II SA/Ke 515/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta,, Asesor WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 listopada 2006r. sprawy ze skargi A.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpoznaniu odwołania A. C. od decyzji Głównego Specjalisty Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K., wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Kielce, odmawiającej przyznania pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego w kwocie 122,88 złotych w miesiącu maju 2006 r. z przeznaczeniem na pokrycie kosztów podróży i posiłków w czasie pobytu na rozprawie w dniu 31 maja 2006 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ ustalił, że A. C. wnioskiem z dnia 22 maja 2006 r. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. o przyznanie zasiłku celowego w kwocie 100,88 zł, co stanowiło koszt zakupu biletu PKP II klasy oraz kwoty 22 zł na zakup pożywienia, w celu wzięcia udziału w rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w dniu 31 maja 2006 r. Organ I instancji decyzją z dnia [...] odmówił przyznania A. C. pomocy społecznej z przeznaczeniem określonym we wniosku strony, podnosząc, iż stawiennictwo na rozprawę przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym nie jest obowiązkowe, a ponadto organ z uwagi na ograniczone zasoby finansowe z zasady nie przyznaje środków na ten cel. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożył A. C. podnosząc, że decyzja organu I instancji jest rażąco sprzeczna z art. 2, art. 7, art. 8 art. 30, art. 32 oraz art. 45 Konstytucji, oraz z innymi aktami normatywnymi, które statuują podstawowe zasady ustrojowe państwa prawa. Skarżący w sposób szczegółowy przedstawił okoliczności przemawiające za potrzebą osobistego stawiennictwa na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w dniu 31 maja 2006 r. A. C. wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i przyznanie mu ekwiwalentu poniesionych kosztów podróży do Krakowa oraz o rozpatrzenie jego odwołania na rozprawie administracyjnej, w której mógłby uczestniczyć. Skarżący zażądał również, aby organ przesłuchał w charakterze świadka M.S. na okoliczność "przyczyn negowania podstawowych praw obywatelskich" lub też przekazał sprawę do rozpoznania innemu terytorialnie samorządowemu kolegium odwoławczemu, "aby nie być sędzią we własnej sprawie". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uznało odwołanie A. C. za niezasadne, podnosząc, że zaskarżona decyzja organu I instancji wypełnia dyspozycję art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Organ powołał treść art. 3 ust. 2 cytowanej ustawy, zgodnie z którym potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podkreśliło, iż przepis art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej nie wyczerpuje pełnego katalogu pojęcia "potrzeby bytowej", z zatem od uznania organu zależy, czy wskazana przez stronę potrzeba może być za taką uznana. W przekonaniu organu II instancji, wskazany przez A. C. cel w postaci pokrycia kosztów udziału w rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie nie odpowiada w okolicznościach przedmiotowej sprawy, celom pomocy społecznej realizowanej w postaci zasiłku celowego. Skarżący bowiem otrzymał zawiadomienie o terminie rozprawy wraz z pouczeniem, iż jego stawiennictwo nie jest obowiązkowe. Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uznało, że żądanie przyznania zasiłku celowego na pokrycie poniesionych kosztów podróży oraz kosztów wyżywienia poniesionych w związku z udziałem w rozprawie nie może być uznane za "niezbędną potrzebę bytową". Organ II instancji podkreślił, iż niezależnie od możliwości finansowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K., które są niewystarczające na zaspokojenie wszystkich uzasadnionych potrzeb osób i rodzin oczekujących wsparcia, to uznanie, że udział w rozprawie nie jest niezbędną potrzebą życiową strony daje podstawę do odmowy udzielenia pomocy społecznej w formie zasiłku celowego, o którym stanowi art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Odnosząc się zaś do zarzutów podniesionych przez A. C. w odwołaniu od decyzji organu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wskazało, że powołane przez skarżącego przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej odnoszą się do prawnych podstaw działania państwa, podstawowych uprawnień jednostki, równości wszystkich wobec