II SA/Ke 544/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal,, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Dziubińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 grudnia 2007r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...] działający z upoważnienia Burmistrza Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej na podstawie art. 16 ust. 2-4, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 3-4, art. 26, art. 30 i art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych / tekst jedn. Dz. U. Nr 139 poz. 992 ze zm./ przyznał S. P. bezterminowo zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł miesięcznie, począwszy od 1 maja 2007r., wskazując w uzasadnieniu, że wnioskodawca spełnia określone ustawą warunki do otrzymania tego zasiłku. W odwołaniu od tej decyzji S. P. zarzucił, iż wniosek do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności o ustalenie stopnia niepełnosprawności złożył w kwietniu 2007r. i Zespół ten w dniu 2 maja 2007r. wydał orzeczenie stwierdzające istnienie niepełnosprawności od 23 kwietnia 2007r. stąd zasiłek powinien być wypłacany od kwietnia a nie od maja 2007r. Decyzją z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego wpłynął do OSP w dniu 29 maja 2007r. Do wniosku załączone zostało orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 2 maja 2007r., zaliczające S. P. do znacznego stopnia niepełnosprawności, ze wskazaniem, że niepełnosprawność ta ma charakter trwały i datuje się od 23.04.2007r. Ze złożonego oświadczenia wynika, że S. P. nie pobierał dotychczas dodatku pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Skoro odwołujący się złożył wniosek w dniu 29 maja 2007r., prawidłowo organ I instancji przyznał prawo do zasiłku począwszy od 1 maja 2007r. Organ wskazał, ze w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z sytuacją, o jakiej mowa w art. 24 ust. 3 a ustawy. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na tę decyzję S. P. wniósł o przyznanie mu zasiłku pielęgnacyjnego za miesiąc kwiecień 2007r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu. Podstawę prawną ustalenia zaskarżoną decyzją początkowej daty, od której należy się skarżącemu zasiłek pielęgnacyjny, stanowił art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W takim brzmieniu przepis ten obowiązywał w dacie wydawania decyzji przez organy obu instancji. Jednakże wyrokiem z dnia 23 października 2007r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie sygn. akt P 28/07 /Dz. U. 2007 Nr 200 poz. 1446/ stwierdził niezgodność tego przepisu z art. 2 w zw. z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek. Co prawda w niniejszej sprawie wniosek skarżącego o ustalenie niepełnosprawności został uwzględniony już przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, a więc przez organ I instancji, jednakże w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Trybunał wyraził pogląd, że zasiłek pielęgnacyjny spełnia efektywnie swój cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o znacznej niepełnosprawności. W niniejszej sprawie tą datą był 23 kwietnia 2007r. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne /art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej/, dlatego też zbędne jest przytaczanie szczegółowo przyczyn, dla których owa niezgodność została stwierdzona. Dla potrzeby wykazania istnienia omawianej sprzeczności także w dacie wydania zaskarżonej decyzji wystarczające jest jedynie to, że stan prawa w tej dacie był identyczny ze stanem poddanym osądowi Trybunału Konstytucyjnego. Zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia / o ile termin ten nie zostanie inaczej określony/. Wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony w Dzienniku Ustaw w dniu 30 października 2007r. i z tą datą art. 24 ust 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych utracił swoją moc. Jakkolwiek więc w dacie wydawania zaskarżonej decyzji art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie został jeszcze wyeliminowany z obrotu prawnego, to już wtedy był on niezgodny z Konstytucją. Organ administracji publicznej samodzielnie niezgodności tej stwierdzić nie mógł, w związku z czym nie mógł odmówić z tego powodu zastosowania tego przepisu. Dokonując jednak kontroli aktu administracyjnego pod względem jego zgodności z prawem Wojewódzki Sąd Administracyjny nie może nie uwzględnić stanu potwierdzonego późniejszym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. Sąd nie może bowiem akceptować decyzji wydanej w oparciu o przepis, którego legalność została podważona przez Trybunał Konstytucyjny. Takie stanowisko potwierdza chociażby art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi / Dz. U Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej uppsa/, zgodnie z którym sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy między innymi od wyniku toczącego się postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. W sytuacji, gdyby sąd administracyjny zawsze miał badać zgodność decyzji z prawem obowiązującym w dacie jej wydania, nie biorąc pod uwagę rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego, dotyczącego przepisów, na podstawie których kontrolowana decyzja została wydana, zamieszczenie takiej regulacji w zasadzie byłoby bezprzedmiotowe. Podobny pogląd, co do możliwości odmowy zastosowania przez sąd przepisu niezgodnego z Konstytucją wyraził zarówno Naczelny Sąd Administracyjny / por. wyrok z dnia 23.02.2006 / II OSK 1403/05/, z dnia 16 lipca 1999r. II SA 1240/99/ jak i Sąd Najwyższy / por. postanowienie z dnia 7 grudnia 2000r. III ZP 27/00 OSNP 20012/10/331/. Mając powyższe na uwadze zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b uppsa. Odnosząc się do zawartego w skardze żądania, aby to Sąd przyznał skarżącemu zasiłek za miesiąc kwiecień 2007r. wskazać należy, iż sądy administracyjne / z wyjątkiem przewidzianym w art. 154 § 2 uppsa, który jednak w niniejszej sprawie nie zachodzi/ sprawują tylko kontrolę prawidłowości zaskarżonych do niego decyzji i innych aktów. W przypadku stwierdzenia, że decyzja została wydana niezgodnie z prawem, stosownie do art. 145 § 1 uppsa sąd administracyjny może tylko taką decyzję uchylić, stwierdzić jej nieważność lub też stwierdzić, że została ona wydana z naruszeniem prawa. Sąd nie może natomiast zastępując organ przyznawać stronie uprawnień.