II SA/Ke 543/05

Sygnatura akt: II SA/Ke 543/05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 lutego 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Asesor WSA Sylwester Miziołek, Protokolant: Referent stażysta Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2006 r. sprawy ze skargi S. T. na decyzję Wojewody z dnia [...]numer [...] w przedmiocie: zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Decyzja z dnia [...] Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania S. T. od decyzji Starosty z dnia [...] orzekającej o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w L. Gm. G. oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka nr 291/2 o powierzchni 6727 m kw. stanowiącej w aktualnej ewidencji gruntów część działek nr 802/18.802/19, 802/20 i 802/21 na podstawie art. 127 §1 i §2 oraz art. 138 §1 pkt 2 kpa w zw. z art.136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami uchylił zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzekł o odmowie zwrotu na rzecz S. T. tej nieruchomości. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego Rep.A.Nr [...] z dnia [...] w trybie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości Skarb Państwa nabył od S. T. samoistne posiadanie nieruchomości położonej w L. o powierzchni 6727 m kw, oznaczonej jako działka nr 291/2 z przeznaczeniem pod budowę ogródków pracowniczych i pól campingowych. Z zawartego w §1 umowy zapisu wynika, że zbywca w dacie zawierania umowy sprzedaży był samoistnym posiadaczem nieruchomości, nie posiadał do niej tytułu prawnego a nieruchomość nie miała urządzonej księgi wieczystej. Wnioskiem złożonym w dniu 3 czerwca 2002 r. S. T. wystąpił do Starosty o zwrot wywłaszczonej nieruchomości twierdząc, że nie została ona użyta na cel określony przy jej wywłaszczeniu, gdyż do chwili obecnej pozostaje niezagospodarowana. Mimo wezwania wnioskodawca nie dostarczył on żadnych dokumentów potwierdzających prawo własności do przedmiotowej nieruchomości. Starosta ustalił, że działka 291/2 obecnie stanowi część działek ewidencyjnych o numerach 802/18, 802/ 19, 802/20 i 802/ 21. Działka 802/21 stanowi własność Spółki K. na podstawie umowy sprzedaży zawartej między Gminą G. a prokurentem Spółki w dniu 4 lipca 2002r. i ma założoną księgę wieczystą KW Nr [...] . Pozostałe działki stanowią własność Gminy G. i zostały ujawnione w księdze wieczystej KW Nr[...]. Z przeprowadzonych w dniu 4 lipca 2002 r. oględzin wynika, że nieruchomość nie jest zagospodarowana, stanowi ugór porośnięty krzakami. Organ I instancji orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości wskazując iż na podstawie art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie o zwrot przysługuje jedynie poprzedniemu właścicielowi lub jego następcy prawnemu w związku z czym brak jest podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. dlatego postępowanie jako bezprzedmiotowe należy umorzyć. Rozpoznając odwołanie S. T. od tej decyzji z uwagi na to , że S.T. do łączył do niego odpis wniosku skierowanego do Sądu Rejonowego o uwłaszczenie, Wojewoda zawiesił postępowanie uznając, iż rozpatrzenie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego jakim się stała sprawa uregulowania własności nieruchomości będącej przedmiotem zwrotu. Po zakończeniu postępowania przed Sądem Okręgowym w K., który oddalił apelację S. T. od orzeczenia Sądu Rejonowego, Wojewoda podjął zawieszone postępowanie odwoławcze i rozpoznając odwołanie wskazał, iż w sprawie należało orzec merytorycznie albowiem w sytuacji, gdy brak jest ustawowej przesłanki uwzględnienia zgłoszonego przez stronę żądania należy wydać decyzję odmowną. Tę zaś decyzję uzasadnił tym, iż w trakcie całego postępowania rozpoznawczego strona nie złożyła do akt sprawy tytułu prawnego do nieruchomości. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami zwrotu wywłaszczonej nieruchom0ości może żądać tylko właściciel lub jego spadkobierca. Dlatego też wniosek o zwrot nieruchomości pochodzący od samoistnego posiadacza jest nieuzasadniony. W skardze na tę decyzję S. T. zarzucił iż jest ona bezpodstawna. Podniósł, iż nie powinno było dojść do zawarcia aktu notarialnego przenoszącego własność na rzecz K. lub Skarbu Państwa skoro on- skarżący- nie był w stanie wylegitymować się własnym aktem własności. Skoro doszło do zawarcia aktu notarialnego bez tytułu własności po stronie zbywcy to na tej samej podstawie winno dojść do zwrotu nieruchomości, jako posiadanej bez tytułu prawnego. Zdaniem skarżącego decyzja powinna tak jak wyrok sądowy orzekać wydanie mu nieruchomości bez względu na to czy uzyskał on w międzyczasie tytuł własności. Zdaniem skarżącego poza art. 137 ustawy o gospodarce są inne podstawy prawne, dające możliwość odzyskania działki takie jak art. 405 kodeksu cywilnego o bezpodstawnym wzbogaceniu czy też art. 410 §2 zdanie drugie kc. W odpowiedzi na tę skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż podnoszone w niej kwestie związane z możliwością odzyskania działki na podstawie art. 405 i 410 kc mogą stanowić przedmiot badania i być rozpatrywane wyłącznie przed sądem powszechnym w postępowaniu cywilnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego ani też przepisów postępowania w sposób, który miał czy też mógłby mieć wpływ na wynik sprawy. Okolicznością niekwestionowana przez skarżącego jest to, iż w dacie zawierania umowy sprzedaży nie był właścicielem nieruchomości a jedynie jej samoistnym posiadaczem i do chwili wydania zaskarżonej decyzji nie udało mu się uzyskać tytułu własności. W tej sytuacji prawidłowo Wojewoda uznał, iż nie może uwzględnić złożonego przez skarżącego wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości albowiem nie jest spełniony jeden z wymogów art. 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami / tekst jedn. Dz. U. Nr 261 z 2004 r. poz.2603 ze zm./ a mianowicie ten , że z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości może wystąpić tylko właściciel lub jego spadkobierca. Odnośnie niedopuszczalności zwrotu na podstawie tego przepisu na rzecz posiadacza wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny m. in. w wyroku z dnia 12 kwietnia 2001 r. sygn. I SA 1789/99 i pogląd ten Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Takie zresztą stanowisko nie jest przez skarżącego kwestionowane. Zawarte w skardze zarzuty sprowadzają się do tego, iż zdaniem S. T. organy administracji publicznej powinny były rozpoznać jego wniosek na podstawie innych przepisów a mianowicie art. 405 i 410 kc. Takie zaś stanowisko jest zupełnie bezzasadne. Obowiązujące przepisy regulują w sposób wyczerpujący to, w jakich sprawach organy administracji publicznej są władne wydawać decyzje administracyjne, a w jakich sprawach takiej władzy nie posiadają, gdyż należy ona do innych organów. Jeśli chodzi o zwrot nieruchomości nabytej w drodze umowy cywilnej ale w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ustawodawca w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami niejako wprowadzając wyjątek od zasady iż w sprawach dotyczących roszczeń cywilnych właściwymi do ich rozpoznania są sądy powszechne, przewidział, iż do tego typu umów stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 6 działu III a wiec dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Przepisu tego nie można stosować do innych spraw aniżeli uregulowane w tym dziale. Oznacza to, iż organ administracji publicznej poza sytuacją objętą dyspozycją art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie może decyzją administracyjną orzekać o zwrocie nieruchomości zbytej przez skarżącego umową cywilno- prawną. Dlatego też bezprzedmiotowe są dywagacje skarżącego odnośnie tego, czy powinno dojść do zawarcia umowy sprzedaży na rzecz Skarbu Państwa w sytuacji, gdy nie był on w stanie wylegitymować się tytułem własności. Ani bowiem organ administracji nie mógł się w tej sprawie wypowiadać ani też obecnie Sąd administracyjny rozpoznając skargę na decyzję odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie jest władny do dokonywania oceny zawartej przez skarżącego umowy. Organy administracji nie mogły rozpoznając wniosek skarżącego kierować się przepisami art. 405 czy też 410 §2 kc, orzekanie bowiem w sprawach uregulowanych tymi przepisami należy wyłącznie do kompetencji sądów powszechnych. Z tych samych powodów obecnie Sąd orzekający w niniejszej sprawie tych kwestii badać nie może. Mając na uwadze powyższe okoliczności skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ Dz. U. Nr153 poz. 1270 ze zm./.