prawa, jak też prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia rozprawy. Organ II instancji podkreślił, iż wbrew zarzutom decyzja została wydana przez właściwy organ, na podstawie przyznanych mu kompetencji i w granicach obowiązujących przepisów prawa. Organ II instancji rozpatrując zarzut skarżącego, iż poprzez odmowę przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów uczestnictwa w rozprawie przed WSA w Krakowie zostało naruszone jego prawo do wymiaru sprawiedliwości wyjaśnił, iż konstytucyjną zasadę prawa do sądu realizuje przed sądami administracyjnymi instytucja prawa pomocy, które stosownie do treści art. 244 § 1 u.p.p.s.a. obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z akt sprawy o sygnaturze II SA/Kr 342/06 wynika, że A. C. pomoc prawną otrzymał. Odnosząc się natomiast do żądania rozpatrzenia sprawy na rozprawie, organ II instancji podniósł, że nie istnieje taka potrzeba, gdyż nie zachodzą okoliczności określone w 89 § 1 i 2 k.p.a. W przekonaniu organu nie istniała również konieczność przesłuchania Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. M.S., gdyż przedmiotem niniejszej sprawy jest rozstrzygniecie w zakresie zasiłku celowego, a wskazana we wniosku dowodowym okoliczność nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. A. C. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżący wskazał, że wydanie ostatecznej decyzji bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania odwoławczego przewidzianego w ustawie kodeks postępowania administracyjnego oraz bez jego udziału w postępowaniu powoduje naruszenie art. 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, a także art. 2, art. 7, art. 8, art. 9, art. 30, art. 32, i art. 45 Konstytucji, które gwarantują prawo do godności, do równego traktowania i dostępu do wymiaru sprawiedliwości. Skarżący podkreślił, iż osobisty udział w rozprawie przed Wojewódzkim Sadem Administracyjnym w Krakowie w dniu 31 maja 2006 r. był konieczny z uwagi na fakt, iż w wyniku uwzględnienia złożonej przez pełnomocnika skarżącego skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, sprawa podlegała ponownemu rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. A. C. zatem uznał, że tylko jego osobiste stawiennictwo pozwoliło w sposób wyczerpujący wyjaśnić okoliczności sprawy, tym bardziej, że pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu nie uczestniczył w rozprawie. Skarżący utrzymywał, że "tylko jego zdecydowana postawa, a wręcz żądanie rozpatrzenia sprawy zapobiegło jej odroczeniu", gdyż na terminie nie stawił się także pełnomocnik organu administracji- SKO w K.. Skarżący wniósł o dołączenie akt sprawy o sygnaturze II S.A./Kr 342/06 na dowód tego, jak niezbędne było jego osobiste stawiennictwo na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w dniu 31 maja 2006 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Sądowa kontrola legalności orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 u.p.p.s.a.). Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji nie był kwestionowany i znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. W okolicznościach niniejszej sprawy należy podkreślić, iż nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego dotyczący dowolności działania organów administracji. Zarówno organ I jak i II instancji w szczegółowy sposób wyjaśniły motywy wydania decyzji odmawiającej przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów podróży i posiłków w czasie pobytu na rozprawie przed WSA w Krakowie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zasadnie przyjęło, że ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje świadczenia polegającego na zapewnieniu środków w celu wzięcia udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, wobec tego świadczenie na ten cel mogłoby być przyznane jedynie w przypadku uznania go za niezbędną potrzebę bytową. W okolicznościach sprawy nie można jednak przyjąć, aby tak było. Zasiłek celowy winien zaspokajać potrzeby o charakterze osobistym wnioskodawcy, bez których zaspokojenia nie można zachować warunków bytowania odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). A do tak określonych potrzeb nie można zaliczyć przejazdu na rozprawę przed sądem administracyjnym, zwłaszcza jeżeli stawiennictwo strony na rozprawie nie było obowiązkowe. Nie można podzielić twierdzenia skarżącego, iż jego stawiennictwo na rozprawie było konieczne, skoro