II SA/Ke 539/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 września 2013r. sprawy ze skargi Z. W. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie ; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. II SA/Ke 539/13 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na podstawie art. 134 kpa stwierdził uchybienie przez Z. W. terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że decyzja organu I instancji została doręczona pełnoletniemu domownikowi 22 marca 2013 r., co wynika ze zwrotnego poświadczenia odbioru, w związku z czym termin do wniesienia odwołania upływał 5 kwietnia 2013 r. Tymczasem odwołanie Z. W. złożył osobiście w Biurze Powiatowym ARiMR w dniu 8 kwietnia 2013 r. Ustalenie, że strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania nakłada na organ odwoławczy powinność wydania w tej mierze na podstawie art. 134 kpa stosownego postanowienia, które jest ostateczne. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na to postanowienie Z. W., domagając się jego uchylenia, podniósł, że organ nie wziął pod uwagę, że opóźnienie było niewielkie i spowodowane usprawiedliwionymi zdarzeniami losowymi, od niego niezależnymi (choroba i pobyt w szpitalu). Do odwołania skarżący dołączył dwie karty informacyjne leczenia szpitalnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami), dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze tę regulację prawną, zdaniem Sądu, skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innego powodu aniżeli ten, który został w niej wskazany. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 134 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Ponieważ postanowienie zamyka postępowanie odwoławcze, a strona w toku postępowania przed organami administracyjnymi nie ma możliwości zakwestionowania jego prawidłowości, jedyną możliwością jego zaskarżenia jest złożenie skargi do sądu administracyjnego, który w takim wypadku nie może ograniczyć się do dokonania oceny jego prawidłowości tylko przy uwzględnieniu materiału dowodnego jakim dysponował organ. W toku bowiem postępowania przed organami administracyjnymi z oczywistych powodów strona z reguły nie może podnosić żadnych okoliczności ani przywoływać na ich poparcie żadnych dowodów, które mogłyby podważyć prawidłowość postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Zwykle bowiem dopiero po otrzymaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu strona dowiaduje się o tym fakcie, to jest, że odwołanie zostało przez nią złożone po upływie terminu. Dlatego też przy dokonywaniu oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania sąd administracyjny nie może ograniczyć się do dowodów, którymi dysponował organ. W niniejszej sprawie, na rozprawie przed Sądem Z. W. wyjaśniając, jak doszło do tego, że wniósł odwołanie po terminie wskazał, że decyzja organu I instancji została doręczona jego ojcu na ulicy, a ojciec przesyłkę przekazał mu dopiero wieczorem, w ostatnim dniu do złożenia odwołania. Aby móc stwierdzić na podstawie art. 134 kpa uchybienie terminu do wniesienia odwołania konieczne jest wcześniejsze ustalenie, że doszło do skutecznego doręczenia decyzji. W niniejszej sprawie organ uznał, że do takiego doręczenia doszło, bowiem przesyłka została pokwitowana przez dorosłego domownika skarżącego. Jednakże, aby doręczenie dorosłemu domownikowi można było uznać za skuteczne, musi być ono dokonane po uprzednim stwierdzeniu przez doręczyciela, że adresat jest nieobecny w miejscu zamieszkania, samo zaś doręczenie domownikowi także powinno nastąpić w mieszkaniu – bezpośrednio po stwierdzeniu faktu nieobecności adresata. Zgodnie bowiem z art. 42 kpa, pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Stosownie zaś do art. 43 kpa, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Z oświadczenia skarżącego wynika, że po pobycie w szpitalu (który to pobyt trwał do 13 marca 2013 r., na co wskazują dołączone do skargi karty informacyjne), przebywał on w domu, natomiast decyzja została doręczona jego ojcu na ulicy, pod Urzędem Gminy. Jeśli to twierdzenie odpowiada prawdzie, to nie można byłoby uznać, że doszło do skutecznego doręczenia skarżącemu tej decyzji. W takiej zaś sytuacji, skoro nieskuteczne doręczenie nie powoduje wszczęcia biegu terminu do dokonania czynności, brak byłoby podstaw do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Jak bowiem wskazał NSA między innymi w postanowieniu z dnia 7 grudnia 2011 r. w sprawie II GSK 2247/11 (Lex Nr 1151691) przepisy regulujące doręczenia zastępcze - jako wyjątki od zasady - powinny być rozumiane wąsko. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Przepis ten jest jedynym w ustawie P.p.s.a., regulującym kwestię prowadzenia postępowania dowodowego przez sąd administracyjny. W związku z tym Sąd nie ma możliwości przeprowadzania innych dowodów niż wskazane w zacytowanym przepisie, w szczególności nie może przesłuchiwać świadków i stron. Tymczasem ustalenie, czy wskazywane przez skarżącego okoliczności, w jakich doszło do przekazania decyzji organu I instancji jego ojcu, faktycznie mały miejsce, wymagają przeprowadzenia takiego postępowania dowodowego (przesłuchania W. W., skarżącego, ewentualnie doręczyciela). Bez tego bowiem nie jest możliwe ustalenie, czy doszło do skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji. Dlatego też zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Podkreślić bowiem należy, że strona ma prawo podważać skuteczność doręczenia zastępczego, nawet jeżeli dowód tego doręczenia zostanie prawidłowo przez doręczyciela wypełniony. Odnosząc się natomiast ściśle do okoliczności podniesionych w skardze to stwierdzić należy, że sprowadzają się one do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Takiego wniosku skarżący wcześniej do organu nie składał. Sąd, którego zadaniem w niniejszej sprawie jest tylko kontrola zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, nie ma kompetencji do rozstrzygania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Kompetentnym do jego rozpoznania jest organ, o ile skarżący taki wniosek złoży. Stosownie do art. 152 P.p.s.a. Sąd określił, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Ponownie prowadząc postępowanie organ winien uzupełnić materiał dowody we wskazanym wyżej kierunku i dopiero wówczas rozstrzygnąć, czy doszło do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania czy też nie. W sytuacji, gdyby skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu, organ winien również wniosek ten rozpoznać.