II SA/Ke 540/17
WyrokWSA w Kielcach2017-10-19
Skład orzekający: Dorota Chobian, Jacek Kuza, Agnieszka Banach
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prawidłowo odmówił W. N. potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, z uwagi na brak wystarczających dowodów potwierdzających spełnienie przesłanek określonych w ustawie z dnia 20 marca 2015 r.?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji publicznej prawidłowo odmówił potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, ponieważ zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził spełnienia przez skarżącego przesłanek określonych w art. 2 i 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. Skarżący nie przedstawił wystarczających dowodów na prowadzenie działalności opozycyjnej lub poniesienie represji z powodów politycznych w rozumieniu ustawy, mimo wezwań organu.Stan faktyczny
Skarżący W. N. złożył wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania statusu, wskazując na brak wystarczających dowodów. Po utrzymaniu tej decyzji w mocy przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, skarżący wniósł skargę do WSA w Kielcach. Skarżący argumentował, że spełnia przesłanki, powołując się m.in. na decyzję IPN oraz doznane prześladowania. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Asesor WSA Agnieszka Banach (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2017r. sprawy ze skargi W. N. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (powoływany dalej jako: "Szef Urzędu") utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. nr [...] wydaną przez ten organ w sprawie W.a N.a.
W motywach powyższej decyzji organ wskazał, co następuje.
Szef Urzędu decyzją z dnia 2 lutego 2017 r. nr DSE2-K0975-D1855-7D/17 odmówił W. N. potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Strona nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, w ustawowym terminie wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, który jednak, zdaniem organu, nie zasługuje na uwzględnienie.
Organ wskazał na brzmienie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 693 z późn. zm.) i podniósł, że strona przedłożyła decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 30 maja 2016 r., w której stwierdzono, że W. N. nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Powyższa decyzja Prezesa IPN nie potwierdza, jak wyjaśnił organ, że strona spełnia przesłanki określone w art. 2 i 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Zgodnie z powołanymi przepisami działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Natomiast osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r.
1) przebywała w: więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce (a); ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29,poz. 154, z późn. zm.) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce (b);
2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;
3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym: na skutek działania wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi | Polskiemu(Dz. U. z 2014 r. poz. 1075), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni (a), była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia (b), była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu (c), została z nią rozwiązana umowa o pracę (d), została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły (e), była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok (f).
Jak dalej wyjaśnił Szef Urzędu, materiał dowodowy znajdujący się aktach sprawy nie potwierdza antykomunistycznej działalności strony lub podlegania represjom z powodów politycznych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Także Instytut Pamięci Narodowej nie odnalazł żadnych dowodów potwierdzających prowadzenie działalności lub podleganie represjom w rozumieniu przepisów 2 ust. 1 i art. 3 ustawy.
Nadto organ podniósł, że, ubiegając się o potwierdzenie statusów określonych w ustawie, W. N. wskazał, że był osobą represjonowaną z powodów politycznych w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do 4 czerwca 1989 r. w związku z prowadzoną działalnością "na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności politycznych praw człowieka w Polsce". Do wniosku nie dołączył jednak żadnych materiałów dowodowych poza życiorysem złożonym w dniu 22 czerwca 2016 r. w IPN opisującym działalność prowadzoną w ramach służby w Batalionach Chłopskich oraz kserokopią legitymacji członka Korpusu Weteranów Walk o Niepodległość Rzeczpospolitej Polskiej. Organ zauważył, że z tytułu działalności w organizacji niepodległościowej w latach 1943-1945 strona posiada uprawnienia określone w ustawie z dnia 24 stycznia - 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz.U. 2016 poz. 1255). Ponadto, mimo wezwania organu, W. N. nie sprecyzował, z jakich dokładnie tytułów ubiega się o potwierdzenie statusu działacza lub osoby represjonowanej. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy po raz kolejny podniósł natomiast, że był represjonowany w latach 1956-1989. Z uwagi na fakt, że w aktach dotyczących przyznania uprawnień kombatanckich znajduje się pismo z dnia 19 października 2015 r. (data wpływu do Urzędu), z którego wynika, że strona miała zostać "wyrzucona z pracy", organ pismem z dnia 2 marca 2017 r. wezwał wnioskodawcę do nadesłania wyjaśnień, z jakiej firmy, z jakiego powodu i kiedy dokładnie miał on zostać zwolniony oraz nadesłanie świadectwa pracy. W. N. nie uzupełnił materiału dowodowego. Strona nie wyjaśniła także, w ramach jakiej organizacji i w jakim zakresie miała prowadzić działalność opozycyjną.
