II SA/Ke 533/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Asesor WSA Jacek Kuza, Protokolant Referent stażysta Małgorzata Rymarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 listopada 2006 r. sprawy ze skargi G.K. i K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy rejestracji pojazdu oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty Powiatu B. z dnia [...] znak: [...] odmawiającą rejestracji pojazdu marki Audi o nr nadwozia [...]. Organ odwoławczy w motywach swojego rozstrzygnięcia wskazał, iż wnioskiem z dnia 21.06.2006 r. G. K. i K. K. zwrócili się do Starostwa Powiatowego w B. o rejestrację samochodu osobowego marki Audi A 4 o numerze nadwozia [...]. W rubryce dotyczącej dokumentów załączonych do wniosku wyjaśnili oni, iż wszystkie niezbędne do rejestracji pojazdu dokumenty zostały złożone w dniu 14.10.2002 r. w Wydziale Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w B.. Wymienili także przedmiotowe dokumenty: - wniosek o rejestrację pojazdu marki Audi A 4 na G. K. i K. K., - dowód rejestracyjny przedmiotowego pojazdu i karta pojazdu, - umowa kupna - sprzedaży między J.S., a K.K., - umowa kupna - sprzedaży miedzy K.K. a G. K. i K. K., - dowód wpłaty za rejestrację pojazdu z dnia 14.10.2002 r., - wniosek o wydanie dowodu rejestracyjnego z dnia 12.12.2005 r. wraz z wyrokiem Sądu Rejonowego w Sanoku sygn. akt II K 110/03 z dnia 27.06.2003 r. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Starosta Powiatu B., wskazując przepis art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, odmówił rejestracji przedmiotowego pojazdu. Organ I instancji podniósł, iż uprzednią decyzją z dnia [...], wydaną wskutek wniosku G. K. i K. K. z dnia 14.10.2002 r., odmówił wydania żądanego dowodu rejestracyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawców od opisanej decyzji, decyzją z dnia [...] Znak: [...] uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania celem ustalenia zakresu przedmiotowego niniejszego wniosku z udziałem stron. Następnie, Starosta Powiatu B. pismem z dnia 09.05.2006 r. wezwał G. K. i K. K. do skonkretyzowania żądań i ewentualnego złożenia wniosku o rejestrację pojazdu marki Audi A 4, gdyż samochód ten jest pojazdem nie zarejestrowanym na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Ze względu na powyższe organ I instancji wezwał jednocześnie strony do dołączenia do wniosku wskazanych dokumentów koniecznych do wydania decyzji o pierwszej rejestracji pojazdu sprowadzonego z zagranicy. W odpowiedzi na to pismo G. K. i K. K. skierowali do Wojewody skargę na dotychczasowe działanie organu I instancji, w której stwierdzili, iż załączone przez nich dokumenty są wystarczające do zajęcia przez Urząd merytorycznego stanowiska. Następnie, w dniu 21.06.2006 r. złożyli oni na wymaganym druku wniosek o rejestrację pojazdu, wnosząc jednocześnie o dołączenie do akt sprawy wszystkich dokumentów złożonych do ich wniosku z dnia 14.10.2002 r. a wyszczególnionych w załączniku z dnia 21.06.2006 r. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Starosta Powiatu B. odmówił rejestracji przedmiotowego pojazdu. Jak wynika z uzasadnienia tego rozstrzygnięcia organ I instancji w wyniku powtórnej analizy zgromadzonych dokumentów ustalił bowiem, iż przedłożony do rejestracji dowód rejestracyjny pojazdu, w obecnym stanie prawnym nie jest dowodem rejestracji pojazdu marki Audi A 4 o nr nadwozia [...], ponieważ decyzja Starosty S. o zarejestrowaniu tego pojazdu oraz o wydaniu dowodu rejestracyjnego, została uchylona w wyniku wznowienia postępowania decyzją tego samego organu z dnia [...]. Znak: [...]. Jednocześnie, Starosta S. tą samą decyzją odmówił zarejestrowania tego pojazdu. Ze względu na powyższe organ I instancji ocenił, iż dowód rejestracyjny wydany przez Starostę S., a następnie unieważniony przez ten organ, nie może stanowić podstawy do rejestracji pojazdu przez Starostę B.. Wnioskodawcy zostali poinformowani pismem z dnia 09.05.2006 r. jakie dokumenty określone w ustawie - Prawo o ruchu drogowym powinni przedłożyć do zarejestrowania po raz pierwszy na terenie kraju pojazdu sprowadzonego z zagranicy. Nie złożyli jednakże żądanych dokumentów, wobec czego organ I instancji orzekł o odmowie rejestracji przedmiotowego pojazdu. Odwołanie od tej decyzji złożyli G. K. i K. K., wnosząc o jej uchylenie i zarejestrowanie niniejszego samochodu. Decyzją z dnia [...] Znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Powiatu B. z dnia [...]. Organ odwoławczy w motywach swojej decyzji wskazał, iż samochód osobowy marki Audi A 4 o nr nadwozia [...] został sprowadzony z zagranicy przez zamieszkałego w S. J.S. i on też dokonał w dniu 12.09.2001 r. pierwszej rejestracji tego samochodu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Starosta S. rejestrując pojazd wydał dowód rejestracyjny Nr [...]. Następnie, J.S. sprzedał ten pojazd K.K., a ten z kolei sprzedał go w dniu 05.10.2002 r. G. K. i K. K.. Samochód nie był w ogóle rejestrowany na K.K. i dlatego też nabywcy otrzymali od niego przy zakupie pojazdu dokumenty w postaci dowodu rejestracyjnego i karty pojazdu, wystawione na imię pierwszego na terenie Polski właściciela samochodu - J.S. W trakcie postępowania o rejestrację przedmiotowego pojazdu wszczętego na wniosek G. K. i K. K. Starostwo Powiatowe w S. pismem z dnia 15.11.2002 r. poinformowało Starostwo Powiatowe w B., że nie potwierdza zgodności danych samochodu Audi A 4 zarejestrowanego na J.S., z uwagi na dokonanie tej rejestracji na podstawie sfałszowanego dokumentu odprawy celnej. Do pisma załączono decyzję Starosty S. z dnia [...]. o uchyleniu, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji tego organu o rejestracji pojazdu na rzecz J. S. oraz o odmowie zarejestrowania tego pojazdu. Fakt posługiwania się podrobionymi dokumentami dotyczącymi zakupu i sprowadzenia na polski obszar celny przedmiotowego samochodu został ustalony na podstawie wyroku Sądu Rejonowego Wydział II Karny w Sanoku z dnia 27.06.2003 r. sygn. akt II K 110/03 W postępowaniu tym nie były rozstrzygane kwestie związane z własnością tego pojazdu. Kolegium powołało przepis art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym i wskazało, iż z uwagi na wyeliminowanie z obrotu prawnego przez właściwy miejscowo organ - Starostę S. o decyzji o pierwszej rejestracji pojazdu na terenie kraju, Starosta Buski zasadnie odmówił G. K.i K. K. jego zarejestrowania. Nie można było bowiem wydać kolejnej decyzji o rejestracji pojazdu skoro poprzedzająca ją decyzja okazała się prawnie bezskuteczna. Organ II instancji powołał się na opisany wyżej wyrok Sądu Rejonowego w Sanoku z dnia 27.06.2003 r. i wskazał, iż związku z nabyciem Audi A4 od osoby nieuprawnionej G. K. i K. K. nie posiadają tytułu własności do przedmiotowego pojazdu, koniecznego do jego rejestracji. Z tego też względu dokumenty składane przez wnioskodawców nie mogły stanowić podstawy do rejestracji przedmiotowego samochodu. Ponadto, odwołujący się nie złożyli także dokumentów niezbędnych do pierwszej rejestracji na terenie Rzeczypospolitej Polskiej - stosownie do wymogów przepisu art. 72 ust. 1 pkt 6 i dalsze powołanej ustawy. Na poparcie swojego stanowiska organ odwoławczy powołał stosowne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skargę na decyzję Kolegium z dnia [...]. wnieśli G. K. i K. K., wnosząc o uchylenie tego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającej je decyzji organu I instancji, jak również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zarzucili, iż organy administracji bez uzasadnienia prawnego kwestionują przeniesienie na nich własności przedmiotowego samochodu przez pierwszego właściciela, na którego był on zarejestrowany. Wskazali także, iż ani Starosta S., ani Sąd Rejonowy w Sanoku nie poinformowali ich o nieprawidłowościach związanych z dowodem rejestracyjnym tego pojazdu. Stało się tak, pomimo, iż G. K. i K. K. byli już wtedy właścicielami samochodu i w rozumieniu zarówno kpa jak i kpk winni być stronami oraz pokrzywdzonymi. Tymczasem okoliczności te nie zostały uwzględnione przez orzekające w sprawie organy administracji. Zdaniem skarżących, zbywca samochodu nie został pozbawiony jego własności i w tych granicach przeniósł na nich jego własność. Ze względu na zaniechanie przez organy państwowe w stosunku do nich odpowiednich czynności G. K. i K. K. argumentują, iż nie mogą oni ponosić konsekwencji związanych z obowiązującego prawa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153/2002 poz. 1269 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z kolei art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), zwanej dalej p.p.s.a., przewiduje, iż sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd, rozstrzygając o zasadności skargi, nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie wskazać należy, iż ustalony w sprawie niniejszej stan faktyczny jest bezsporny. Skarżący kupili mianowicie samochód, którego dowód rejestracyjny został następnie unieważniony decyzją Starosty S. z dnia [...]