II SA/Ke 528/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Sekretarz sądowy Izabela Suchenia, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 lutego 2008r. sprawy ze skargi N. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego) na rzecz adwokata T. Ż. kwotę 309,80 (trzysta dziewięć 80/100) złotych, w tym VAT w kwocie 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] Znak [...] Wojewoda po ponownym / w związku z uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny decyzji z dnia 23 stycznia 2006r. / rozpatrzeniu odwołania A. P. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 29 marca 2004r., orzekającej o wymeldowaniu A. P. i jej córki N. P. z pobytu stałego w lokalu przy ul. A. w K., na podstawie art. 15 ust. 2 i art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych / tekst jedn. Dz. U. Nr 139 za 2006r. poz. 993 ze zm./ oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Do wydania tego rozstrzygnięcia doszło na tle następujących okoliczności: We wniosku z dnia 30 lipca 2003r. J. C. – M. i K. M. domagali się wymeldowania A. P. i N. P. z lokalu położonego w K. przy ul. A., uzasadniając swoje żądanie tym, iż nabyli całą tę nieruchomość – dom w drodze przetargu od Spółdzielni Mieszkaniowej Armatury. Po przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia 29 marca 2004r. Prezydent Miasta orzekł o wymeldowaniu A. P. wraz z córką N. P. Organ ten ustalił że budynek przy ul. A. w K. A. i H. małżonkowie P. otrzymali w 1987r. jako spółdzielcze prawo do domu na podstawie przydziału z dnia 11 listopada 1987r. Wyrokiem z dnia 8 września 1994r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy orzekł eksmisję H. P. wraz z osobami prawa jego reprezentującymi z segmentu domu jednorodzinnego przy ul. A. Realizując wyrok eksmisyjny Wydział Mieszkalnictwa, Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta wydał w dniu 7.10.2002r. skierowanie dla H. P. i A. P. celem zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego nr 3 położonego w K. przy ul. P. Do zamieszkania w tym lokalu uprawnieni są także ich dzieci: G. P. i N. P. Małżeństwo H. i A. P. zostało rozwiązane wyrokiem z dnia 13.05.1999r. Eksmisja H. P., A. P. i ich dzieci została wykonana w dniu 14 marca 2003r. H. P. wraz z synem dokonali przemeldowania, natomiast A. P. wraz z córką nie dopełniły obowiązku wymeldowania się z lokalu przy ul. A. Umową z dnia 11 czerwca 2003r. Robotnicza Spółdzielnia Mieszkaniowa Armatury przedmiotowy lokal mieszkalny przekazała na warunkach własnościowego prawa do lokalu – domu jednorodzinnego – J. C. M. i K. M., którzy aktualnie w nim zamieszkują. Decyzją z dnia 23 stycznia 2006r. Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania A. P. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Na skutek wniesionej przez A. P. skargi na tę decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 marca 2007r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej uppsa/ uchylił decyzję Wojewody z uwagi na to, iż nie została ona doręczona N. P., która w dniu 4 sierpnia 2005r. , a więc na prawie pół roku przed wydaniem decyzji przez organ II instancji, stała się pełnoletnia i nikomu nie udzieliła pełnomocnictwa do występowania w sprawie dotyczącej jej wymeldowania. W dniu 13 czerwca 2007r. akta sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku Sądu zostały doręczone organowi odwoławczemu. W dniu 18 czerwca 2007r. organ ten wystosował między innymi do N. P. pismo o treści, iż w związku z uchyleniem przez WSA decyzji Wojewody w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego i w związku z koniecznością uaktualnienia materiału dowodowego zwraca się z