II SA/Ke 544/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Asystent sędziego Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 grudnia 2009r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Wojewody z dnia 31 lipca 2009r. znak: [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata T. C. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych w tym VAT w kwocie 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] Starosta na podstawie art. 124 i 124a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz.2603 ze zm.) o gospodarce nieruchomościami, zwanej dalej u.g.n., orzekł o ograniczeniu korzystania z nieruchomości położonej w miejscowości M., gmina S. powiat [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka Nr 704, pozostającej we władaniu H. K., poprzez udzielenie Gminie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie odcinka rurociągu kanalizacji sanitarnej o średnicy Ø 110 mm (rurociąg tłoczny) i średnicy Ø 63 mm (rurociąg ciśnieniowy) w jednym wykopie, według miejsca i granic lokalizacji oznaczonych w załączniku do ostatecznej decyzji Wójta Gminy znak: [...] z dnia [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Starosta zobowiązał także właściciela nieruchomości do jej udostępnienia w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii wspomnianego powyżej rurociągu. Ponadto zobowiązał inwestora do przywrócenia powyższej nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu rurociągu, a jeśli przywrócenie do stanu poprzedniego stałoby się niemożliwe albo spowodowało nadmierne trudności lub koszty, bądź też na skutek zrealizowanej inwestycji zmniejszyłaby się wartość nieruchomości, wskazał, że w odrębnej decyzji ustalone zostanie odszkodowanie za szkody wynikłe wskutek przeprowadzenia kanalizacji. W odwołaniu od tej decyzji H. K. wskazał, że nie wyraża zgody na przekopanie rowów bez wynagrodzenia. Podniósł, że Urząd Gminy utrudnia mu wjazd na pole, nalicza podatek rolny, "wywala mostki, które były na rowie". Zarzucił, że Wójt razem z Sądem zabrał mu grunt na dziesięciu działkach, pod rowy i na poszerzenie drogi, i do chwili obecnej za to nie zapłacił. Decyzją z dnia [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przytoczył przebieg postępowania i wskazał, że podstawą decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości była ostateczna decyzja Wójta Gminy z dnia [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, jakim jest budowa sieci kanalizacji sanitarnej dla sołectwa M., M. i S. wraz z siecią pompową ścieków P 1 i zasilaniem energetycznym według trasy oznaczonej na załączniku mapy zasadniczej. Do wniosku zostały dołączone pisma, z których wynika, iż były przeprowadzone rokowania z H. K., samoistnym posiadaczem działki 704, który nie wyraził zgody na zajęcie nieruchomości, a ewentualną zgodę uzależniał od wypłaty na jego rzecz przed przystąpieniem do prac kwoty 10 tysięcy złotych, bądź w przypadku braku takiej kwoty, od umorzenia mu zaległych podatków. Pismem z dnia 26 listopada 2008r. Starosta zwrócił się do H. K. o dostarczenie tytułu własności do działki nr 704, albowiem w ewidencji gruntów figuruje on tylko jako jej samoistny posiadacz. Pouczył go także o skutkach niezłożenia tytułu. Następnie, wobec nieudokumentowania tytułu do nieruchomości przed wszczęciem postępowania, Starosta podał do publicznej wiadomości informację o zamiarze ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości poprzez ogłoszenie jej w prasie o ogólnopolskim zasięgu. Po ogłoszeniu nie zgłosiły się żadne osoby, którym przysługiwałyby prawa rzeczowe do tej nieruchomości. Pomimo tego organ I instancji potraktował H. K. w toku postępowania jako podmiot, któremu przysługuje status strony i podjął wszelkie możliwe kroki, mające na celu uzyskanie od niego zgody na założenie i przeprowadzenie odcinka rurociągu przez jego działkę. W toku postępowania H. K. nadal nie wyrażał zgody na przeprowadzenie rurociągu, uzależniając jej wydanie od wypłaty kwoty 10 tysięcy złotych lub umorzenia podatku. Inwestor wskazał, że te warunki są nie do przyjęcia, a jednocześnie zapewnił, że działka po wykonaniu robót zostanie doprowadzona do stanu