., zaś przedmiotowy pojazd należał uprzednio do J. S., który dowód ten uzyskał na podstawie podrobionych dokumentów dotyczących zakupu i sprowadzenia na polski obszar celny niniejszego Audi A 4. Ta ostatnia okoliczność została ustalona na podstawie wyroku Sądu Rejonowego Wydział II Karny w Sanoku z dnia 27.06.2003 r. sygn. akt II K 110/03 skazującego J. S. za przestępstwo z art. 270 § 1 oraz art. 272 Kodeksu karnego. Wskazać trzeba w tym zakresie, iż zgodnie z przepisem art. 11 p.p.s.a. sąd administracyjny jest związany ustaleniami wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa. Strony różnią się natomiast stanowiskami co do interpretacji skutków prawnych związanych z przedłożeniem przez skarżących w toku rejestracji pojazdu marki Audi A 4 unieważnionego dowodu rejestracyjnego poprzedniego właściciela. Kwestię rejestracji pojazdów na terenie Rzeczypospolitej Polskiej reguluje ustawa z dnia 20.06.1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 980 ze zm.), zwana dalej ustawą oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22.07.2002 r. (Dz. U. z 2002 r. Nr 133, poz. 1123 ze zm.) w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów, określane dalej jako rozporządzenie. W myśl art. 72 ust. 1 powołanej ustawy rejestracji pojazdów dokonuje się na podstawie: 1) dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5; 2) karty pojazdu, jeżeli była wydana; 3) wyciągu ze świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji, jeżeli są wymagane; 4) zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane; 5) dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany; 6) dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z zagranicy i jest rejestrowany po raz pierwszy; 6a) dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju, jeżeli samochód osobowy został sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego i jest rejestrowany po raz pierwszy; 8) zaświadczenia wydanego przez właściwy organ potwierdzający: a) uiszczenie podatku od towarów i usług od pojazdów sprowadzanych z państw członkowskich Unii Europejskiej lub b) brak obowiązku, o którym mowa w lit. a -jeżeli sprowadzony pojazd jest rejestrowany po raz pierwszy, z zastrzeżeniem ust. 1a 9) dowodu wpłaty, o którym mowa w art. 12 ust. 2 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji lub oświadczenia o podleganiu obowiązkowi zapewnienia sieci zbierania pojazdów, o których mowa w art. 11 ust. 4 ustawy, albo faktury zawierającej takie oświadczenia, jeżeli pojazd jest rejestrowany po raz pierwszy. Z kolei, zgodnie z dyspozycją art. 73 ust. 1 ustawy, rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela, który, stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia, w celu rejestracji składa w organie rejestrującym wniosek o rejestrację pojazdu wraz z: 1) dowodem własności pojazdu, 2) kartą pojazdu, jeżeli była wydana, 3) dowodem rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany, oraz tablicami (tablicę) rejestracyjnymi, jeżeli pojazd był zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast dowodem własności pojazdu lub jego pojedynczych zespołów jest w szczególności jeden z wymienionych w § 4 ust. 1 rozporządzenia dokumentów: 1) umowa sprzedaży, 2) umowa zamiany, 3) umowa darowizny, 4) umowa o dożywocie, 5) faktura VAT, 6) prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności. Powołany przepis nie wymienia dowodu rejestracji pojazdu jako dowodu potwierdzającego jego własność, bowiem o tym kto jest właścicielem pojazdu nie decyduje wpis w dowodzie rejestracyjnym, lecz dokumenty poświadczające prawo własności wymienione w § 4 ust. 1 rozporządzenia. Reasumując, rejestracji samochodu, zgodnie z przytoczonymi wyżej przepisami, dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu oraz dowodu rejestracyjnego - jeżeli pojazd był zarejestrowany (§ 2 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia). Dowód ten musi być prawdziwy nie tylko w znaczeniu formalnej autentyczności dokumentu, lecz także zgodny ze stanem faktycznym (wyrok NSA z 25.01.2000 r. o sygn. akt II SA 2506/99). Ze względu na powyższe wskazać należy, iż rejestracja samochodu Audi A 4 - jako pojazdu zarejestrowanego już wcześniej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o jaką wnosili od samego początku G. K. i K. K. nie mogła dojść do skutku. Wynika to z faktu, iż dowód własności, jakim legitymował się J. S. był sfałszowany, co jednoznacznie wynika z wyroku Sądu Rejonowego Wydział II Karny w S. z dnia 27.06.2003 r. sygn. akt II K 110/03. Osoba ta nie była zatem właścicielem Audi A 4 i jako taka nie mogła skutecznie przenieść prawa własności na K.K., a ten z kolei na G. K. i K. K.. W przypadku pochodnego nabycia prawa własności nabywca uzyskuje bowiem prawo własności w takich granicach, w jakich przysługiwało ono zbywcy, a ponadto nie może uzyskać więcej praw niż miał poprzednik, w szczególności nie może nabyć własności od osoby, której prawo to nie przysługiwało. Natomiast dowód rejestracyjny samochodu Audi A 4, który, stosownie do wymagań § 2 ust. 1 rozporządzenia, skarżący przedłożyli organowi I instancji, został unieważniony decyzją Starosty S. z dnia [...]