II SA/Ke 528/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.),, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 października 2009r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego M. P.- L. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych w tym VAT w kwocie 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. II SA/Ke 528/09 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Wojewoda, po rozpoznaniu odwołania M.S. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...], odmawiającą przyznania odszkodowania z tytułu zajęcia pod drogę publiczną przy ul. [...], część nieruchomości położonej w K., oznaczonej w ewidencji gruntów jako część działki Nr [...] o pow. 0,0635 ha, ujawnionej w księdze wieczystej KW Nr 77866, prowadzonej przez Wydział VI Ksiąg wieczystych Sądu Rejonowego w K. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji ustalił, że wnioskiem z dnia 20 marca 2007 r. M. i M. małżonkowie S. zwrócili się do Prezydenta Miasta o wypłacenie odszkodowania z tytułu zajęcia pod ulicę [...] części nieruchomości o pow. 0,0085 ha, z nieruchomości ujawnionej w księdze wieczystej KW Nr 77866 jako działka Nr [...], stanowiącej ich współwłasność. Organ odwoławczy wskazał, że w dniu 12 kwietnia 2007 r. zostało wszczęte w niniejszej sprawie postępowanie, w trakcie którego wydano opisaną wyżej decyzję organu I instancji. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożył M.S. wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia wniosku odszkodowawczego. Rozpatrując powyższe odwołanie Wojewoda podkreślił, że organ I instancji nie mógł pozytywnie rozpatrzeć wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie, ponieważ termin, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną jest terminem przedawniającym, który charakteryzuje się nieprzywracalnością, co oznacza, że wniosek złożony po jego upływie nie może zostać uwzględniony. Roszczenie przysługujące stronie wygasa i nie może być dochodzone po upływie tego terminu. Organ odwoławczy wskazał, że skoro zatem M.S. wniósł o wypłatę odszkodowania, które ze względu na złożenie wniosku po upływie terminu już mu nie przysługuje, prawidłowo organ I instancji orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania. Ubocznie organ II instancji wyjaśnił, że brak decyzji Wojewody w sprawie uwłaszczenia miasta K. na prawach powiatu części działki o nr [...] nie ma żadnego wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, gdyż roszczenie odszkodowawcze wygasło z innych przyczyn. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach M.S., podnosząc, że nie został powiadomiony ani o terminie złożenia podania, ani też o fakcie wywłaszczenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w pisemnych motywach zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zawiesił postępowanie w sprawie do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny zawisłej przed nim sprawy o sygnaturze P 33/07 o stwierdzenie, czy przepis art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz.872 ze zm.) w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W związku z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 15 września 2009 r. wyroku rozstrzygającego sprawę o sygnaturze P 33/07, WSA w Kielcach postanowieniem z dnia 17 września 2009 r. podjął zawieszone postępowanie. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach M.S. oświadczył, że przedmiotem jego roszczeń nie jest działka oznaczona na mapie numerem [...], przylegająca bezpośrednio do schodów wejściowych do jego domu, ale działka położona za nią w ulicy. Skarżący przedłożył również kserokopię decyzji Wojewody z dnia [...], w której stwierdzono, że nieruchomość położona w K., oznaczona na mapie zaewidencjonowanej w Grodzkim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej z dniu 18 września 2007 r. pod nr 1445/2007 jako działka o Nr [...] o pow. 0,0082 ha ( część działki hip. Nr 17 ), będąca w dniu 31 grudnia 1998 r. własnością M. i M. małż. S., zajęta w tym dniu pod drogę publiczną przy ul. [...] i pozostająca we władaniu Skarbu Państwa, stała się z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., własnością miasta K. na prawach powiatu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a). Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Stosownie do ust. 1 cyt. przepisu nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 wypłaca: 1) gmina w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi, 2) Skarb Państwa w odniesieniu do pozostałych dróg. (art. 73 ust. 2 cyt. ustawy). W myśl natomiast art. 73 ust. 4 ustawy odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2 będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego terminu roszczenie wygasa. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem nie sposób pominąć faktu, że wyrokiem z dnia 15 września 2009 r. w sprawie o sygn. akt P 33/07 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 73 ust. 4 cyt. ustawy, w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że kwestia ograniczenia terminem zawitym możliwości zgłaszania wniosku o wypłatę odszkodowania została uznana za zgodną z Konstytucją w wyroku Trybunału z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie SK 11/02. Art. 73 ust. 4 ustawy nie różnicuje pozycji prawnej byłych właścicieli, ponieważ wszystkie osoby zainteresowane uzyskaniem odszkodowania były uprawnione do złożenia wniosku w takim samym okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Skoro bowiem ustawodawca zdecydował, że wywłaszczenie nastąpiło 1 stycznia 1999 r., to każdy były właściciel nieruchomości miał możliwość zgłoszenia żądania odszkodowania w zakreślonym przez prawo terminie. Stan prawny wyraźnie bowiem wskazuje, że wystąpienie z żądaniem odszkodowania nie było uzależnione od uprzedniego wydania decyzji wojewody. Zgłoszenie w określonym przez art. 73 ust. 4 ustawy okresie wniosku było wystarczającą czynnością by uzyskać prawo do odszkodowania za wywłaszczenie. Wniosek ten stanowił bowiem oświadczenie, że były właściciel zamierza skorzystać z prawa do odszkodowania, a dopiero w następnej kolejności zawierał żądanie ustalenia i wypłaty odszkodowania w przewidzianej prawem procedurze. Przechodząc do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że na mocy umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia 25 sierpnia 1958 r., M. i M. małżonkowie S. nabyli własność nieruchomości Nr [...] o pow. 0,0653 ha. Dla takiej nieruchomości założona została księga wieczysta nr Kw. 2948. Jak wynika z planu parcelacyjnego zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej z dnia [...]., w skład tej nieruchomości wchodziła działka o powierzchni 85,4 m² przeznaczona pod ulicę (k. 1 akt administracyjnych organu I instancji). Na podstawie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...], z nieruchomości M. i M. małż. S. uregulowanej w księdze wieczystej nr Kw. 2948, wywłaszczono działkę o pow. 0,0053 ha oznaczoną Nr 74/1. Działkę tę odłączono z tej księgi. W ewidencji gruntów M. i M. małż. S. wykazani zostali natomiast jako właściciele działki Nr [...] o pow. 0,0495 ha. Mimo tego, że organy administracji nie ustaliły, której konkretnie działki dotyczy wniosek skarżącego (choć na podstawie oświadczenia złożonego przez M.S. na rozprawie w dniu 7 października 2009 r. zestawionego z treścią planu parcelacyjnego z 1930 r. można wywnioskować, że przedmiotem jego roszczeń była część działki o dawnym numerze [...] (o powierzchni - ta część – 85,4 m²), przeznaczona pod drogę jeszcze przed wojną i faktycznie zajęta pod ulicę [...] stanowiącą drogę publiczną jeszcze przed wywłaszczeniem decyzją z dnia [...] kolejnej części działki nr [...] w celu poszerzenia ulicy [...]), zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Wniosek M. i M. małż. S. o odszkodowanie z tytułu zajęcia przed 1 stycznia 1999 r. pod drogę publiczną części ich nieruchomości o pow. 85,4 m² (a więc o odszkodowanie o jakim mowa w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną), został bowiem złożony w dniu 20 marca 2007r., a więc po upływie ustawowego terminu określonego w art. 73 ust. 4 tej ustawy dla realizacji takich roszczeń odszkodowawczych. Skuteczne złożenie wniosku mogło natomiast nastąpić w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Nie ulega przy tym wątpliwości, jak trafnie przyjęły organy obu instancji, że termin do złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania z tytułu zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną jest terminem prawa materialnego, którego upływ powoduje wygaśnięcie przysługujących praw i uniemożliwia ich skuteczne dochodzenie, przy czym ze względu na jego materialny charakter nie mają do niego zastosowania przepisy regulujące instytucję przywrócenia terminu. Należy dodać, że wbrew ustaleniom organu II instancji odwołujący się M.S. nie złożył takiego wniosku, gdyż w odwołaniu z dnia 5 maja 2007 r. prosił jedynie o przywrócenie jego praw do odszkodowania za część działki nr 17, co w żadnym razie nie można odczytać jako prośby o przywrócenie terminu. Na treść rozstrzygnięcia Sądu nie ma również wpływu okoliczność, że decyzja Wojewody dotycząca stwierdzenia, że część nieruchomości oznaczonej Nr [...] stała się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością miasta, do daty zaskarżonej decyzji nie została jeszcze wydana. Decyzja taka bowiem ma jedynie charakter deklaratoryjny i potwierdza wywłaszczenie, które już wcześniej nastąpiło z mocy prawa. Nie ma przez to wpływu na bieg terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie. Uwzględniając powyższe rozważania należy stwierdzić, że podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Ponieważ jednocześnie brak jest w sprawie okoliczności, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku oparto na podstawie § 2 ust. 3 i § 14 ust.2 pkt 1c). Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz.1349 ze zm.) oraz na podstawie art. 250 p.p.s.a.