II SA/Ke 539/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian,, Sędzia NSA Anna Żak, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 grudnia 2011r. sprawy ze skargi B.L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania H. Ł. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nakładającej na B. Ł. obowiązek wykonania w terminie do dnia 30 czerwca 2011r. obcięcia okapu od strony zachodniej oraz zamontowanie rynny przy budynku obory o wymiarach 6,04 x 21,20 m, zlokalizowanej przy granicy zachodniej na działce w miejscowości Z. 133, gmina M. w celu odprowadzenia wód opadowych na teren własnej działki i doprowadzenia przedmiotowego budynku obory do stanu zgodnego z przepisami obecnie obowiązującymi, z określeniem, że w/w roboty należy prowadzić pod nadzorem osoby posiadającej stosowne uprawnienia budowlane, a do ich wykonania należy stosować materiały dopuszczone do stosowania i obrotu w budownictwie - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i orzekł o nałożeniu na B. Ł. obowiązku wykonania w terminie do 30 czerwca 2011r. obcięcia okapu od strony zachodniej oraz zamontowania rynny i rur spustowych przy budynku obory o wymiarach 6,04 x 21,20 m, zlokalizowanej przy granicy zachodniej na działce w miejscowości Z. 133, gmina M. w celu odprowadzenia wód opadowych na teren własnej działki i doprowadzenia przedmiotowego budynku obory do stanu zgodnego z przepisami obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002r. Nr 75 poz. 690 ze zm.); przy czym roboty te powinny być wykonane w sposób bezkolizyjny z istniejącym budynkiem na sąsiedniej działce, tzn. w sposób umożliwiający wykonanie obowiązku nałożonego na Państwo B. i P. M., wynikającego z ostatecznej decyzji z dnia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W/w roboty budowlane należy wykonać pod nadzorem osoby posiadającej wymagane uprawnienia budowlane, a o wykonaniu nakazanych robót budowlanych należy powiadomić Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego. Jako podstawę prawną wskazano w decyzji przepisy art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 80 ust 2 pkt 1, art. 81 ust. 1 pkt 2, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (j.t. Dz.U. z 2010r. Nr 243, poz. 1623) oraz art. 104 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy: W trakcie prowadzonego postępowania w sprawie samowolnej budowy budynku inwentarsko-gospodarczego zlokalizowanego na działce B. i P. M. nr ewid. 25 w miejscowości Z., gm. M., ujawnione zostało, że na sąsiedniej działce, należącej obecnie do B. Ł., przy granicy znajduje się obora posiadająca dach dwuspadowy ze spadkiem w kierunku granicy, odprowadzająca wody opadowe z jej zachodniej połaci dachowej - poprzez zlicowanie z dachem budynku inwentarsko-gospodarczego M.- na teren działki sąsiada. Obora ta została wybudowana na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 9 kwietnia 1974r. udzielonej dla H Ł., w której określone zostało, że "Budowa powinna być wykonana z zastosowaniem następujących warunków: usytuowanie wg załączonego szkicu. Przed przystąpieniem do budowy należy dokonać rozbiórki starej obory (nr. na szkicu 10) stodoły (na szkicu nr. 9 i 8). Dach w oborze należy wykonać jednospadowy ze spadkiem na własną posesję." Wobec powyższych ustaleń organ I instancji pismem z dnia 9 września 2008r. zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie budynku obory zlokalizowanego na działce B. Ł. w miejscowości Z. 133, gm. M. W dniu 9 października 2008r. w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego złożył zeznania w charakterze świadka H. Ł., który oświadczył, że był inwestorem budynku obory, który zaczął budować na podstawie pozwolenia na budowę w 1974r. i w tym samym roku budowę tę zakończył. Oświadczył również, iż zmianę dachu z jednospadowego na dwuspadowy wykonał za zgodą sąsiada (właściciela działki sąsiedniej w dacie budowy) oraz złożonego oświadczenia w Urzędzie Gminy, jednak obecnie oświadczenia tego nie posiada, ani innych dokumentów dotyczących tego budynku. W związku ze zmianą dachu oborę przesunął w swoją stronę. Od momentu wybudowania przedmiotowego budynku do dnia dzisiejszego nie wykonywano żadnych robót budowlanych przy przedmiotowym budynku. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...], na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, nakazał B. Ł. wykonanie w określonym terminie robót budowlanych przy budynku przedmiotowej obory zlokalizowanej przy granicy zachodniej na działce w miejscowości Z. 133 gmina M., polegających na przebudowie dachu tej obory na jednospadowy ze spadkiem na własną posesję, celem doprowadzenia przedmiotowego budynku do zgodności z pozwoleniem na budowę z dnia [...] 