. Zarazem dowód ten - jako wyeliminowany z obrotu prawnego - nie może stanowić obecnie podstawy do zalegalizowania pojazdu nie dopuszczonego do obrotu na polskim obszarze celnym. Wynika to z faktu, iż poprzedni właściciel uzyskał ten dowód na podstawie sfałszowanych dokumentów, co można wywnioskować z opisanego wyżej wyroku Sądu Rejonowego w Sanoku. Z uwagi na wskazaną wyżej nieprawidłowość pierwszego wniosku skarżących z dnia 21.06.2006 r. organ I instancji, kierując się dyspozycją art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, pismem z dnia 09.05.2006 r. poinformował ich o możliwości zarejestrowania przedmiotowego pojazdu jako sprowadzonego z zagranicy i rejestrowanego po raz pierwszy na terenie kraju - jednakże w oparciu o inne niezbędne dokumenty, wyszczególnione w tym piśmie. W przypadku bowiem, gdy sprowadzony z zagranicy pojazd jest rejestrowany po raz pierwszy na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, ustawowe wymogi co do dokumentów wymaganych przy pierwszej rejestracji określają powołane wyżej przepisy art. 72 ust. 1 pkt 6, 6a, 8 a i b, 9 Prawa o ruchu drogowym. Tymczasem G. K. i K. K., pomimo skierowanego do nich wezwania, nie przedłożyli stosownych dokumentów, uznając, iż te złożone dotychczas są wystarczające. Przyjąć jednakże należy, iż w rzeczywistości nie dysponowali oni wymienionym w art. 72 ust. 1 pkt 6 autentycznym dokumentem odprawy celnej tego pojazdu, gdyż Audi A 4 zostało sprowadzone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez J. S. na podstawie podrobionego dokumentu odprawy celnej, która to okoliczność została ustalona przez Sąd Rejonowy w Sanoku. W niniejszej sprawie nie zostały zatem spełnione ustawowe przesłanki zarejestrowania niniejszego samochodu i w związku z tym, w ocenie Sądu, decyzja odmawiająca rejestracji przedmiotowego samochodu jest zgodna z prawem, zaś organy I i II instancji prawidłowo oceniły zaistniały w przedmiotowej sprawie stan faktyczny i zastosowały właściwe przepisy prawne. Natomiast odnosząc się do zarzutów skargi, wskazać należy, iż w postępowaniu o rejestrację pojazdu organy administracji publicznej i sąd administracyjny nie mogą zajmować się oceną istnienia dobrej wiary jednej ze stron umowy zawieranej w celu przeniesienia własności pojazdu, gdyż należy to do właściwości sądu powszechnego. Także ustalenia istnienia czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego (art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego), należą do wyłącznej właściwości sądów powszechnych. Organy administracji dokonują zaś rejestracji jedynie na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. Nie mogą zatem ich kreować ani korygować (tak WSA w Warszawie w wyroku z dnia 21.09.2005 sygn. akt II SA 3046/03). Okoliczności podnoszone przez skarżących mogą być jedynie brane pod uwagę przy ewentualnym dochodzeniu przez nich stwierdzenia nabycia własności samochodu w drodze zasiedzenia z art. 169 § 2 Kodeksu cywilnego. Wydane w takiej sprawie orzeczenie sądu cywilnego określające cechy identyfikacyjne pojazdu jest dowodem własności pojazdu wymienionym w pkt 6 § 4 ust. 1 rozporządzenia, zaś takie nabycie własności ma charakter pierwotny. Argumentacja skarżących, iż nie mogą oni ponosić konsekwencji wynikających z obowiązującego prawa jest bezzasadna, jako że powołane w niniejszej sprawie przepisy prawa mają moc powszechnie obowiązującą a ich nieznajomość - zgodnie ze starorzymską paremią "Ignorancia iuris nocet" - szkodzi. Nie może być mowy o jakimkolwiek zaniechaniu ze strony organów administracji, zaś zaistniała sytuacja powstała w wyniku wprowadzenia kupujących w błąd przez osobę, która zarejestrowała pojazd na podstawie podrobionych dokumentów. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wobec czego skarga nie jest zasadna i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.