W. N. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję, w której podniósł, że Prezes Instytutu Pamięci Narodowej potwierdził, że spełnia on warunki, o których mowa w art. 4 ustawy. Wskazał, że przedłożył decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 30 maja 2016 r., w której zgodnie z prawdą stwierdzono, że nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa i w archiwach nie zachowały się żadne dokumenty w zakresie udziału skarżącego w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika w zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.
Jak podniósł autor skargi, do dziś cierpi na rozstrój zdrowia, ponieważ był prześladowany przez władze komunistyczne. W stanie wojennym dojeżdżał do pracy 8 kilometrów do Korczyna, był kontrolowany przez wojsko w drodze do pracy i z pracy oraz sprawdzany przez milicję. Podniósł, że do dziś żyją świadkowie, którzy mogą to potwierdzić.
Świadectwa pracy, jak wyjaśnił skarżący, nie może nadesłać, bo uzyskał informację, że ktoś je odebrał. Pracował do 1988 r. w Gminnej Spółdzielni Samopomoc Chłopska w Nowym Korczynie. Wskazał, że w latach od dnia 1 stycznia 1956 r. do 4 czerwca 1989 r. prowadził działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności politycznych praw człowieka w Polsce. Musi “odpowiedzieć jako działacz w ruchu oporu jako Weteran Walk o Niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 19 października 2017 r. W. N. wskazał, że w 1988 r. przeszedł na emeryturę po zakończeniu pracy w Gminnej Spółdzielni Samopomoc Chłopska w Nowym Korczynie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wyznaczonym wskazanymi przepisami prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga W.a N.a nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego aktu stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 693 ze zm., w brzmieniu obowiązującym przed dniem 31 sierpnia 2017 r.).
Stosownie do art. 2 ust. 1 powołanej ustawy, działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (art. 2 ust. 2 tej ustawy).
Natomiast osobą represjonowaną z powodów politycznych, w myśl art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r.:
1) przebywała w:
a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,
b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154, z późn. zm.) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;
2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;
3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:
a) na skutek działania wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2014 r. poz. 1075), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,
b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,
c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,
d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,
e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,
f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;
4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.
Przy czym, zgodnie z art. 4 ww. ustawy, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie: (1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i (2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Skarżący przedłożył na tę okoliczność decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 30 maja 2016 r., w której stwierdzono, że W. N. nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, oraz że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.
Jednakże w świetle powołanych przepisów prawa wskazać należy, że status "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych" może zostać potwierdzony przez właściwy organ wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę odpowiednio w art. 2 oraz 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Status działacza opozycji antykomunistycznej przyznany może zostać wyłącznie osobie, która w okresie wskazanym w art. 2 tej ustawy prowadziła działalność w warunkach i celu określonym w ustawie. Natomiast za osobę represjonowaną może być uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wymienionymi w art. 3 ww. ustawy i nastąpiło to z powodów politycznych. Żadne inne zdarzenia, okoliczności i kłopoty nie mogą być uznane za represję w rozumieniu tej ustawy, choćby w subiektywnej ocenie osoby poszkodowanej, stanowiły dużą dolegliwość (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 lutego 2017 r., II SA/Po 742/16, lex nr 2231407).
We wniosku, który zainicjował postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie, W. N. nie wskazał, z jakiego tytułu ubiega się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W uzasadnieniu wniosku, w części dotyczącej dokładnego opisu działalności lub represji, skarżący, podał, że był powołany do wojska na trzy miesiące z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności politycznych praw człowieka w Polsce. Podniósł, że
z przyczyn politycznych był osobą represjonowaną w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., był "prześladowany nawet w pracy przez milicję". Opuścił dom ostrzeżony przez kolegę. Strona załączyła do wniosku życiorys opisujący działalność w charakterze łącznika w okresie wojny, a także kopię dowodu osobistego i legitymacji Weterana Walk o Niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej.
Z tych przyczyn organ, pismem z dnia 21 listopada 2016 r., zwrócił się do W. N. o wskazanie, z jakiego tytułu ubiega się o potwierdzenie statusu osoby represjonowanej lub działacza opozycji. Strona nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie organu.
Jednocześnie w toku postępowania administracyjnego prowadzonego w niniejszej sprawie Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w ramach posiadanych kompetencji wynikających z art. 5 ust. 5 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej o przekazanie informacji o treści zgromadzonych przez Instytut dokumentów dotyczących W. N.
W odpowiedzi na powyższe zapytanie organ uzyskał informację, że w wyniku wielokierunkowej kwerendy przeprowadzonej w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej oraz Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Krakowie/Delegatura w Kielcach w związku z realizacją wniosku o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych nie odnaleziono dokumentów potwierdzających działalność W. N. w rozumieniu art. 2 i art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych.
