarżący nie stanowi zagrożenia dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, a organ nie wskazał okoliczności uzasadniających istnienie takiej obawy, - art. 270 § 1 kk w związku z art. 91 § 1 kk poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że wskazana kwalifikacja czynu stanowi uzasadnioną podstawę do zastosowania wobec skarżącego art. 19 ust. 1a. Mając powyższe na uwadze skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej czynności w całości, ewentualnie stwierdzenia jej bezskuteczności. W uzasadnieniu wnoszący skargę zarzucił, że organ decydując się na tymczasowe zabezpieczenie broni uchylił się w istocie od analizy i oceny, czy wobec toczącego się przeciwko skarżącemu postępowania karnego stanowi on rzeczywiście jakiekolwiek zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego w rozumieniu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Ponadto organ nie ustalił, na czym w ogóle miałoby polegać owo zagrożenie, tym samym nie znane są faktyczne motywy podjęcia tego rodzaju czynności, ani też przeprowadzony przez organ tok rozumowania. Zdaniem autora skargi istotne jest jednak przede wszystkim to, że sam fakt toczącego się postępowania karnego w oderwaniu od konkretnych okoliczności sprawy i następnie poddania ich przez organ gruntownej ocenie pod kątem zaistnienia faktycznych przesłanek do zabezpieczenia broni, nie był wystarczający dla zastosowania w sprawie art. 19 ust. 1 a ustawy o broni i amunicji. Przepis ten zakłada bowiem wyjątkowy charakter opisanej w nim czynności, skoro nie wprowadza automatyzmu prawnego, lecz pozostawia ją do uznania organu. Tym samym organ decydując się na jej podjęcie powinien wykazać okoliczności uzasadniające stwierdzenie, że jego bezzwłoczna ingerencja w przynależne stronie uprawnienia jest niezbędna dla zapewnienia porządku lub bezpieczeństwa publicznego, dla których skarżący stanowiłby realne zagrożenie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że przedmiotem skargi jest czynność odebrania skarżącemu trzech jednostek broni palnej, amunicji oraz legitymacji posiadacza broni dokonana na podstawie postanowienia z [...]. wydanego w postępowaniu administracyjnym w sprawie cofnięcia stronie pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej do celów łowieckich. Organ stwierdził, że od osób posiadających pozwolenie na broń, jak i od osób ubiegających się o takie uprawnienie, należy wymagać nienagannej postawy i bezwzględnego przestrzegania przepisów prawa z uwagi na ścisły związek prawa do broni ze sferą porządku i bezpieczeństwa publicznego, których to dóbr ochrona powierzona została, m.in. Policji. W stosunku do takich osób obowiązuje zatem miernik najwyższej staranności, a więc w przypadku zarzutów popełnienia przestępstwa umyślnego przez taką osobę organy Policji powinny reagować, wykorzystując ustawowe uprawnienia do prewencyjnego zabezpieczenia broni. Każde naruszenie prawa daje podstawę do założenia, że osoba je popełniająca nie wykazała się należytym szacunkiem do norm prawnych, stanowionych właśnie po to, aby zapewnić ład i poczucie bezpieczeństwa wśród obywateli. Organ stwierdził, że fakt oskarżenia osoby o popełnienie przestępstwa daje podstawę do sformułowania poglądu, że osoba taka nie jest wiarygodna. Bezsprzecznie przeciwko skarżącemu toczy się postępowanie karne, zatem jego zachowanie, choć nie potwierdzone prawomocnym orzeczeniem, daje podstawę do założenia, że stwarza on zagrożenie dla siebie i porządku publicznego. Organ podkreślił, że warunki uzyskania pozwolenia na broń i jej posiadanie powinny być badane w sposób restrykcyjny, zaś odmowa wyrażenia zgody na jej posiadanie powinna być postrzegana jako działanie prewencyjne zmierzające do zapewnienia szeroko rozumianego bezpieczeństwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 935), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest podjęta na podstawie art. 19 ust. 1a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jedn. Dz.U. z 2017, poz.1839 ze zm.), dalej w skrócie przywoływanej jako ustawa o broni, zawarta w trzech protokołach z 4 lipca 2018 r., o takim samym numerze 18, czynność odebrania skarżącemu za pokwitowaniem broni palnej wraz z amunicją oraz pozwolenia na broń, stanowiąca inną czynność z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 stycznia 2017 r., IV SA/Po 694/16). Kwestię zaskarżania takiej czynności do sądu