pierwotnego, a w razie poniesionych strat zostanie wypłacone odszkodowanie. Nadto przedstawiciel Gminy oświadczył, że projektowana sieć kanalizacyjna przebiega przez działkę Nr 704 obok istniejącej obecnie sieci wodociągowej, gazowej i telekomunikacyjnej, całość projektowanej kanalizacji przebiega wzdłuż trasy krajowej nr 73 po działkach prywatnych i nie ma możliwości wprowadzenia zmian w projekcie kanalizacji celem ominięcia działki Nr 704. Ponieważ strony nie doszły do porozumienia, w ocenie Wojewody słuszne było wydanie przez organ I instancji decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Odnosząc się do zarzutów odwołania Wojewoda wskazał, że w toku postępowania prowadzonego na podstawie art. 124 u.g.n. organy nie mogą rozstrzygać o umorzeniu podatku jak również przyznawać odszkodowania, skoro zgodnie z art. 124 ust. 4 u.g.n. dopiero, gdy przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe lub powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio art. 128 ust. 4 u.g.n. Tak więc dopiero po zakończeniu realizacji inwestycji na podstawie art. 124 ust. 5 u.g.n. wydaje się odrębną decyzję o odszkodowaniu. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na tę decyzję H. K. zarzucił, że wcześniej "przepuścił" przez swoja działkę rurociągi z wodą i gazem i wójt do chwili obecnej mu tego nie wynagrodził pomimo, że do tej pory nie zostały zasypane doły, przez co poniósł szkodę. Powołał się także na to, że z dziewięciu innych działek został zabrany grunt pod poszerzenie drogi, a mimo to w rejestrach nie zmniejszono ich obszaru i nie uzyskał za to odszkodowania; że "wójt znęca się" nad nim od kilkunastu lat, nie daje pozwolenia na budowę i nie chce mu umorzyć podatku. Wskazał, że nie zgadza się na przeprowadzenie przez działkę rurociągu bez wynagrodzenia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.07.2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Oznacza to, że w postępowaniu sądowo – administracyjnym badaniu podlega, po pierwsze – prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy, a po drugie – trafność wykładni tych przepisów. Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30.08.2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na postanowienie (decyzję), uchyla ją w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej właściwości Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonego postępowania. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o ograniczeniu korzystania z nieruchomości położonej w miejscowości M., gmina S., powiat, oznaczonej w ewidencji gruntów numerem działki 704, pozostającej we władaniu H. K., poprzez udzielenie zezwolenia Gminie na założenie i przeprowadzenie odcinka rurociągu kanalizacji sanitarnej w jednym wykopie, według miejsca i granic lokalizacji oznaczonych w załączniku do ostatecznej decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Ograniczenie korzystania z nieruchomości, stosowane w przypadku braku wyrażenia zgody przez właściciela lub użytkownika wieczystego na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jest uregulowana w art. 124 u.g.n.. Zgodnie z art. 124a u.g.n. przepisy tego artykułu stosuje się odpowiednio, z wyjątkami określonymi w powołanym artykule, do nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Z materiału zebranego w niniejszej sprawie wynika, że działka o numerze 704 nie ma uregulowanego stanu prawnego, gdyż nie istnieje dla niej księga wieczysta ani zbiór dokumentów. Nie są także znane jakiekolwiek dokumenty, które pozwoliłyby na ustalenie aktualnego właściciela tej nieruchomości gruntowej. W związku z tym, że skarżący Pan H. K. jest posiadaczem samoistnym nieruchomości, przepisy art. 124 znajdą odpowiednie zastosowanie zgodnie z art. 124 "a" u.g.n. Mając na uwadze powołane powyżej przepisy art. 124 i 124 "a" u.g.n., organ wydający decyzję o ograniczeniu korzystania z nieruchomości powinien wziąć pod uwagę następujące kwestie. Po pierwsze, czy planowane przeprowadzenie rurociągu kanalizacji przez przedmiotową nieruchomość jest inwestycją spełniającą przesłanki inwestycji celu publicznego. Po drugie, czy planowane ograniczenie korzystania następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Po trzecie, czy właściciel, użytkownik wieczysty lub odpowiednio posiadacz nieruchomości nie wyraża zgody na wykonanie na nieruchomości prac niezbędnych do realizacji inwestycji celu publicznego. Po czwarte, czy wniosek o wydanie zezwolenia został złożony przez uprawniony do tego podmiot. Wreszcie po piąte, czy podano do publicznej wiadomości informację o zamiarze ograniczenia korzystania z nieruchomości stosownie do art. 114 ust. 3 w związku z art. 124a u.g.n. Nie ulega wątpliwość, że planowana inwestycja polegająca na budowie rurociągu kanalizacji jest inwestycją mieszczącą się w definicji inwestycji celu publicznego, określonej w art. 6 ust. 3 u.g.n., który stanowi, że celami publicznymi w rozumieniu ustawy są: budowa i utrzymywanie publicznych urządzeń służących do zaopatrzenia ludności w wodę, gromadzenia, przesyłania, oczyszczania i odprowadzania ścieków oraz odzysku i unieszkodliwiania odpadów, w tym ich składowania. Realizacja powyższej inwestycji znajduje podstawy w ostatecznej decyzji Wójta Gminy znak: [...] z dnia [...] o ustaleniu lokalizacji celu publicznego. Decyzja ta przewiduje poprowadzenie rurociągu kanalizacji między innymi przez działkę nr 704. Pan H. K., jako posiadacz samoistny przedmiotowej nieruchomości, nie wyraził zgody na prace mające na celu przeprowadzenie przez nią rurociągu. Nadmienić jedynie należy, że stosownie do art. 124a u.g.n. do nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, tj. do nieruchomości posiadanej przez skarżącego, nie stosuje się przepisu art. 124 ust. 3 u.g.n. Oznacza to, że wydanie decyzji nie musiało być poprzedzone jakimikolwiek rokowaniami z posiadaczem nieruchomości. Mimo to takie rokowania zostały przeprowadzone. Wynika z nich, że skarżący stawiał takie warunki wyrażenia zgody, które nie mogły być zaakceptowane i przyjęte przesz inwestora. Decyzja organu I instancji została wydana na wniosek podmiotu, o którym mowa w art. 124 ust 2 u.g.n. Starosta podał do publicznej wiadomości informację o zamiarze wszczęcia postępowania w zakresie ograniczenia korzystania z nieruchomości poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń urzędu Starostwa Powiatowego (przez 2 miesiące), zamieszczenie stosownego ogłoszenia na stronie internetowej starostwa, a także w prasie o zasięgu ogólnokrajowym, wypełniając tym samym dyspozycję art. 114 ust 3 u.g.n. Odnosząc się do zarzutów skargi należy podzielić stanowisko Wojewody, że rozstrzygniecie w decyzji ograniczającej własność o wypłacie jakiejkolwiek rekompensaty na rzecz posiadacza w zamian za zgodę na przeprowadzenie przez nieruchomość rurociągu jest niedopuszczalne w świetle obowiązujących przepisów. Należy zauważyć, że jedyne odszkodowanie w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości jest przewidziane w art. 124 ust 4 u.g.n. i przysługuje ono jedynie wówczas, gdy przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty. Z tej regulacji wynika jednoznacznie, iż odszkodowanie może być przyznane dopiero po zakończeniu na nieruchomości prac, związanych z realizacją inwestycji. Odnośnie przytoczonych przez H. K. w skardze okoliczności wskazać należy, iż dotyczą one innych inwestycji realizowanych na pozostających w jego władaniu nieruchomościach. Jeżeli faktycznie na skutek prowadzonych prac powstała szkoda, w szczególności nieruchomości nie zostały przywrócone do pierwotnego stanu bądź jest to niemożliwe, skarżący winien ewentualnie w odrębnej sprawie domagać się czy to przywrócenia ich do stanu pierwotnego czy też ustalenia odszkodowania. W niniejszej sprawie organ nie był władny rozstrzygać żadnych innych kwestii poza tymi, które zostały uregulowane w art. 124 u.g.n. i które dotyczą realizacji tej konkretnej inwestycji, polegającej na przeprowadzeniu rurociągu kanalizacji sanitarnej przez działkę nr 704 położoną w M.. Mając powyższe na uwadze, skoro zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a przy jej wydawaniu organy nie dopuściły się naruszenia przepisów w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 19 pkt 1, § 18 ust. 1 pkt 1 lit "c" i § 2 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.)