prośbą o udzielenie odpowiedzi, czy zamieszkuje ona w lokalu przy ul A. w K. z zamiarem stałego w nim przebywania. We własnoręcznie podpisanej przez N. P. odpowiedzi z dnia 8 lipca 2007r. wskazała ona, iż oczekuje na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Administracyjnego anulowania wymeldowania i decyzji o ponownym zameldowaniu gdyż "jest sprawą oczywistą że będę mieszkać wraz z córką N. P. pod wyżej wymienionym adresem". W piśmie tym skarżąca poinformowała również, iż toczy się sprawa o unieważnienie wyroku zaocznego eksmisyjnego z dnia 8 września 1994r., "ponieważ wyrok ten był wadliwy z mocy prawa". W takim stanie Wojewoda wydał zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu przytoczył przebieg postępowania w sprawie, treść przepisów art. 1 ust. 2 oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i wskazał, że w sprawie bezsporne jest, iż A. P. w marcu 2003r. wyprowadziła się wraz z córką N. z opisanego lokalu i zamieszkała u przyjaciółki. Bezspornym jest także, iż Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 8 września 1994r. orzekł usunięcie H. P. / ojca skarżącej/ wraz z osobami prawa jego reprezentującymi i rzeczami z segmentu domu jednorodzinnego. Eksmisja wykonana została ostatecznie w dniu 14 marca 2003r. przez Wydział Gospodarki Przestrzennej i Administracji Budowlanej Urzędu Miasta. Wojewoda powołał się na zajmowane przez sądy administracyjne stanowisko, iż opuszczenie lokalu na skutek wykonania przez organy uprawnione wyroku orzekającego eksmisję jest opuszczeniem w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które w konsekwencji uzasadnia orzeczenie o wymeldowaniu osoby. Organ dodatkowo podniósł, że z oświadczenia N. P. zawartego w piśmie z dnia 8 lipca 2007r. wynika, że skarżąca obecnie w lokalu tym nie mieszka, a tylko deklaruje swe zamieszkanie w bliżej nieokreślonej przyszłości. Mając to na uwadze Wojewoda wskazał, że nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji. W skardze na tę decyzję / w jednym piśmie A. P. i N. P. zaskarżyły równocześnie dwie decyzje Wojewody z tego samego dnia, dotyczące wymeldowania; na rozprawie przed sądem pełnomocnik sprecyzował, iż skargę na decyzję w przedmiocie wymeldowania N. P. składa tylko ta skarżąca / N. P. zarzuciła, iż organ odwoławczy nie zastosował się do wytycznych zawartych w wyroku WSA z dnia 2 marca 2007r., bowiem nie przeprowadził ponownego postępowania z zachowaniem wymogów formalnych i nie odniósł się do zarzutów i wniosków zawartych w poprzednio skierowanej do sądu skardze. W szczególności organ nie wskazał, jakie prawo mają małżonkowie M. do zamieszkiwania w lokalu przy ul A. w K., jak wygląda kwestia postępowań o przywrócenie posiadania, jaki wpływ na jej prawo do lokalu ma wyrok SN sygn. III CZP 50/03 oraz wskazane w skardze wyroki Trybunału Konstytucyjnego, na jakim etapie jest postępowanie związane z zaskarżeniem wyroku eksmisyjnego, co z wpisem w księdze wieczystej oraz podziałem domu przy ul A. na dwa lokale nr 1 i 2. Skarżąca zarzuciła, iż nie miała możliwości uczestniczenia w pełni w postępowaniu przez organem odwoławczym i to nie z własnej winy, albowiem w odpowiedzi na pytania kierowane do Wojewody otrzymywała odpowiedź, że wyrok WSA nie jest jeszcze prawomocny, o czym świadczą pismo Urzędu Miasta z dnia 24 maja 2007r. oraz pismo Wojewody z dnia 12 czerwca 2007r., sporządzone ponad 5 tygodni po uprawomocnieniu się wyroku. Takie postępowanie zdaniem skarżącej miało na celu wprowadzenie jej w błąd i pozbawienie możności uczestniczenia w postępowaniu. Natomiast w piśmie z dnia 18 czerwca 2007 "wzywa nas do podania informacji o naszym zamieszkaniu przy ul A., nie wspominając niż / nic/ o wszczęciu postępowania co było mylące", bowiem w przypadku poinformowania jej o wszczęciu ponownie postępowania przedstawiłaby dowody i złożyła wyjaśnienia, a tak została tego pozbawiona. Wynikiem fikcyjności jest kolejna decyzja Wojewody, nie odpowiadająca prawu, zawierająca niepełne i błędne ustalenia, która narusza jej prawa i interes prawny, która dąży do wymeldowania, gdy nie ma do tego żadnych przesłanek. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Obecni na rozprawie uczestnicy postępowania K. M. oraz Spółdzielnia Mieszkaniowa "Domy Jednorodzinne" / następca prawny Spółdzielni Mieszkaniowej "Armatury" / również wnieśli o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. w sprawie ewidencji ludności i dowodów osobistych / tekst jedn. Dz. U. Nr 139 za 2006r. poz. 993/, zwanej dalej w skrócie ustawą, ewidencja ludności polega na rejestracji danych między innymi o miejscu pobytu osób. Z określonym w art. 8 ust. 1 ustawy obowiązkiem zameldowania się wiążę się także wynikający z art. 15 obowiązek wymeldowania się. Zgodnie z tym ostatnim przepisem osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce pobytu. Zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem ewidencja ludności jest instytucją służącą odzwierciedleniu stanu faktycznego; dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu bądź zajmowanego pomieszczenia / por. wyrok NSA II OSK 561/05 Lex nr 194344/. Okolicznością nie budzącą, w świetle zebranego przez organy materiału dowodowego, wątpliwości jest to, iż jeszcze wówczas małoletnia N. P. wyprowadziła się wraz z matką z mieszkania przy ul A. w K. w marcu 2003r., co zresztą zostało przyznane przez jej przedstawicielkę ustawową na rozprawie administracyjnej w dniu 2 września 2003r. / k. 35 akt administracyjnych/. Do wyprowadzenia się doszło w związku z przeprowadzeniem w dniach 12 – 14 marca 2003r. przez pracowników Urzędu Miasta postępowania egzekucyjnego, mającego na celu realizację tytułu wykonawczego - wyroku Sądu Rejonowego z dnia 8 września 1994r. / stosownie do art. 34 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego w zw. z art. 31, wydane i niewykonane przed dniem wejścia w życie ustawy prawomocne orzeczenia sądowe w sprawach opróżnienia lokali podlegających przepisom ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. – Prawo lokalowe są wykonywane przez organ gminy w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji/. Od tego czasu do chwili obecnej skarżąca nie zamieszkuje pod tym adresem. W tej sytuacji prawidłowo Wojewoda uznał, iż brak jest podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji, orzekającej o wymeldowaniu. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, dlatego też brak jest przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153. poz. 1270 ze zm., zwanej dalej uppsa/ do jej uchylenia. Odnosząc się do zawartych w skardze zarzutów, a więc iż organ odwoławczy nie zastosował się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku WSA z dnia 2 marca 2007r., nie przeprowadził ponownego postępowania oraz, że pozbawił skarżącą możliwości uczestniczenia w postępowaniu wskazać należy, co następuje. Powodem uchylenia poprzedniej decyzji Wojewody, utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta, orzekającą o wymeldowaniu skarżącej wraz z matką, było ustalenie przez Sąd, że N. P. po wydaniu decyzji przez organ I instancji, a przed wydaniem decyzji przez Wojewodę stała się pełnoletnia, a pomimo tego organ odwoławczy nie doręczał jej swojej decyzji, przez co pozbawił ją możliwości obrony jej praw. W uzasadnieniu wyroku uchylającego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b