1978r., wydanym przez Urząd Gminy oraz zgodnie z obowiązującymi przepisami i normami. W wyniku odwołania B. Ł. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach decyzją z dnia [...]. uchylił w całości zaskarżoną decyzję z [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, ponieważ rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania w całości. W czasie ponownie prowadzonego postępowania organ I instancji przeprowadził w dniu 4 lutego 2009r. oględziny na nieruchomości B. Ł. ustalając, że na działce znajduje się budynek obory o wymiarach 6,04 x 21,20m w odległości ok. 42 cm od granicy wskazanej przez H. Ł. (czyli ok. 42 cm od lica muru w kierunku zachodnim). Natomiast wg wskazań sąsiada, B. M. granica ta przebiega po licu muru obory B. Ł. Z oświadczeń H. Ł. obecnego podczas oględzin wynikało, że nie jest prowadzone postępowanie sądowe odnośnie granicy przy przedmiotowym budynku obory, natomiast granica ta jest sporna. W czasie oględzin przedstawiciele PINB stwierdzili, iż budynek ten posiada fundamenty betonowe, ściany murowane z pustaków żużlobetonowych, strop na belkach stalowych z wypełnieniem z cegły, dach o konstrukcji drewnianej kryty dachówką cementową, dach dwuspadowy ze spadkiem na teren własnej działki oraz działkę sąsiednią. Stwierdzono brak rynien i rur spustowych odprowadzających wody opadowe z dachu. Budynek użytkowany był jako inwentarski. Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na B. Ł. obowiązek wykonania w określonym terminie odprowadzenia wód opadowych na teren własnej działki oraz wykonanie ściany przeciwpożarowej przy budynku obory o wym. 6,04 x 21,20m zlokalizowanej przy granicy zachodniej na działce w miejscowości Z. 133 gmina M., w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z przepisami dotychczasowymi, jak również obowiązującymi w dacie budowy przedmiotowej obory. i Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] uchylił w/w decyzję organu I instancji w całości i orzekł w to miejsce o nałożeniu na Pana B. Ł. obowiązku wykonania w terminie do 16 września 2009r. następujących robót budowlanych wzdłuż zachodniej ściany obory o wymiarach 6,04 x 21,20m, niezbędnych do doprowadzenia tego budynku do stanu zgodnego z przepisami techniczno - budowlanymi: 1) obcięcie okapu oraz zlikwidowanie części pokrycia dachowego znajdującego się nad ścianą zachodnią budynku obory i nadmurowanie nad tą ścianą ogniomuru o grubości 25 cm z cegły pełnej na zaprawie cem-wap ki. 5 Mpa, obustronnie otynkowanego, o wysokości 0,60 m od punktu przenikania się zachodniej połaci dachowej z wewnętrzną płaszczyzną ogniomuru, 2) wykonanie odwodnienia zachodniej części połaci dachowej tj. kosza, rur spustowych, obróbek blacharskich odprowadzających wody opadowe z tej części dachu na teren własnej działki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, rozpoznając skargę B. Ł. wyrokiem z dnia 14 grudnia 2009r., sygn. akt II SA/Ke 526/09 uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji w zakresie nakazu wykonania odwodnienia było zgodne z prawem, gdyż obowiązek ten znajduje oparcie w przytoczonym przez organ § 28 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. nr 75, póz. 690 ze zm.). Zmiana konstrukcji dachu z jednospadowego - przewidzianego w pozwoleniu na budowę - na dwuspadowy, przy usytuowaniu budynku obory przy granicy z sąsiednią działką, powoduje konieczność wykonania rynien i rur spustowych, odprowadzających wodę na własną działkę. Dla powstania tego obowiązku bez znaczenia jest okoliczność, czy budynek zrealizowany został w granicy (jak twierdzi uczestniczka B. M.), czy też 40 cm od niej (wedle stanowiska skarżącego), gdyż w każdym przypadku brak orynnowania obory powoduje niedozwolony odpływ wód opadowych na działkę sąsiednią. Odnośnie nakazu wykonania określonych czynności, mających na celu powstanie ściany oddzielenia przeciwpożarowego, Sąd stwierdził, że w zaskarżonej decyzji z dnia 15 lipca 2009r. nie wskazano jakichkolwiek przepisów techniczno-budowlanych, na podstawie których organ II instancji, reformując decyzję będącą przedmiotem odwołania, opisał obowiązek ciążący na B. Ł. w taki a nie inny sposób. Natomiast z treści wydanych w sprawie decyzji, zdaniem Sądu można było wysnuć przypuszczenie, że organy obu instancji nie kierowały się aktualnymi przepisami, lecz zarządzeniem Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz.Bud. Nr 10, póz. 44), pod rządami którego realizowany był sporny obiekt. Obowiązek nałożony decyzją organu II-giej instancji w części dotyczącej wybudowania ogniomuru o wysokości 0,60 m, sugerował, że podstawą prawną tak sformułowanego nakazu mógł być zacytowany w decyzji I instancji przepis § 78 ust.9 pkt 1 w/w zarządzenia, który nie tylko nie obowiązuje, ale także zgodnie z art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, nie może być aktualnie źródłem prawa. Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na B. Ł. obowiązek wykonania w terminie do dnia 1 września 2010r. odprowadzenia wód opadowych na teren własnej działki oraz wykonanie ściany przeciwpożarowej budynku obory o wym. 6,04 x 21,20m zlokalizowanej przy granicy zachodniej na działce w miejscowości Z. 133 gmina M. w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z przepisami obecnie obowiązującymi, która w wyniku rozpatrzenia odwołania H. Ł. została decyzją z dnia [...] uchylona a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W dniu [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję nakładającą na B. Ł. obowiązek wykonania w terminie do dnia 30 czerwca 2011r. obcięcia okapu od strony zachodniej oraz zamontowania rynny przy budynku obory w celu odprowadzenia wód opadowych na teren własnej działki i doprowadzenia przedmiotowego budynku obory do stanu zgodnego z przepisami obecnie obowiązującymi, która została zaskarżoną decyzją organu odwoławczego uchylona w całości i zreformowana poprzez orzeczenie o nałożeniu na B. Ł. obowiązku wykonania w terminie do 30 czerwca 2011r. obcięcia okapu od strony zachodniej oraz zamontowania rynny i rur spustowych przy budynku obory o wymiarach 6,04 x 21,20 m, zlokalizowanej przy granicy zachodniej na działce w miejscowości Z. 133, gmina M. w celu odprowadzenia wód opadowych na teren własnej działki i doprowadzenia przedmiotowego budynku obory do stanu zgodnego z przepisami obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002r. Nr 75 poz. 690 ze zm.); przy czym roboty te powinny być wykonane w sposób bezkolizyjny z istniejącym budynkiem na sąsiedniej działce, tzn. w sposób umożliwiający wykonanie obowiązku nałożonego na Państwo B. i P. M., wynikającego z ostatecznej decyzji z dnia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W/w roboty budowlane należy wykonać pod nadzorem osoby posiadającej wymagane uprawnienia budowlane, a o wykonaniu nakazanych robót budowlanych należy powiadomić Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję z dnia [...] wniósł B. Ł., który zarzucił, że wykonanie nałożonych obowiązków jest niemożliwe, gdyż samowolnie wykonany budynek sąsiadów M. podsunięty jest pod jego dach i częściowo przybity gwoździami, Zarzucił, że jego obora stała już 20 lat, kiedy sąsiedzi pobudowali się pod dach jego obory bez pozwolenia na budowę, przekraczając granice między nieruchomościami, na co nie wyrażał zgody. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zasady słuszności, czy też celowości nie mogą być brane pod uwagę przy rozstrzyganiu sprawy. Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd administracyjny dokonuje jej oceny w odniesieniu do przepisów obowiązujących w dacie jej wydania i w odniesieniu do stanu faktycznego, istniejącego w dacie jej wydawania. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji z dnia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w zakresie pozostawania jej w zgodności z przepisami prawa stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa. Bezspornym w sprawie jest fakt wybudowania przedmiotowego obiektu budowlanego w 1974r. na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 9 kwietnia 1974r., zgodnie z którą obora miała być usytuowana w granicy oraz z dachem jednospadowym, oprowadzającym wody opadowe na teren własnej działki inwestora. W tej sytuacji należy podzielić stanowisko organu orzekającego, że wykonanie obory z dachem dwuspadowym było niezgodne z tym pozwoleniem, stanowiło o odstąpieniu od warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę i powodowało konieczność wszczęcia postępowania w sprawie doprowadzenia obiektu budowlanego do zgodności z przepisami. Zgoda ówczesnego sąsiada M. P. na dokonanie przez inwestora odstępstwa, polegającego na zmianie dachu z jednospadowego na dwuspadowy i zmianie usytuowania obiektu w stosunku do granicy o około 45-65 cm, nie ma znaczenia dla prawnej oceny zaistniałej sytuacji. Kwestię tę wyjaśniał także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 grudnia 2009r., którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania są wiążące w sprawie niniejszej, na podstawie art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z niewadliwymi ustaleniami organu, zmiana konstrukcji dachu z jednospadowego na dwuspadowy, przy usytuowaniu budynku obory przy granicy z sąsiednią nieruchomością powoduje niedopuszczalne kierowanie wód opadowych z zachodniej części połaci dachowej tej obory na teren działki sąsiada, a