z treści pouczenia zawartego w zawiadomieniu A. C. o terminie tej rozprawy wynika, iż stawiennictwo strony jest nieobowiązkowe. Co więcej organ pomocy społecznej przyznając zasiłek celowy nie jest uprawniony do badania, czy udział skarżącego w posiedzeniu Sądu jest konieczny, a tylko wówczas organ mógłby przyznać świadczenie pieniężne z pomocy społecznej, gdyby mógł ocenić czy cel, na który to świadczenie miałoby zostać przeznaczone jest uzasadniony. Niezasadny jest również zarzut naruszenia wyrażonego w powołanym przez skarżącego art. 45 Konstytucji RP prawa do sądu. Jednym ze sposobów zapewnienia dostępu od wymiaru sprawiedliwości osobom, które nie są w stanie ponieść kosztów postępowania, jest w postępowaniu przed sądami administracyjnymi instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243-263 u.p.p.s.a. Zgodnie z tymi przepisami prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata czy radcy prawnego. W razie ustanowienia, adwokat lub radca prawny zastępują i reprezentują stronę na rozprawie, zwłaszcza wtedy, gdy decyzją sądu orzekającego w sprawie, stawiennictwo strony na rozprawie nie jest obowiązkowe. Jedną z zasad postępowania sądowoadministracyjnego wynikającą z ustrojowej roli sądów administracyjnych jest dopuszczalność rozpoznania sprawy pod nieobecność stron, co jest przyczyną wzywania stron na rozprawę z informacją, że osobiste stawiennictwo nie jest obowiązkowe (art. 107 u.p.p.s.a.). Sądy administracyjne bowiem, nie przejmują sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego załatwienia, a mają jedynie skontrolować (ocenić) legalność zaskarżonego aktu. Sąd administracyjny nie jest przy tej ocenie związany ani granicami, ani wnioskami skargi (art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153/2002 poz. 1269 ze zmianami, art. 134 u.p.p.s.a.). Wobec powyższego za chybiony należy uznać zarzut skarżącego, iż "tylko dzięki jego zdecydowanej postawie, a wręcz żądaniu rozprawa przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w dniu 31 maja 2006 r. nie uległa odroczeniu z uwagi na niestawiennictwo pełnomocnika skarżącego, a także pełnomocnika organu administracji. Wojewódzkie Sądy Administracyjne rozpoznają bowiem sprawy niezależnie od stawiennictwa stron. Stosownie zaś do dyspozycji art. 108 u.p.p.s.a. w razie nieobecności strony lub jej pełnomocnika na rozprawie przewodniczący lub wyznaczony przez niego sędzia sprawozdawca przedstawia ich wnioski, twierdzenia i dowody znajdujące się w aktach sprawy. A. C. mógł zatem na piśmie przedstawić stanowisko w sprawie. Z uwagi na przedstawione zasady rozpoznawania spraw przez sądy administracyjne, nie miało w sprawie znaczenia ustalenie przebiegu rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie odbytej w dniu 31 maja 2006 r. w sprawie o sygnaturze akt II S.A./Kr 342/06, ani zapadłe w tamtej sprawie rozstrzygnięcie. Nie było dlatego potrzeby przeprowadzania dowodu z tych akt. Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu uniemożliwienia skarżącemu udziału w postępowaniu odwoławczym, wskazać należy, iż organ II instancji przeprowadził stosowne postępowanie wyjaśniające, zmierzające do ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, analizując zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy. Te ustalenia oraz wiedza organu oparta na informacji z MOPR w K. z dnia 19 czerwca 2006 r. co do możliwości finansowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. były wystarczające do podjęcia decyzji w kwestii dochodzonej pomocy społecznej. Należy dodać, że choć w myśl art. 136 kpa organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję, to jednak organ odwoławczy ma prawo ocenić ,czy takie dodatkowe postępowanie jest potrzebne dla rozstrzygnięcia sprawy. Kolegium władne więc było uznać, że skoro rozstrzygnięcie sprawy zależało od oceny charakteru zgłoszonej prze stronę potrzeby, a wszelkie niezbędne dla tej oceny ustalenia zostały w sprawie poczynione, to rozpoznanie złożonego przez skarżącego odwołania nie wymagało przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, ani rozprawy, której przeprowadzenia skarżący domagał się w odwołaniu. Organ słusznie przy tym wskazał, że w sprawie nie zachodził żaden z określonych w art. 89 § 1 i 2 kpa warunków, w jakich organ administracji publicznej przeprowadza w toku postępowania rozprawę administracyjną. Ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ).