II SA/Ke 522/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Asesor WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Asystent sędziego Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 marca 2007 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie zasiłku okresowego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz adwokata M.M. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania A. K. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy B. przez Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] znak: [...] w sprawie świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego na okres od czerwca do lipca 2006 r. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że A. K. z powodu bezrobocia i ubóstwa spełnia przesłanki do przyznania zasiłku okresowego w wysokości 161, 40 zł miesięcznie. Zainteresowany od sierpnia 2001 r. systematycznie korzysta z pomocy finansowej Ośrodka. Jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku, mieszka wspólnie z synem, z którym prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe. Wobec powyższego organ I instancji nie jest w stanie zaspokoić wszystkich zgłaszanych przez A. K. żądań. W tak ustalonym stanie faktycznym organ odwoławczy przytoczył przepis art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. Nr 64, poz.593 z 2004 r. ze zm.) zgodnie z którym zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego m.in. osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (ust. 1 pkt 1). Zasiłek okresowy w takim przypadku ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie (ust. 2 pkt 1). Kryterium dochodowe, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej wynosi 461 zł. Dalej organ II instancji poinformował, że w ustawie o pomocy społecznej z 2004 r. zawarto przepisy przejściowe, wśród których znalazł się przepis art. 147, który w ust. 3 pkt 1 wyraźnie wskazuje, iż w roku 2006 i 2007 minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi w przypadku osoby samotnie gospodarującej - 35 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze zauważyło, że zgodnie z treścią art. 147 ust. 6, w 2006 r. gminy otrzymały dotację celową z budżetu państwa na pokrycie wydatków na zasiłki okresowe w części określonej w ust.3 w/w artykułu, a więc w wysokości 35% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Oznacza to, iż gmina dysponuje środkami wystarczającymi jedynie na pokrycie zasiłków okresowych we wskazanej wyżej wysokości i w takiej też wysokości przyznano świadczenie w przedmiotowej sprawie. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt, że w sprawie z wniosku A. K. przyznano zasiłek okresowy w wysokości 161,40 zł w taki sposób, że: kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 461 zł x 35%, co dało po zaokrągleniu w górę 161,40 zł. W związku z czym organ odwoławczy stwierdził, że wysokość zasiłku okresowego została prawidłowo wyliczona. Ponadto organ II instancji wskazał, że zgodnie z postanowieniami właściwych przepisów prawa, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że okres na jaki przyznano A. K. świadczenie w formie zasiłku okresowego jest odpowiedni, jednocześnie organ podkreślił, że zainteresowany ma prawo ubiegać się o kolejne świadczenia z pomocy społecznej. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. K., wnosząc o zmianę kwot przyznawanych zasiłków, tak aby umożliwiły "właściwe funkcjonowanie w społeczeństwie i poszukiwanie pracy na terenie kraju". Skarżący podkreślił, że w jego przypadku "kwotą spełniającą warunki" jest równowartość dwóch średnich pensji krajowych brutto, tj. 5.200 zł płatnych regularnie raz w miesiącu do chwili znalezienia pracy i otrzymania pierwszej wypłaty, przy czym podniósł, że nie domaga się pieniędzy "za to, że nic nie robi," lecz dlatego, że od 2001 r. nie zapłacono mu za pracę. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Sądowa kontrola legalności orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153/2002, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ppsa. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności ( art. 145 § 1 ppsa). Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji nie był kwestionowany i znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Nie ulega żadnej wątpliwości, że A. K. spełnia wszelkie kryteria określone w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2004 r., nr 64. poz.593 ze zm) zwanej dalej ustawą, uprawniające go do otrzymania świadczenia w formie zasiłku okresowego. Skarżący nie zgadza się natomiast z wysokością przyznanego mu zasiłku. Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 w zw z ust. 2 pkt 1 ustawy, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Wysokość tej formy pomocy ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Przepis art. 38 ust.3 pkt 1 oraz art. 147 ust. 3 pkt 1 ustawy stanowi jednocześnie, że kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, przy czym w okresie przejściowym, a konkretnie w roku 2006 minimalna wysokość zasiłku przyznanego takiej osobie wynosi 35 % tej różnicy. W każdym jednak przypadku, minimalna kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie ( art. 38 ust. 4 ustawy ). Jak wynika z powyższego, przepisy ustawy o pomocy społecznej w sposób ścisły określają kryteria, jakie spełniać musi strona ubiegająca się o zasiłek okresowy. Nie ulega również wątpliwości, że sytuacja skarżącego wszystkim tym przesłankom odpowiada. A. K. jest bowiem bezrobotny bez prawa do zasiłku, a zatem jego dochód nie przekracza kryterium dochodowego, o jakim mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, czyli kwoty 461 zł. W przypadku skarżącego, zasiłek okresowy, obliczony w oparciu o powołane wyżej przepisy, przyznany być może w wysokości nie wyższej aniżeli różnica pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a faktycznym dochodem. Dolna wysokość zasiłku to 35% z kwoty 461 zł, nie mniej jednak niż 20 zł. Faktycznie zatem, organy mogły przyznać skarżącemu zasiłek okresowy w przedziale kwot od 161,35 zł do 418 zł a rozstrzygnięcie w tym zakresie ustawodawca pozostawił uznaniu administracyjnemu. Kontrolując zgodność z prawem takiej decyzji Sąd bada w szczególności, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza - jak wynika z art. 7 kpa - załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznając konieczność udzielenia pomocy organ winien zatem rozważyć wszelkie okoliczności niezbędne do podjęcia prawidłowej decyzji o wysokości przyznanych na rzecz konkretnej osoby środków w ramach uznania administracyjnego, kierując się w szczególności uzasadnionymi potrzebami uprawnionego, własnymi możliwościami finansowymi oraz potrzebami innych osób starających się o pomoc społeczną. Wszystko to ma na celu rozdzielenie funduszy jakimi dysponuje właściwy organ w taki sposób, aby pomoc dotarła do wszystkich osób uprawnionych w formie i wysokości adekwatnej do zgłaszanych przez nie potrzeb i zasobów finansowych ośrodka. Działanie to jednak nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, bowiem jego obowiązkiem jest należyte uzasadnienie dlaczego zasiłek został przyznany skarżącemu w takiej a nie innej wysokości. Dowody zgromadzone w sprawie przemawiają za przyjęciem poglądu, że w sprawie niniejszej organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego przyznając skarżącemu zasiłek okresowy w wysokości 161,40 zł. Jak wynika bowiem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, skoro dotacja budżetowa przekazywana jest do ośrodków pomocy społecznej w wysokości umożliwiającej pokrycie wydatków na zasiłki okresowe odpowiadające 35 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, to nie ma możliwości przyznawania świadczeń w wyższych kwotach. W tej sytuacji brak jest podstaw do przyjęcia, że organy postąpiły w sposób dowolny, wysokość przyznanego zasiłku podyktowana była bowiem możliwościami finansowymi jakimi dysponował Miejsko -Gminy Ośrodek Pomocy Społecznej w B. Co się zaś tyczy pozostałych zarzutów podniesionych w skardze, to należy zauważyć, że zawierają one krytyczne uwagi dotyczące ogólnej działalności Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, organów pomocy społecznej i przez to nie można ich bezpośrednio odnieść do zaskarżonej decyzji. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ppsa. Punkt II wyroku Sąd wydał na podstawie § 2 ust. 3, § 18 ust.1 pkt 1 c oraz § 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /DZ. U. Nr 163 poz.1348 ze zm./ oraz na podstawie art. 250 ppsa.