uppsa decyzję Sąd wskazał: " Koniecznym jest natomiast uchylenie decyzji organu II instancji celem przeprowadzenia ponownego postępowania z zachowaniem wymogów formalnych. W tym postępowaniu wszystkie biorące w nim udział strony będą miały prawo do zgłaszania zarzutów i wniosków, nie wyłączając zarzutów niniejszej skargi, które organ odwoławczy uczyni przedmiotem swych rozważań". Jak z powyższego wynika, Sąd w uzasadnieniu swego wyroku nie nakazał wprost organowi odniesienia się do zarzutów i wniosków zawartych w złożonej wcześniej przez A. P. skargi, a jedynie wskazał, że jeżeli strony zgłoszą zarzuty i wnioski to wówczas organ odwoławczy "uczyni je przedmiotem swoich rozważań". Po uprawomocnieniu się wyroku i zwrocie akt Wojewodzie, co miało miejsce w dniu 13 czerwca 2007r,. organ poinformował skarżącą o tym, iż zachodzi konieczność, przed wydaniem nowej decyzji, uaktualnienia materiału dowodowego. Tak więc skarżąca, która pismo to otrzymała, została poinformowana, iż po uchyleniu poprzedniej decyzji postępowanie z powrotem toczy się przed organem odwoławczym. W tym miejscu wskazać należy, iż skoro została wcześniej uchylona ostateczna decyzja, nie zachodziła konieczność wszczynania przez Wojewodę nowego postępowania; na skutek bowiem uchylenia decyzji organu II instancji po przekazaniu akt temu organowi nadal toczyło się to samo postępowanie, które zostało wszczęte jeszcze przed organem I instancji w 2003r. Nic nie stało na przeszkodzie, aby skarżąca po otrzymaniu w dniu 4 lipca 2007r. pisma z dnia 13 czerwca 2007r. podniosła zarzuty i złożyła stosowne wnioski, chociażby w swoim piśmie z dnia 8 lipca 2007r., stanowiącym odpowiedź na pismo organu w przedmiocie uaktualnienia materiału dowodowego. Powoływane przez skarżącą pisma, które miały ją rzekomo wprowadzić celowo w błąd, po pierwsze dotyczą innej sprawy /związanej z wydaniem dowodu osobistego/, a po drugie zostały wysłane jeszcze przed zwrotem przez WSA akt Wojewodzie, stąd organ ten mógł nie posiadać informacji odnośnie tego, że wyrok WSA jest już prawomocny. Ponadto wskazać należy, iż zarzuty oraz wnioski, jakie N. P. chciała zgłosić / na rozprawie przed sądem jej pełnomocnik sprecyzował, iż skarżąca chciała przed organem odwoławczym złożyć dowody dotyczące rzeczywistej wielkości spornego lokalu, zakwestionować tytuł małżonków M. do zajmowania lokalu oraz wykazać, że część tego domu należy do jej matki, która czyni starania o uzyskanie prawa do niego i w którym rzekomo znajdują się należące do niej rzeczy/, dotyczą tych samych kwestii, co do których skarżąca zarzuca w skardze, iż Wojewoda się do nich nie odniósł. Okoliczności te nie mają znaczenia w sprawie o wymeldowanie. Jak już wskazano na wstępie rozważań, zadaniem ewidencji ludności jest odzwierciedlanie stanu faktycznego, a nie przysługujących danej osobie praw do zamieszkiwaniu w danym miejscu. Oznacza to, iż można być przykładowo właścicielem domu, ale jeśli w tym domu faktycznie się nie zamieszkuje, to nie można być w nim zameldowanym. W skardze N. P. zarzuca, iż Wojewoda nie odniósł się do takich kwestii jak: na jakiej podstawie prawnej w lokalu przy ul A. zamieszkują małżonkowie M. /ustalił to organ I instancji, która to okoliczność nie ma żadnego znaczenia w niniejszej sprawie/, jak wygląda kwestia postępowań w sprawie o przywrócenie posiadania / przy czym do skargi został dołączony odpis wyroku Sądu Rejonowego z dnia 14 listopada 2006r., oddalający skargę A. P. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem eksmisyjnym, sprawa zaś o przywrócenie posiadania została zakończona prawomocnym wyrokiem z dnia 25 maja 2004r. oddalającym powództwo - k.61 akt sprawy [...]/, jaki wpływ na jej prawo mają wyroki Sądu Najwyższego oraz Trybunału Konstytucyjnego, wpis w księdze wieczystej oraz podział domu na dwa lokale. Odnośnie tej ostatniej kwestii z akt administracyjnych wynika, iż do podziału takiego ostatecznie nie doszło / mimo czynionych przez matkę skarżącej starań w tym kierunku nie tylko już po zapadnięciu prawomocnego wyroku eksmisyjnego lecz nawet jeszcze po wykonaniu wyroku eksmisyjnego, o czym świadczą znajdujące się w aktach administracyjnych pisma PINB z dnia 24 listopada 2003r. oraz WINB z dnia 23 lutego 2004r. k. 74-77/. Prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego z 22 lutego 1999r., utrzymanym w mocy postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 21 października 1999r. ostatecznie wyjaśnione zostało także to, iż eksmisja orzeczona wyrokiem z 1994r. dotyczy całego budynku, a nie jego części. Wszystkie te okoliczności jednak nie mają wpływu na ocenę, czy zachodziła podstawa do wymeldowania skarżącej, skoro okolicznością nie budzącą żadnych wątpliwości jest to, iż nie zamieszkuje ona tutaj od marca 2003r. na skutek wykonania przez uprawniony do tego organ prawomocnego wyroku Sądu Rejowego, orzekającego eksmisję. Ustalenia tego nie może zmienić również zarzut, jakoby w budynku pozostały jakieś rzeczy należące do skarżącej czy też jej matki, skoro z protokołu czynności egzekucyjnych z dnia 14 marca 2003r. wynika, iż tego dnia budynek został opróżniony z wszystkich pozostałych rzeczy , wymieniono w nim zamki do drzwi wejściowych i mieszkanie zostało przejęte przez administratora RSM "Armatury". To zaś, iż N. P. chciałaby w budynku tym zamieszkać, oraz że jej matka czyni starania o odzyskanie prawa do tego lokalu, nie jest wystarczające do uchylenia decyzji o wymeldowaniu. Nawet więc jeśli organ II instancji z naruszeniem art. 10 kpa przed wydaniem decyzji nie pouczył wprost skarżącej o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia oraz wypowiedzenia się odnośnie całego zebranego w sprawie materiału, to naruszenie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Odnośnie zarzutu, iż Wojewoda nie przeprowadził ponownego postępowania to wskazać należy, iż postępowanie odwoławcze nie polega na przeprowadzaniu od początku wszystkich dowodów, jakie przeprowadził organ I instancji / w którym to postępowaniu skarżąca był reprezentowana przez swoją przedstawicielkę ustawową, A. P., która brała udział w tym postępowaniu również w jej imieniu / ale na dokonaniu ponownej całościowej oceny zebranego materiału, ewentualnym uzupełnieniu tego materiału i na tej podstawie ustaleniu stanu faktycznego i wydaniu rozstrzygnięcia. Z art. 78 kpa wynika, iż organy mają obowiązek przeprowadzić tylko takie dowody, których przedmiotem są okoliczności mające znaczenie dla sprawy. W niniejszej sprawie po przekazaniu akt przez WSA Wojewoda w niezbędnym zakresie uzupełnił materiał w celu ustalenia, czy nadal aktualne jest to, że skarżąca nie mieszka przy ul. A. i skoro złożone przez strony oświadczenia okoliczność tę potwierdziły, wydał właściwą decyzję. Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu nie jest zasadny zarzut, jakoby skarżąca została pozbawiona możności obrony swych praw; nie doszło także do naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego. Dlatego też skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł zgodnie z art. 151 uppsa. Na podstawie art. 250 oraz przepisów Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, a mianowicie § 19 w zw. z § 18 ust. 1 pkt c i § 2 ust. 3 oraz § 20, Sąd przyznał ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi stosowne wynagrodzenie.