tym samym narusza przepis § 28 ust 2 obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002r Nr 75 poz. 690 ze zm.), który stanowi, że "w razie braku możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, dopuszcza się odprowadzanie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych." Przepis § 29 rozporządzenia określa, że "dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione". Przepis art. 51 ust 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994r., zwanej dalej ustawą, zastosowany jako podstawa materialno-prawna rozstrzygnięcia stanowi, że właściwy organ w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Zgodnie z przepisem art. 51 ust. 7 ustawy przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1, tj. m.in. w przypadku wykonania robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach. Przepisy tej ustawy mają w sprawie zastosowanie, mimo że kwestionowane roboty budowlane zostały wykonane przed wejściem w życie ustawy z 7 lipca 1994r., ponieważ zgodnie z art. 103 ust. 2 tej ustawy przepisy dotychczasowe stosuje się jedynie do takich obiektów, które podlegają sankcjom z art. 48, czyli zostały wybudowane przed 1 stycznia 1995r. bez wymaganego pozwolenia na budowę. W związku z powyższym uznać należy, że organ nadzoru budowlanego prawidłowo zastosował w sprawie niniejszej przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy jako, że przedmiotowa obora wybudowana została na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, ale niezgodnie z warunkami tej decyzji oraz niezgodnie z przepisami techniczno – budowlanymi. Nałożony na obecnego właściciela obory – B.Ł. obowiązek wykonania odprowadzenia wód opadowych na teren własnej działki poprzez zastosowanie rynien, rur spustowych oraz obcięcie okapu ma na celu doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z przepisem art. § 28 ust. 2 obowiązującego rozporządzenia. Organ podkreślił w decyzji, że roboty te powinny być wykonane w sposób umożliwiający właścicielom działki sąsiedniej – B. i P. M. wykonanie robót budowlanych od strony wschodniej ich budynku inwentarsko-gospodarczego, usytuowanego na działce nr ewid. 25 w Z., nakazanych ostateczną decyzją z dnia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, utrzymaną w mocy wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 24 lutego 2010r. sygn. akt II SA/Ke 723/09. Roboty te polegają m.in. na wykonaniu ściany nośnej (na częściowej długości budynku) oraz jej pogrubienia (w pozostałej części na długości budynku) do wysokości muru ogniowego od strony wschodniej, co powoduje niezbędność obcięcia okapu od strony zachodniej przedmiotowej obory i odpowiedniego nawiązania się do muru ogniowego istniejącego budynku na działce sąsiedniej, podlegającego w obecnym stanie prawnym i faktycznym legalizacji na podstawie ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane. Takie zastrzeżenie organu zawarte w decyzji nie narusza prawa, umożliwia jedynie doprowadzenie do zgodności z prawem samowolnie wykonanych robót zarówno przez skarżącego, jaki i przez B. i P. M. Należy podzielić stanowisko organu, że dla konieczności wykonania obowiązku wykonania robót budowlanych przez skarżącego nie ma znaczenia przebieg granicy pomiędzy nieruchomościami, gdyż niezależnie od usytuowania przedmiotowej obory w granicy, czy też przy granicy w odległości ok. 45-65 cm, w każdym przypadku brak orynnowania obory B. Ł. powoduje niedozwolone kierowanie wód opadowych na teren działki sąsiada. Takie też stanowisko wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 14 grudnia 2009r., sygn. akt II SA/Ke 526/09. Skarżący w skardze do Sądu podniósł, że nie jest możliwe wykonanie przez niego obowiązków nałożonych decyzją, gdyż nie ma on dostępu od strony nieruchomości sąsiedniej. W tym miejscu zatem należy wskazać na treść art. 47 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym, jeżeli do wykonania prac przygotowawczych lub do robót budowlanych jest niezbędne wejście do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości, inwestor, który nie uzyskał wcześniejsze zgody właściciela nieruchomości sąsiedniej na wejście i skorzystanie z jego obiektów, może złożyć wniosek do właściwego organu i uzyskać rozstrzygnięcie (decyzję) o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości. Podnieść należy, że zgodnie z ustaleniami organu, istniejąca od strony granicy z sąsiednią nieruchomością ściana budynku obory skarżącego jest ścianą pełną murowaną z pustaków żużlobetonowych, na własnym fundamencie, wobec czego spełnia wymagania przeciwpożarowe. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę (art. 134), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ).