II SA/Ke 51/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Sekretarz sądowy Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie utraty statusu osoby poszukującej pracy uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. II SA/Ke 51/18 UZASADNIENIE Decyzją z [...] r. znak: [...], Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania W. S., na podstawie art. 33 ust. 4a pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Kielce z 31 października 2017 r. w sprawie utraty statusu osoby poszukującej pracy z dniem 22 września 2017 r. W uzasadnieniu Wojewoda wyjaśnił, że na mocy decyzji organu I instancji W. S. utracił status osoby poszukującej pracy z dniem 22 września 2017 r. W złożonym odwołaniu W. S. podniósł, iż organ I instancji mylnie przyjął, że złożył wniosek o wyrejestrowanie z ewidencji w MUP z dniem złożenia wniosku, a "chciał zostać wypisany z ewidencji z datą 18.11.2017r. tj. z dniem nabycia uprawnienia do wcześniejszej emerytury" i organ winien zwrócić się do niego z żądaniem uściślenia wniosku co do daty. Odwołujący się stwierdził, że na dzień sporządzenia odwołania nie jest w stanie podać właściwej daty wyrejestrowania z powodu wszczęcia nowych postępowań administracyjnych w tej sprawie. Rozpoznając odwołanie Wojewoda ustalił, że skarżący zarejestrował się w MUP w Kielcach w dniu 15 marca 2017 r. jako osoba poszukująca pracy. Dnia 22 września 2017 r. do Urzędu Miasta Kielce wypłynęło pismo skarżącego, z którego wynika, że składa wniosek o wyrejestrowanie oraz, że wniosek ten dotyczy jego rejestracji z początku 2017 r. Organ odwoławczy podniósł, że art. 33 ust. 4a pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wskazuje jednoznacznie, że utrata statusu poszukującego pracy następuje od dnia złożenia wniosku, a zatem organ I instancji prawidłowo przyjął, że datą złożenia wniosku jest data wpływu pisma do Urzędu Miasta Kielce tj. 22 września 2017 r. W złożonej skardze W. S. zarzucił organowi naruszenie art. 7, 8 i 9 kpa. Podniósł, że organy nie poinformowały go w toku postępowania "n/t przepisów" i nie tylko nie zadbały o to, żeby nie poniósł szkody, ale wręcz wykorzystały jego "chwilową nieznajomość prawa", aby mu zaszkodzić. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a." wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się takich naruszeń przepisów postępowania, które skutkować musiały koniecznością jego uchylenia (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Jak ustalił organ w uzasadnieniu decyzji objętej skargą, postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem W. S. zawartym w piśmie z 20 września 2017 r. (data wpływu do Urzędu Miasta w Kielcach 22 września 2017 r.), w którym sformułowanych zostało szereg krytycznych uwag pod adresem pracowników Miejskiego Urzędu Pracy w Kielcach, a w ostatnim akapicie skarżący stwierdził, że już nie chce "mieć więcej styczności z MUP i dlatego" składa "ten wniosek o wyrejestrowanie". Pismo to organy obu instancji potraktowały jako wniosek, o jakim mowa w art. 33 ust. 4a pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2017 r. poz. 1065 ze zm.), zwanej dalej ustawą, i orzekły o utracie przez W. S. statusu osoby poszukującej pracy z dniem 22 września 2017 r. Wspomniany wyżej przepis stanowi, iż starosta pozbawia osobę zarejestrowaną statusu poszukującego pracy, jeśli poszukujący pracy złożył wniosek o rezygnację z pomocy określonej w ustawie świadczonej przez powiatowy urząd pracy; pozbawienie statusu poszukującego pracy następuje od dnia złożenia wniosku. Żaden z organów administracji nie dostrzegł jednak istotnych dla sprawy okoliczności, które podają w wątpliwość ustalenie, że mamy faktycznie do czynienia z wnioskiem złożonym w trybie zacytowanego wyżej przepisu. Po pierwsze, w dniu 27 października 2017 r., a więc przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, W. S. złożył w MUP w Kielcach pismo, w którym wniósł m.in. o "natychmiastowe wydanie decyzji uchylających wszelkie poprzednie decyzje o uznaniu (...) za osobę poszukującą pracy" oraz wycofał "wcześniejszy wniosek o wycofanie (...) rezygnacji ze statusu osoby poszukującej pracy". Uzasadnił, iż nie ma zamiaru być poddawany "szykanom, prześladowaniu i represjom z pobudek ksenofobiczno-rasistowskich". Treść tego pisma, w kontekście wniosku o "wyrejestrowanie" z 22 września 2017 r. jest co najmniej niezrozumiała, co winno wyczulić organ na zachodzącą w sprawie potrzebę wyjaśnienia, jaka rzeczywiście była wola skarżącego. Wątpliwości w tym zakresie potwierdza treść złożonego odwołania, w którym W. S. podniósł, iż organ I instancji mylnie przyjął, jakoby żądał on wyrejestrowania z MUP z dniem złożenia wniosku, gdyż "chciał zostać wypisany z ewidencji z dniem 18.11.2017r. tj. z dniem nabycia uprawnienia do wcześniejszej emerytury". Zarzucił także, iż organ I instancji winien zwrócić się do niego, zgodnie z art. 64 § 2 kpa, z żądaniem usunięcia braku formalnego wniosku poprzez "uściślenie" go co do daty. Biorąc pod uwagę treść składanych w sprawie niejasnych żądań oraz emocjonalny charakter wypowiedzi W. S. przejawiający się w odwołaniu, w pismach z 22 września 2017 r. (potraktowanym jako wniosek) i z 27 października 2017 r., a także w innych, które znajdują się w aktach sprawy, można mieć wątpliwości także co tego, czy skarżący obejmował swoją świadomością wszystkie prawne konsekwencje pozbawienia go statusu osoby poszukującej pracy. Te wszystkie okoliczności winny zasygnalizować obu organom konieczność pouczenia skarżącego o jego sytuacji prawnej i udzielenia szczegółowej informacji w tym zakresie, choćby co do treści art. 33 ust. 4a pkt 4 ustawy i daty, od której następuje pozbawienie statusu poszukującego pracy. Powinność taka wynika zarówno z zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego jak i z przepisów ustawy. Zgodnie bowiem z art. 9 kpa, organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Z kolei w myśl art. 36 ust. 1 pkt 7 ustawy o promocji zatrudnienia, pośrednictwo pracy polega w szczególności na informowaniu bezrobotnych o przysługujących im prawach i obowiązkach. Na konieczność prawidłowego pouczania osób bezrobotnych o ich obowiązkach, zwłaszcza gdy niedopełnienie tych obowiązków wiąże się z ujemnymi, daleko idącymi następstwami dla osoby bezrobotnej, wielokrotnie zwracały także uwagę sądy administracyjne (por. przykładowo wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 29 czerwca 2010 r., II SA/Go 339/10, w Poznaniu z dnia 21 grudnia 2005 r., II SA/Po 2851/03 i w Lublinie z dnia 14 października 2004 r., III SA/Lu 245/04). Udzielenie skarżącemu szczegółowej informacji o obowiązujących i kształtujących jego sytuację prawną przepisach należało w stanie sprawy ocenić jako niezbędną konieczność, gdyż brak było podstaw do jednoznacznego potraktowania pisma z 20 września 2017 r. jako żądania w przedmiocie pozbawienia go statusu poszukującego pracy. Należy przy tym zwrócić uwagę, że w art. 33 ust. 4a pkt 4 ustawy, mowa jest o wniosku w przedmiocie rezygnacji z pomocy określonej w ustawie świadczonej przez powiatowy urząd pracy. Żądanie zawarte w piśmie z 20 września 2017 r. zostało sformułowane w inny sposób, więc zasadnym było zwrócenie się do skarżącego, czy złożone przez niego oświadczenie dotyczące żądania "wyrejestrowania" jest wnioskiem, o którym mowa w ww. przepisie, szczególnie w sytuacji, gdy, jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy pisma z 28 września 2017 r., wizyty W. S. w MUP mają zazwyczaj burzliwy przebieg i nie zawsze w sposób rzeczowy i właściwy komunikuje on swoje stanowisko. Nie zmienia to jednak faktu, że obowiązek czuwania nad tym, aby osoba bezrobotna lub poszukująca pracy miała świadomość swojej sytuacji prawnej i skutków podejmowanych przez siebie działań (zwłaszcza tych niekorzystnych) spoczywa na organie administracji publicznej, który powinien podjąć wszelkie w tym zakresie starania i stosownie je udokumentować. Tymczasem z akt sprawy nie wynika, by na jakimkolwiek etapie postępowania którykolwiek z organów pouczył skarżącego, zgodnie z art. 9 kpa i art. 36 ust. 1 pkt 7 ustawy, o konsekwencjach złożenia wniosku o pozbawienie statusu poszukującego pracy. Ustawa przewiduje bowiem szeroką pomoc dla takich osób. Są one informowane o aktualnej sytuacji i przewidywanych zmianach na lokalnym rynku pracy, inicjuje się i organizuje dla nich kontakty z pracodawcami (art. 36 pkt 4 i 5 ustawy), są dla nich organizowane i prowadzone porady zawodowe (art. 38 ust. 1 pkt 1 lit. d); starosta może finansować z Funduszu Pracy koszty zorganizowanego przejazdu poszukujących pracy, skierowanych przez powiatowy urząd pracy do udziału w targach pracy i giełdach pracy (art. 48a) i wiele innych. Utrata statusu osoby poszukującej pracy oznacza jednocześnie, że skarżący tej pomocy będzie pozbawiony. Zauważyć także trzeba, że Wojewoda – z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa - nie odniósł się w żaden sposób w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do argumentów podniesionych w odwołaniu, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, a mający zastosowanie w sprawie art. 33 ust. 4a pkt 4 ustawy wskazuje jednoznacznie, iż utrata statusu poszukującego pracy następuje od dnia złożenia wniosku. Organ odwoławczy pominął zarzuty skarżącego dotyczące tego, iż chciał on zostać "wypisany z ewidencji" z dniem 18 listopada 2017 r., a na dzień sporządzenia odwołania nie jest w stanie podać właściwej daty wyrejestrowania z powodu wszczęcia nowych postępowań administracyjnych. Niewątpliwie więc pozbawienie W. S. statusu poszukującego pracy z datą 22 września 2017 r., z powodu nieznajomości przez niego prawa, spowodowałoby, iż poniósłby on szkodę, a zgodnie z art. 9 kpa organy winny czuwać, aby taka sytuacja nie miała miejsca. W związku z treścią odwołania, jak zresztą skarżący słusznie w nim zauważył, niezbędnym minimum było zatem wezwanie go, w trybie art. 64 § 2 kpa, do wskazania, czy i z jaką datą chce on być statusu poszukującego pracy pozbawiony. W konsekwencji decyzje organów obu instancji należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji wyda stosowne rozstrzygnięcie mając na uwadze powyższe wskazania.