II SA/Ke 517/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2015r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Wojewody z dnia 14 kwietnia 2015r. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty jednorazowych środków przyznanych na podjęcie działalności gospodarczej oddala skargę. Wojewoda decyzją z dnia 14 kwietnia 2015r. znak: [...] po rozpatrzeniu odwołania K. J. od decyzji Starosty z dnia 26 lutego 2015r. w sprawie odmowy umorzenia kwoty 20.000zł wraz z należnymi odsetkami ustawowymi jako jednorazowe środki przyznane na podjęcie działalności gospodarczej, na podstawie art. 76 ust 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny i prawny: W dniu 29.08.2013r. pomiędzy Starostą a K. J. została zawarta umowa Nr [...] o dofinansowanie na podjęcie działalności gospodarczej. W § 4 umowy wskazano, że powiatowy Urząd Pracy wypowie umowę, a wnioskodawca zobowiązany zostanie do zwrotu w terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania Starosty, przyznanych środków wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia ich otrzymania pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego, jeżeli złożył niezgodne z prawdą oświadczenia, zaświadczenia lub informacje, o których mowa w § 2 ust. 5 i § 6 ust. 3 rozporządzenia MIPS z dnia 23 kwietnia 2012r. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że wnioskodawca w dniu 10.07.2013r. złożył oświadczenie, iż nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej w okresie 12 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień złożenia wniosku, co w konsekwencji spowodowało wezwanie K. J. przez organ do zwrotu otrzymanego dofinansowania w wysokości 20.000zł wraz z ustawowymi odsetkami, wynoszącymi na dzień 30.11.2014r. 3.233, 97zł. K. J. wystąpił do Starosty o umorzenie wskazanej kwoty powołując się na swoją sytuację majątkową i rodzinną. Organ I instancji po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego decyzją z dnia 26.02.2015r. odmówił umorzenia kwoty 20.000zł wraz z należnymi odsetkami ustawowymi jako jednorazowe środki przyznane na podjęcie działalności gospodarczej. Od powyższej decyzji odwołał się K. J. podnosząc, że w sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, które stanowią podstawę do umorzenia należności. Zdaniem strony, posiadany dom oraz samochód nabyty ze środków pozyskanych z dotacji nie przesądza o jego majętności, gdyż osiągany przez niego dochód w wysokości 900zł miesięcznie nie umożliwia spłaty nawet w systemie ratalnym. Nadto strona ma zadłużenie alimentacyjne w kwocie 5.000zł oraz zadłużenie z tytułu pożyczki cywilnej (umowa zalegalizowana w Urzędzie Skarbowym w dniu 19.09.2013r.). Podkreślono, że ewentualna spłata długu wpłynie na brak płynności finansowej zainteresowanego, a w dalszej kolejności spowoduje niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych wynikającą z konieczności zaniechania prowadzenia działalności gospodarczej co doprowadzi do rejestracji jako bezrobotnego. Rozpatrując odwołanie Wojewoda nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia. Organ II instancji przytaczając brzmienie art. 76 ust 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy stwierdził, że Starosta badając w niniejszej sprawie przesłanki wymienione w tym przepisie, działa w ramach uznania administracyjnego. Organ I instancji zbadał sytuację majątkową odwołującego jak również jednego z poręczycieli. Odmowę udziału w postępowaniu wyjaśniającym przez drugiego z poręczycieli i tym samym uniemożliwienie Staroście zbadanie jego sytuacji materialnej organ potraktował jako niewskazanie przez stronę okoliczności pozwalających na wydanie pozytywnej decyzji osoby ubiegającej się o umorzenie. Za prawidłową przyjęto ocenę organu I instancji w kwestii skutecznego dochodzenia należności z majątku dłużnika ze względu na posiadanie przez niego domu o pow. 100m2 oraz działki o pow. 5000m2, a także stałego dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej. Jednocześnie organ zauważył, że K. J. może wystąpić z wnioskiem o rozłożenie na raty lub odroczenie terminu płatności zadłużenia. K. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na decyzję Wojewody z dnia 14.04.2015r. znak: [...] domagając się jej uchylenia i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił organowi nieuwzględnienie przesłanki z art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W uzasadnieniu powtórzył argumentację, że ewentualna egzekucja spowoduje całkowitą utratę płynności finansowej w obrębie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Utrata jedynego źródła utrzymania w konsekwencji spowoduje brak środków do życia. Skarżący podkreślił, że szybka sprzedaż domu i działki mogłaby narazić go na szkodę materialną, albowiem są to rzeczy trudno zbywalne na rynku. Podnosi również, że wobec tego, iż nie jest osoba zamożną, wskutek utraty jedynego miejsca stałego zamieszkania i pobytu stałby się osobą bezdomną. Odnośnie samochodu marki Volkswagen Transporter T 4 skarżący stwierdził, że został zakupiony wyłącznie ze środków z dofinansowania i służy wyłącznie do prowadzenia działalności gospodarczej i przewozu w jej ramach towarów handlowych, którymi obraca. Utrata samochodu stanowiłaby według skarżącego również przesłankę do zakończenia tej działalności, albowiem w aktualnej sytuacji finansowej nie mógłby zakupić takiego pojazdu. Za bez znaczenia skarżący uznał okoliczność poręczenia udzielonego mu dofinansowania z uwagi na zaawansowany wiek (znaczne przekroczenie 60-tego roku życia) i złą sytuację zdrowotną i materialną jednego z poręczycieli – G. K. oraz jego żony H. K. Oni także w razie egzekucji pozostaliby bez środków niezbędnych do życia. Autor skargi zwrócił uwagę, że posiada zadłużenie z tytułu alimentów oraz cywilne wobec firmy pożyczkowej PROVIDENT POLSKA S.A. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej jako p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli miały one lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie kontrola sądowoadministracyjna takich naruszeń prawa nie wykazała. Stosownie do art. 76 ust 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2015r., poz. 149 – zwanej dalej jako ustawa) Starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek: 1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności; 2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania; 3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności; 4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne. Z brzmienia dyspozycji normy zawartej w ust 7 art. 76 ustawy wynika, że przepis ten określa kryteria jakimi organ powinien kierować się m.in. rozpoznając wniosek strony o umorzenie przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej (art. 46 ust. 3.). Powyższa regulacja jednoznacznie wskazuje, że ocenę w zakresie spełnienia tych kryteriów pozostawiono uznaniu organu, którym jest starosta. Starosta rozstrzygając kwestie umorzenia nie może tego czynić dowolnie, albowiem uznaniowość doznaje ograniczeń w przepisach prawa materialnego. Na gruncie konkretnej sprawy granice uznaniowości wyznacza powołany przepis art. 76 ust. 7 ustawy stanowiący cztery samodzielne przesłanki warunkujące umorzenie przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej. Podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie umorzenia organ związany jest ponadto regułami postępowania administracyjnego, określającymi jego obowiązki tak w zakresie prowadzenia postępowania jak i orzekania. Przede wszystkim organ powinien przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a) poprzez podejmowanie wszelkich niezbędnych kroków, zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Przepisy (art. 9 k.p.a.). zobowiązują również organ do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organ administracyjny musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że w sprawie umorzenia przyznanych skarżącemu środków na podjęcie działalności gospodarczej organy prowadziły postępowanie z zachowaniem przepisów prawa materialnego (art. 76 ust. 7 ustawy) i w zgodzie z przepisami proceduralnymi. Dokonując oceny sytuacji życiowej w szczególności przez pryzmat przesłanki wymienionej w art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy Wojewoda podzielił ustalenia organu I instancji, że skarżący posiada majątek w postaci 100 m2 domu oraz 5000 m2 działki, które to składniki znacznie przewyższają wysokość długu oraz stałe źródło dochodu z prowadzonej działalności, którą zamierza kontynuować. W uzasadnieniu podkreślono, że Powiatowa Rada Rynku Pracy uchwałą nr 7/2015 podjętą na posiedzeniu w dniu 12.02.2015r. negatywnie zaopiniowała prośbę K. J. o umorzenie kwoty 20.000zł wraz z należnymi odsetkami ustawowymi. Zbadano również sytuację materialną poręczycieli, oceniając skutki odmowy udziału w postępowaniu jednego z nich. Zdaniem organu, dokonane ustalenia nie dają podstaw do uznania, że dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała jednorazowo środki na rozpoczęcie działalności gospodarczej, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania, nie zachodzą również pozostałe przesłanki do umorzenia należności wymienione w art. 76 ust. 7 pkt 1, pkt 3 i pkt 4. Takiej oceny nie można uznać za dowolną. Organ uczynił przedmiotem analizy stan majątkowy, sytuację rodzinną, w aspekcie przesłanek umorzenia długu. Trafnie przyjęto, że sytuacja życiowa, w której znalazł się skarżący nie jest na tyle wyjątkowa i nie uzasadnia przyznania przywileju w postaci umorzenia przyznanych środków pieniężnych. Tego stanowiska nie zmienia podnoszona przez skarżącego okoliczność zadłużenia w innych instytucjach. Organ słusznie zaakcentował możliwość skorzystania z innych instrumentów prawnych w postaci rozłożenia na raty bądź odroczenia terminu płatności zadłużenia w celu złagodzenia skutków postawienia udzielonej pożyczki w stan wymagalności. Wykazanie, że skarżący posiada majątek i jak do tej pory stałe źródło dochodu, które pozwala na regulowanie zobowiązań związanych z bieżącym utrzymaniem pozwalało Sądowi przyjąć, że dokonana przez organy ocena nie jest dowolna. Zaskarżonej decyzji nie można więc postawić zarzutu przekroczenia granic uznania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.