administracyjnego reguluje art. 53 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. W niniejszej sprawie skarżący dochował powyższego terminu, skoro jego skarga na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji udokumentowaną trzema protokołami z dnia 4 lipca 2018 r. doręczonymi skarżącemu w tym samym dniu, wpłynęła do organu w dniu 19 lipca 2018 r. W tym miejscu zauważyć należy, że chociaż organ wydał [...] postanowienie o odebraniu broni wraz z amunicją i jej zdeponowaniu, pouczając że nie służy na nie zażalenie, jednak w odpowiedzi na skargę przyznał, że w istocie była to czynność materialno-techniczna dokonana na podstawie tego postanowienia, która to czynność podlega zaskarżeniu do Sądu. W przypadku czynności odebrania broni i amunicji na podstawie art. 19 ust. 1a ustawy o broni, żadne rozstrzygnięcie przez organ nie jest wydawane. Ponadto błąd organu nie spowodował dla skarżącego żadnych ujemnych skutków procesowych, skoro wniósł on skargę w terminie. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi należy wskazać, że zgodnie z art. 19 ust. 1a ustawy o broni, który stanowił podstawę prawną podjęcia przez organ zaskarżonej czynności – Policja, a w przypadku żołnierzy zawodowych Żandarmeria Wojskowa, może za pokwitowaniem odebrać broń i amunicję oraz dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6, do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania, na okres nie dłuższy niż 3 lata. Z kolei w myśl art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego: a) skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe, b) skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo: - przeciwko życiu i zdrowiu, - przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia. Jak wynika z akt sprawy, w Prokuraturze Okręgowej w Krakowie toczy się przeciwko skarżącemu postępowanie, w trakcie którego zostały mu przedstawione zarzuty popełnienia ciągu przestępstw kwalifikowanych z art. 270 § 1 kk w związku z art. 91 kk, które polegały na podrobieniu podpisów siostry skarżącego na różnych dokumentach. Nie ulega wątpliwości, że czyny zarzucane skarżącemu są przestępstwami umyślnymi, o jakich mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni, do którego odwołuje się art. 19a ust. 1a tej ustawy przewidujący możliwość odebrania broni osobie, przeciwko której toczy się postępowanie karne o takie przestępstwo - do czasu prawomocnego zakończenia postępowania. Przepis art. 19 ust. 1a ustawy o broni był przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z 18 grudnia 2013 r., w sprawie o sygn. P 43/12 stwierdził, że przepis ten w zakresie, w jakim wskazuje przesłanki umożliwiające dokonanie czynności materialno-technicznej odebrania broni i amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni osobie, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni, jest zgodny z zasadą prawidłowej legislacji, wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, art. 32 ust. 1 oraz art. 64 ust. 2 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. W uzasadnieniu Trybunał zwrócił m.in. uwagę na to, że zgodnie z art. 20 ustawy o broni cofnięcie pozwolenia na broń, dopuszczenie do posiadania broni oraz unieważnienie karty rejestracyjnej broni pneumatycznej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Ze względów faktycznych lub proceduralnych decyzja taka może zostać wydana z pewnym opóźnieniem. Jednak do czasu zakończenia postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni na podstawie art. 18 ustawy o broni, skazany za przestępstwo może faktycznie nadal posiadać broń i amunicję. Z tej racji ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie regulacji art. 19 ust. 1 ustawy o broni, która pozwala na odebranie broni, amunicji oraz dokumentu pozwolenia na posiadanie broni w sytuacji, gdy zwłoka zagrażałaby bezpieczeństwu publicznemu. Natomiast w przypadku oskarżonego o popełnienie przestępstw wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni – w przeciwieństwie do skazanego – ustawodawca dozwala Policji na czynność materialno-techniczną odebrania broni, amunicji oraz dokumentu potwierdzającego legalność posiadania broni. Ustawodawca nie posłużył się w kwestionowanym przepisie ani zwrotem ocennym, ani klauzulą odsyłającą. Ponadto Trybunał stwierdził, że użycie przez ustawodawcę słowa "może", stanowi wyraźną wskazówkę dla organów stosujących prawo, że dokonanie analizowanej czynności materialno-technicznej jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy zachodzi obawa, że podejrzany / oskarżony o popełnienie przestępstwa z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni stanowiłby zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo dla wolności i praw innych osób (zob. wyrok TK z 18.12.2013 r., P 43/12, OTK-A 2013, nr 9, poz. 139). Zdaniem składu orzekającego, Komendant Wojewódzki Policji przy dokonywaniu zaskarżonej czynności prawidłowo uznał, że zachodzi obawa, że skarżący, jako oskarżony o popełnienie przestępstw umyślnych, o jakich mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit.a ustawy o broni, może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo dla wolności i praw innych osób. Wynik tej oceny – twierdzący – mieści się, zdaniem Sądu, w granicach uznania przyznanego organom Policji przez ustawodawcę na gruncie art. 19 ust. 1a ustawy o broni i nie ma ono charakteru arbitralnego. Poza kompetencjami Sądu pozostaje ocena stopnia realności tego zagrożenia, choć zdaniem Sądu każda osoba dopuszczająca się przestępstw umyślnych może być uznana za stanowiącą zagrożenie dla porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Zauważyć także należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane są poglądy, w świetle których warunki uzyskania pozwolenia na broń i jej posiadania powinny być badane w sposób restrykcyjny, zaś możliwość niewyrażenia zgody na jej posiadanie powinna być postrzegana jako działanie prewencyjne, zmierzające do zapewnienia szeroko rozumianego bezpieczeństwa (zob. wyrok NSA z 30 października 2008 r., II OSK 1296/07, dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Posiadanie broni oraz posługiwanie się nią jest reglamentowane i jest raczej rodzajem przywileju, niż prawa podmiotowego. W związku z tym od osoby takie pozwolenie posiadającej wymaga się kwalifikowanych cech charakteru oraz zachowania niebudzącego wątpliwości z punktu widzenia ochrony porządku prawnego (wyrok NSA z 28 października 2011 r., II OSK 1562/10, dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W rezultacie powyższe ustalenie prowadzi do konkluzji, że przepisy regulujące przedmiotową kwestię winny być interpretowane w sposób wysoce restrykcyjny. Kończąc należy stwierdzić, że art. 19 ust. 1a ustawy o broni nie określa, w jakiej formie organ powinien zająć stanowisko. Przepis ten wymaga jedynie, żeby prewencyjne odebranie broni, amunicji i uprawniającego dokumentu zostało dokonane za pokwitowaniem. Taki wymóg w niniejszej sprawie został spełniony. Ponadto w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania 20 czerwca 2018 r., postanowieniu z tego samego dnia jak i w odpowiedzi na skargę organ podał merytoryczne przesłanki, jakimi kierował się przy podejmowaniu zaskarżonej czynności i zdaniem Sądu organowi nie można zarzucić ani naruszenia art. 19 ust. 1a ustawy o broni, ani też wskazanych w skardze przepisów proceduralnych. Sąd nie mógł także uwzględnić faktu, że postanowieniem z [...] Komendant Główny Policji uchylił postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń palną do celu łowieckiego i umorzył postępowanie tego organu. Okoliczność ta nie ma bowiem wpływu na wynik niniejszej sprawy, gdyż odebranie broni zgodnie z art. 19 ust. 1a ustawy o broni, może nastąpić po spełnieniu przesłanek określonych w tym przepisie bez względu na przebieg odrębnego postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń, uregulowanego w art. 18 ustawy o broni. Przesłanki warunkujące wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń określone w ostatnio powołanym przepisie, są bowiem odmienne, niż przesłanki odebrania broni, amunicji i pozwolenia na broń. W szczególności w art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni przewidziano, że właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6, a więc między innymi do osób stanowiących zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego: skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe, a w będącym podstawą zaskarżonej czynności przepisie art. 19 ust. 1a ustawy o broni, przesłanką jego zastosowanie nie jest skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni, ale samo toczenie się postępowania karnego o takie przestępstwa. Mając powyższe na uwadze skargę jako niezasadną należało oddalić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a.