II SA/Ke 524/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Marta Bieniek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2014r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego oddala skargę. Wojewoda decyzją znak: [...] z dnia [...], po rozpatrzeniu odwołania K. M. od decyzji wydanej z upoważnienia Starosty w dniu [...], w sprawie zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego w okresie odbywania stażu od 01.03.2011r. do 21.03.2011r. w kwocie brutto 623,40 zł w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji, na podstawie art. 76 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 674 ze zm.), powoływanej dalej jako ustawa, oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu Wojewoda podał, że K.M. z dniem 06.05.2010 r. została uznana za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku. W związku z rozpoczęciem odbywania przez stronę stażu decyzją z dnia [...] orzeczono o przyznaniu jej prawa do stypendium w wysokości 890,60 zł brutto miesięcznie w okresie odbywania stażu. Decyzją z dnia [...] orzeczono o utracie prawa do stypendium w związku z zakończeniem w dniu 21.03.2011r. odbywania stażu. W dniu 29.02.2012r. do organu wpłynęło pismo z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Kielcach, z którego wynikało, że K.M. od dnia 26.07.2010r. do 31.08.2010r. posiadała inny tytuł do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. W dniu 21.03.2012r. K.M. przedłożyła w organie umowę zlecenia zawartą w dniu 26.07.2010r. na okres od 26.07.2010r. do 31.07.2010r. oraz umowę zlecenia zawartą w dniu 01.08.2010 r. na okres od 01.08.2010r. do 31.08.2010r., a także złożyła oświadczenie, że nie zgłosiła podjęcia pracy, ponieważ pracowała daleko od miejsca zamieszkania, a nie wiedziała, że fakt ten można zgłosić telefonicznie. W dniu 06.04.2012r. zainteresowana złożyła oświadczenie, że pracowała od dnia 26.07.2010r. początkowo bez żadnej umowy, a dopiero przed końcem sierpnia 2010r. otrzymała od pracodawcy do podpisania umowę zlecenia. Decyzją z dnia [...] orzeczono o utracie przez zainteresowaną statusu osoby bezrobotnej z dniem 26.07.2010r. z powodu podjęcia innej pracy zarobkowej. Następnie wznowiono postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] orzekającą o przyznaniu prawa do stypendium w okresie odbywania stażu. W wyniku wznowionego postępowania decyzją z dnia [...] uchylono decyzję z dnia [...] i orzeczono o odmowie przyznania prawa do stypendium. Następnie wznowiono z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] orzekającą o utracie prawa do stypendium w związku z zakończeniem odbywania stażu. W wyniku wznowionego postępowania w dniu [...] wydano decyzję orzekającą o uchyleniu ww. decyzji i umorzeniu postępowania administracyjnego w tym zakresie. Dalej organ odwoławczy wskazał, że stypendium wypłacone K. M. jest świadczeniem nienależnym, gdyż od dnia 26.07.2010r. świadczyła pracę na podstawie umowy zlecenia, a tym samym zaszła okoliczność skutkująca utratą statusu osoby bezrobotnej, a w konsekwencji utratą prawa do pobierania stypendium. Z akt sprawy wynika, że K.M. podczas rejestracji w dniu 06.05.2010r. otrzymała "Informację dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy", która zawierała w swej treści m. in. pouczenie o tym, iż status bezrobotnego posiada osoba, która nie wykonuje innej pracy zarobkowej, tzn. nie wykonuje pracy na podstawie m.in. umowy zlecenia oraz pouczenie o obowiązku zawiadomienia urzędu w ciągu 7 dni o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub o złożeniu wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do zasiłku. W ww. informacji wskazano również, iż za nienależnie pobrane świadczenie należy rozumieć m.in. świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. W części C karty rejestracyjnej, podpisanej przez zainteresowaną w dniu rejestracji, zawarte zostało zobowiązanie do bezzwłocznego informowania o wszelkich zmianach danych zawartych w karcie rejestracyjnej podanych przeze mnie oraz do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, w przypadku niespełnienia warunków wymienionych w ustawie w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. W “Informacji o prawach i obowiązkach bezrobotnego skierowanego do pracy / do odbycia stażu" zostało zapisane drukowanymi literami, że utrata statusu bezrobotnego powoduje utratę świadczeń należnych bezrobotnemu. Ponownie w dniu 23.03.2011r. zainteresowana otrzymała “Informację dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy", w której zawarte zostały ww. pouczenia. Biorąc pod uwagę wskazane powyżej informacje, Wojewoda stwierdził, iż organ I instancji dokonał prawidłowego pouczenia zainteresowanej o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej oraz wyjaśnił w sposób prawidłowy pojęcie "nienależnie pobranego świadczenia". W świetle wyczerpującej i jasnej informacji uzyskanej w urzędzie pracy, zainteresowana powinna zdawać sobie sprawę z faktu, iż podjęcie innej pracy zarobkowej stanowi okoliczność skutkującą utratą statusu osoby bezrobotnej, natomiast świadczenie pobierane za okres, za który nie spełniała warunków osoby bezrobotnej należy uznać za nienależnie pobrane. K.M. będąc skierowaną na staż została pouczona o tym, iż utrata statusu bezrobotnego powoduje utratę świadczeń należnych bezrobotnemu. Dalej organ odwoławczy podał, że K.M. pobrała stypendium z tytułu odbywania stażu za okres od 22.09.2010r. do 22.03.2011r. Zgodnie z art. 76 ust. 3 ustawy roszczenia z tytułu zasiłków, stypendiów i innych świadczeń pieniężnych finansowanych z Funduszu Pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia spełnienia warunków do ich nabycia przez uprawnioną osobę a roszczenia powiatowego urzędu pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia ich wypłaty. W myśl zaś art. 76 ust. 5 ww. ustawy w zakresie nieuregulowanym w ust. 2-4 stosuje się odpowiednio przepisy ustawy Kodeks cywilny dotyczące przerwania biegu przedawnienia. Z "Indywidualnej karty wypłaty zasiłków" K. M. wynika, iż zasiłek, łącznie w kwocie 5.343,60 zł, wypłacony został w następujących terminach i kwotach: 14.10.2010r. - 267,20 zł, 12.11.2010r. - 890,60 zł, 14.12.2010r. - 890,60 zł, 22.12.2010r. - 593,70 zł, 14.01.2011r. - 296,90 zł, 14.02.2011r. - 890,60 zł, 14.03.2011 r. - 890,60 zł, 14.04.2011r. - 623,40 zł. Ponieważ decyzja organu I instancji orzekająca o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wydana została w dniu 25.03.2014r. organ I instancji słusznie uznał, że świadczenie pobrane przed tą datą uległo przedawnieniu i nie podlega zwrotowi. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze na powyższą decyzję K. M., domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji, zarzuciła naruszenie art. 76 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że została ona prawidłowo pouczona o okolicznościach powodujących ustanie prawa do pobierania stypendium oraz naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i art. 9 kpa poprzez naruszenie słusznego interesu, a także braku udzielenia niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w informacjach jakie otrzymała w organie zawarta była jedynie część zapisów ustawowych bez żadnego wyjaśnienia. Tymczasem z przepisów nie wynika, że ma być to wyciąg z ustawy lecz pouczenie, gdyż niejednokrotnie dla osób, które czytają przepisy są one niezrozumiałe. Zdaniem skarżącej pouczenie powinno się odnosić indywidualnie do osoby, a nie zawierać ogólnych pojęć nie odnoszących się do konkretnej sytuacji faktycznej. Skarżąca podniosła również, że informacja dla osób rejestrujących się - obszerna w swej treści - była napisana niezwykle małą trzcionką, co powodowało jej ograniczoną czytelność oraz uniemożliwiało jej zrozumienie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Przedmiotem oceny Sądu była decyzja Wojewody, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, nakładającą na skarżącą obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w okresie odbywania stażu za okres 1-21 marca 2011r. w kwocie 623,40 zł. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy bezrobotnym jest m.in. osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej. W myśl art. 53 ust. 1 ustawy mogą zostać skierowani do odbycia stażu, a w czasie jego odbywania przysługuje im stypendium. Z kolei zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się m.in. (art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy) świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Zatem warunkiem orzeczenia o obowiązku zwrotu pobranego świadczenia jest zaistnienie równocześnie dwóch przesłanek: - obiektywnej - polegającej na tym, że świadczenie wypłacono mimo wystąpienia okoliczności skutkujących utratą prawa do jego pobierania i - subiektywnej - polegającej na tym, że osoba, która świadczenie pobrała była prawidłowo pouczona o okolicznościach powodujących utratę uprawnień do tego świadczenia. Bezsporne jest, że w sprawie zaistniała pierwsza z tych przesłanek – skarżąca decyzją z [...] utraciła status osoby bezrobotnej od dnia 26.07.2010r. i tym samym prawo do stypendium z tytułu odbywania stażu. Odnośnie drugiej przesłanki organy, wbrew twierdzeniem skargi, wykazały, że skarżąca została we właściwy sposób pouczona o okolicznościach powodujących utratę statusu osoby bezrobotnej, a tym samym i prawa do stypendium. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że skarżąca od momentu rejestracji w charakterze osoby bezrobotnej otrzymała następujące pouczenia. Pierwsze pouczenie o prawach i obowiązkach bezrobotnego nastąpiło podczas rejestracji w dniu 06.05.2010r. w "Informacji dla osób rejestrujących się". W pouczeniu tym wskazane zostały m.in.: przesłanki uznania za bezrobotnego; przesłanki utraty statusu bezrobotnego, obowiązkach bezrobotnego (w tym m.in. wskazanie, że bezrobotny obowiązany jest w ciągu 7 dni urząd pracy o podjęciu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oraz; została również przytoczona treść art. 76 ustawy czyli przesłanki zwrotu nienależnie pobranego świadczenia). Kolejne pouczenie skarżąca otrzymała dnia 6.09.2010r., z chwilą skierowania na staż. Było to pouczenie, które pokrywało się z informacjami zawartymi w pouczeniu z dnia 06.05.2010r., przy czym drukowanymi literami zaznaczono, że utrata statusu bezrobotnego powoduje utratę świadczeń nienależnych bezrobotnemu. Ponownie w dniu 23.03.2011r. (k. 23 a akt administracyjnych) skarżąca otrzymała "Informację dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy", w której zostały zawarte ww. pouczenia. Oceniając treść i zakres tych pouczeń, zgodzić należy się z Wojewodą, że były one prawidłowe i skuteczne. W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, skarżąca otrzymała informację pełną, jasną i nie wymagającą dokonywania jakichkolwiek interpretacji jej treści, a zatem w sposób zrozumiały została pouczona o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej i była ona w pełni świadoma o tym co należy rozumieć pod pojęciem nienależnego świadczenia oraz skutkach i przyczynach, a także możliwości powstania takiej sytuacji. Podkreślić należy, że z akt administracyjnych nie wynika, aby w czasie odbierania obu pouczeń, ani w czasie późniejszym skarżąca zgłaszała organowi, że nie rozumie pojęcia bezrobotny, obowiązków bezrobotnego i konsekwencji ich niedotrzymania. Także w skardze strona skarżąca jedynie ogólnikowo twierdzi, że organ naruszył zasady postępowania administracyjnego, ale nie podaje żadnych konkretnych zarzutów na czym to naruszenie polegało w niniejszej sprawie. Zatem zarzut naruszenia przepisów postępowania - w tym art. 7 i 9 kpa - nie jest trafny. Podnieść również należy, że ww. pouczenia zostały zawarte w odrębnej ulotce, której egzemplarz skarżąca otrzymała, czyli w takiej formie, która umożliwia świadczeniobiorcy bezpośredni, wielokrotny dostęp do treści pouczenia. W związku z powyższym nie może odnieść zamierzonego skutku zarzut, że pouczenie było wydrukowane drobną czcionką, skoro skarżąca miała do niego dostęp w każdym czasie i miała pełną możliwość skonfrontowania zmian jakie zaszły w jej sprawie w stosunku do stanu istniejącego w dacie przyznania świadczenia. Reasumując, skoro oba warunki do uznania świadczenia za nienależnie pobrane zostały spełnione, słusznie organy zobowiązały skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego stypendium. Zgodnie z art. 76 ust. 3 ustawy roszczenia z tytułu zasiłków, stypendiów i innych świadczeń pieniężnych finansowanych z Funduszu Pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia spełnienia warunków do ich nabycia przez uprawnioną osobę, a roszczenia powiatowego urzędu pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia ich wypłaty. Mając na uwadze stan faktyczny i prawny rozpoznawanej sprawy organ prawidłowo zobowiązał skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego w okresie odbywania stażu od dnia 01.03.2011r. do dnia 21.03.2011r. w kwocie brutto 623,40 zł. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.