II SA/Ke 510/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 lipca 2014r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 kwietnia 2014r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz K. J. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 28 kwietnia 2014r. znak: [...] po rozpoznaniu odwołania K. J. od decyzji Starosty z dnia 27 grudnia 2013r. znak: [...] orzekającej o odmowie wydania prawa jazdy kategorii C i E , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny i prawny. Prawomocnym wyrokiem z dnia 30 października 2013r. Sąd Rejonowy w J. orzekł wobec K. J. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem pojazdów samochodowych do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kat. C i E na okres dwóch lat, z zaliczeniem okresu zatrzymania prawa jazdy od dnia 3.08.2013r. Decyzją z dnia 12.12.2013r. znak: [...] wydaną na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. Nr 90, poz. 557 z późn. zm.) Starosta po otrzymaniu odpisu powołanego wyżej wyroku, orzekł o cofnięciu K. J. uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B od dnia 3.08.2013r. do dnia 3.08.2015r. K. J. pismem z dnia 5.12.2013r. zwrócił się do Starostwa o wydanie prawa jazdy kat. C i E. Po rozpoznaniu tego wniosku opisaną na wstępie decyzją z dnia 27.12.2013r. Starosta odmówił wydania prawa jazdy kat. C i E powołując się na dyspozycję art. 12 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 oraz ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami. W odwołaniu K. J. zarzucał zaskarżonej decyzji niezgodność z prawem podnosząc, że spełnia warunki do posiadania prawa jazdy kat. C i E. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do uchylenia bądź zmiany decyzji organu I instancji. Organ przytoczył brzmienie art. 12 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami, stwierdzając, że prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Organ uznał, że jeżeli osoba, w stosunku, do której orzeczono zakaz prowadzenia pojazdu mechanicznego obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kat. B, zwróci się o wydanie prawa jazdy kat. C,C+E,D,D+E to organ związany treścią art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy obowiązany będzie wydać rozstrzygnięcie o odmowie wydania prawa jazdy tych kategorii. Prezentując swoje stanowisko organ powołał się na wyroki: WSA w Rzeszowie z dnia 11.09.2013r. sygn. akt sprawy II SA/Rz 530/13 oraz WSA w Kielcach w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 892/13, które zdaniem Kolegium zapadły w analogicznym stanie prawnym i faktycznym. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 kwietnia 2014r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach K. J. żądając ich uchylenia. Skarżący zarzucił podjętemu rozstrzygnięciu naruszenie prawa materialnego, a to art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 3 w zw. z art. 11 ustawy o kierujących pojazdami poprzez jego błędną wykładnię i wniósł o jej zmianę poprzez zwrócenie prawa jazdy obejmującego uprawnienia do kierowania pojazdami dla których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kat. C i E. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które uzasadniają zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest niesporny. Prawomocnym wyrokiem z dnia 30 października 2013r. Sąd Rejonowy w J. orzekł wobec K. J. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem pojazdów samochodowych, do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kat. C i E na okres dwóch lat, z zaliczeniem okresu zatrzymania prawa jazdy od dnia 3.08.2013r. Starosta po otrzymaniu odpisu tego wyroku, w dniu 12.12.2013r wydał decyzję o cofnięciu K. J. uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B od dnia 3.08.2013r. do dnia 3.08.2015r. Po rozpatrzeniu wniosku K. J. z dnia 5.12.2013r. Starosta odmówił wydania stronie prawa jazdy kategorii C i E, powołując się na wynikający z art. 12 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 oraz ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (Dz.U. Nr 30, poz. 151 ze zm.), zwanej dalej ustawą, zakaz wydawania prawa jazdy. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. Nr 30, poz. 151 ze zm.), zwanej dalej ustawą, prawo jazdy nie może być wydane osobie: w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu (pkt 2), w stosunku do której wydano decyzje o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w okresie i zakresie obowiązywania tej decyzji (pkt 3). Ust. 2 pkt 3 art. 12 stanowi, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii m.in. C + E. Stosownie zaś do treści ust. 3 pkt 2 art. 12, przepis ust. 1 pkt 3 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kat. m.in. C + E. Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy przepis art. 12 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 oraz ust. 3 ustawy, może stanowić podstawę odmowy wydania skarżącemu prawa jazdy kat C i E, w sytuacji, gdy wobec skarżącego prawomocnym wyrokiem sądu orzeczono zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem pojazdów, do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kat. C i E na okres dwóch lat, zaś orzeczenie zakazu legło u podstaw ostatecznej decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B od dnia 3.08.2013r. do dnia 3.08.2015r. Rozstrzygając powyższe zagadnienie należy uwzględnić pogląd wyrażony w postanowieniu z dnia 26 lutego 2014r. sygn. akt I KZP 29/13, w którym Sąd Najwyższy dokonał analizy normy określonej przez art. 12 ust. 2 ustawy, w zakresie w jakim odwołuje się do dyspozycji art. 12 ust. 1 pkt 2. Sąd Najwyższy stwierdził, że dokonując interpretacji powołanych przepisów nie można pominąć w swych rozważaniach tego aspektu, że przepisy ustawy o kierujących pojazdami zawierają odrębne regulacje odnośnie osób, które posiadają uprawnienie do kierowania określonymi pojazdami, oraz osób, które o określone uprawnienie dopiero się ubiegają. Należy bowiem wskazać, iż zgodnie z art. 103 ust. 3 ustawy, starosta wydaje decyzję administracyjną o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jednakże, stosownie do art. 103 ust. 4 ustawy, przytoczonego przepisu nie stosuje się w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3 (gdy podstawą cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami było ponowne przekroczenie liczby 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie 5 lat od dnia wydania skierowania na kurs reedukacyjny, o którym mowa w art. 99 ust. 1 pkt 4 lit. a) oraz popełnienie w okresie próbnym trzech wykroczeń przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji lub jednego przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji). W tych przypadkach, zgodnie z art. 104 ustawy o kierujących pojazdami, osoba, w stosunku do której została wydana decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami może uzyskać uprawnienie do kierowania pojazdami po ponownym spełnieniu wszystkich wymagań stawianych osobom po raz pierwszy ubiegającym się o uprawnienie do kierowania pojazdem. Zatem ustawodawca rozróżnia wymagania określone w stosunku do osób ubiegających się o prawo jazdy po raz pierwszy, od osób które takie uprawnienie już posiadają. Ponadto skoro z art. 104 a contrario wynika, iż wymogi określone dla osób po raz pierwszy ubiegających się o uprawnienie do kierowania pojazdami nie mają zastosowania do osób, którym uprawnienia do kierowania pojazdami zostały cofnięte w związku z orzeczeniem zakazu ich prowadzenia przez sąd karny, to tym bardziej nie mają zastosowania do tych osób - w zakresie uprawnień, które nie zostały im cofnięte. Przepis art. 12 ust. 2 ustawy posługuje się wyrażeniem "osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy", co oznacza, że dotyczy osób, które dopiero ubiegają się o wydanie prawa jazdy, a nie ma zastosowania do osób, które posiadają określone uprawnienia do prowadzenia pojazdów. Takie rozumienie przepisu, zdaniem Sądu Najwyższego jest na poziomie systemowym zgodne z normą wyprowadzoną z art. 42 k.k. w sytuacji, w której sąd pozbawił sprawcę uprawnień tylko do kierowania niektórymi kategoriami pojazdów. To sąd zatem, zależnie od okoliczności konkretnej sprawy decyduje o zakresie orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów. Odmienna interpretacja prowadziłaby do niedopuszczalnego wniosku, że środek karny może być istotnie modyfikowany przez art. 12 ust. 2 ustawy i prowadzić do surowszej dolegliwości, wprowadzonej niejako automatycznie przez ustawodawcę. W tym znaczeniu przepis ten przewiduje negatywne skutki skazania, ale nie ingerujące w zakres orzeczenia sądu i nie naruszające proporcji między sankcją orzeczoną przez sąd, a jej dalszymi konsekwencjami przewidzianymi ex lege przez ustawodawcę. Podsumowując, Sąd Najwyższy wskazał, że wyrażenie "osoba ubiegająca się o wydanie prawa jazdy" w rozumieniu art. 12 ust. 2 ustawy należy odnosić do podmiotu, który ubiega się o wydanie prawa jazdy potwierdzającego istnienie uprawnień, których nie posiadał w chwili prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie karne. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, w całości podziela argumentację i stanowisko Sądu Najwyższego. Podobne stanowisko zawarł WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 14 kwietnia 2014r. sygn. akt II SA/Rz 184/14 opubl. www.orzeczenia.gov.pl). Podnieść trzeba, że analogiczna sytuacja odnosi się do uregulowania art. 12 ust. 3 w zakresie, w jakim odwołuje się do art. 12 ust. 1 pkt 3, albowiem ustawodawca formułuje zakaz wydania prawa jazdy osobie, która ubiega się o wydanie prawa jazdy określonych w tym przepisie kategorii, w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu prawa jazdy obejmującej uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B (lub odpowiednio C1, C, D1, lub D). Należy zatem uznać, że takie samo wyrażenie, jak użyte w art. 12 ust. 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 tj. "osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy", w obu regulacjach ma takie samo znaczenie. Oznacza to, że przepis 12 ust. 3 dotyczy osób, które dopiero ubiegają się o wydanie prawa jazdy, a nie ma zastosowania do osób, które posiadają określone uprawnienia do prowadzenia pojazdów. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało błędnej, rozszerzającej interpretacji art. 12 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 i ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami i poprzez odmowę wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii C + E, pozbawiły stronę możliwości uzyskania urzędowego poświadczenia posiadania uprawnienia do prowadzenia pojazdów w zakresie prawa jazdy kategorii C + E, choć wymienione uprawnienia nie zostały objęte prawomocnym wyrokiem zakazującym prowadzenia pojazdów mechanicznych. Organy winny zatem ustalić kiedy skarżący otrzymał uprawnienia w zakresie prawo jazdy kategorii C i E i dopiero wówczas ocenić, czy w realiach konkretnej sprawy zostały spełnione przesłanki do wydania w żądanym zakresie prawo jazdy skarżącemu. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji przeprowadzi postępowanie administracyjne, mając na uwadze przedstawione wyżej wywody i eliminując dotychczas popełnione uchybienia. Ujawnione naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji organu II instancji z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. Ponieważ uchybienia te dotyczą także rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, Sąd uznał za niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy uchylenie także, w oparciu o art. 135 p.p.s.a., decyzji organu pierwszej instancji z dnia 27 grudnia 2013 r. Na mocy art. 152 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt II wyroku. O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.