Nadto, w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, organ ponownie zwrócił się do W. N., pismem z dnia 2 marca 2017 r., o sprecyzowanie, z jakiej firmy miał zostać zwolniony z pracy (z uwagi na twierdzenia strony w postępowaniu o przyznanie uprawnień kombatanckich), z jakiego powodu i kiedy dokładnie to nastąpiło. Organ wezwał wnioskodawcę do złożenia świadectwa pracy z zakładu pracy, z którego miał być zwolniony. Ponadto organ wskazał na konieczność podania szczegółów dotyczących działalności wnioskodawcy (okresu jej prowadzenia, rodzaju organizacji, której był członkiem) celem wykazania, że był on prześladowany za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności politycznych praw człowieka w Polsce. W odpowiedzi na to pismo, strona przedłożyła kopię decyzji o stwierdzeniu spełniania warunku, o którym mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych oraz ponownie kserokopię dowodu osobistego i legitymacji Weterana Walk o Niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej.
Jednocześnie zauważyć należy, że przepis art 7 Kodeksu postępowania administracyjnego (w skrócie: k.p.a.) wskazuje na konieczność podejmowania przez organy administracji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, który zgodnie z art. 80 k.p.a. w całości powinien być podstawą dokonywanej przez organ oceny dowodów. Zasada prawdy obiektywnej wymaga, aby wydane orzeczenie wynikało z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu, a jego uzasadnienie musi przekonywać o słuszności wydanego rozstrzygnięcia (art. 107 §1 i 3 k.p.a.) Zaskarżona decyzja czyni zadość wskazanym wyżej wymaganiom określonym w przepisach prawa procesowego.
Jednakowoż zauważyć należy, że na organie nie spoczywa nieograniczony obowiązek poszukiwania dowodów potwierdzających, że wnioskodawca spełnia przesłanki warunkujące przyznanie mu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z przyczyn politycznych, zwłaszcza że to strona w tym przypadku ma pełną wiedzę co do wszelkich okoliczności, od których przyznanie tego statusu uzależniają przepisy ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (art. 2 i art. 3). Skoro organ podjął czynności zmierzające do wyjaśnienia okoliczności sprawy w sposób wszechstronny, a ze strony wnioskodawcy nie uzyskał informacji i dokumentów potwierdzających - wyłącznie ogólnie wskazane we wniosku - przesłanki, dla których miałby uzyskać on wnioskowany status, to nie sposób zarzucić organowi naruszenia przepisów prawa procesowego.
Zgromadzony w sprawie przez organ materiał dowodowy nie potwierdza, że W. N. w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadził, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, jak również nie potwierdza, że z przyczyn politycznych spotkał się on z dolegliwościami wymienionymi w art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Sam wnioskodawca również nie przedstawił takich informacji, ani nie przedłożył takich dowodów, które potwierdzałyby, że spełnia przesłanki określone w art. 2 lub 3 tej ustawy, a na rozprawie oświadczył dodatkowo, że pracę w Gminnej Spółdzielni Samopomoc Chłopska w Nowym Korczynie zakończył w związku z "przejściem" na emeryturę, zatem nie z powodów politycznych.
Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przepisów prawa materialnego w związku z wydaniem kwestionowanej przez skarżącego decyzji. Organ do oceny okoliczności faktycznych ustalonych w sprawie zastosował właściwe przepisy prawa materialnego (ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych), a także dokonał ich prawidłowej wykładni.
Wskazane zaś w skardze formy represji nie mogły spowodować uchylenia zaskarżonej decyzji, skoro nie znajdują potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym i nie zostało wykazane przez stronę, czy miały one związek z działalnością na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, a nadto jakiego rodzaju miałaby to być działalność. Natomiast subiektywna ocena skarżącego w analizowanym zakresie nie skutkuje uznaniem, że kwestionowana decyzja narusza prawo.
Mając na uwadze powyższe rozważania, w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, organ w zaskarżonej decyzji zasadnie uznał, że skarżący nie spełnił przesłanek przewidzianych w art. 2 i 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, a tym samym nie może mu zostać przyznany status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych w rozumieniu tych przepisów.
Nadmienić należy, wobec twierdzeń W. N. zawartych w skardze, że organ nie zakwestionował posiadania przez skarżącego uprawnień przyznanych na mocy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Jednakże w postępowaniu o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych organ zobligowany jest rozważyć zaistnienie przesłanek wyłącznie określonych w ustawie o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych – art. 2 i 3 tej ustawy.
Z uwagi na to, że podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło