II SA/Ke 545/16
WyrokWSA w Kielcach2016-10-20
Skład orzekający: Dorota Chobian, Magdalena Chraniuk-Stępniak, Jacek Kuza
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która zamierza zlecić wykonanie fragmentu inwestycji celu publicznego (budowy linii elektroenergetycznej) i następnie odsprzedać ten fragment inwestorowi, posiada legitymację do złożenia wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi
Osoba fizyczna, która zamierza realizować jedynie fragment inwestycji celu publicznego (budowy linii elektroenergetycznej) w celu osiągnięcia zysku z jej odsprzedaży, nie może być uznana za podmiot uprawniony do złożenia wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Taki wniosek nie dotyczy realizacji celu publicznego, a jego uwzględnienie mogłoby utrudnić realizację strategicznej inwestycji przez właściwego inwestora.Stan faktyczny
Skarżąca S.S. złożyła wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu przeprowadzenia linii elektroenergetycznej 220 kV. Organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że skarżąca nie jest podmiotem uprawnionym do złożenia takiego wniosku, ponieważ głównym inwestorem inwestycji jest Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. Wojewoda utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną wykładnię art. 124 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2016r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Wojewoda utrzymał w mocy postanowienie Starosty z dnia [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wydania w trybie art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2015.1774 ze zm.), dalej ugn, decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonej w S., gmina P., oznaczonej jako działki nr: [...], poprzez zezwolenie na przeprowadzenie linii elektroenergetycznej 220 kV relacji Radkowice – Kielce Piaski.
W uzasadnieniu tego postanowienia organ II instancji ustalił, że pismem z dnia 19.11.2015 r. [...] S.S. wystąpiło do Starosty o wydanie w trybie art. 124 ust. 2 ugn decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z wyżej opisanej nieruchomości położonej w miejscowości S. poprzez zezwolenie na realizację inwestycji celu publicznego w rozumieniu art. 6 ugn, polegającego na budowie linii elektroenergetycznej 220 kV relacji Radkowice-Kielce Piaski. We wniosku wskazano, że przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości na cel publiczny, polegający na realizacji powyższej inwestycji, wynika z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą Nr XIV/86/2015 Rady Gminy P. z dnia 30.09.2015 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego trasy linii elektroenergetycznej 220 kV Radkowice - Kielce Piaski na obszarze Gminy P. (Dz. Urz. Woj. Św. z dnia 10.11.2015 r. poz. 3214). Opisana nieruchomość stanowi współwłasność na zasadach wspólności majątkowej małżeńskiej A. i K. małż. S., którzy podczas rokowań nie wyrazili zgody na dobrowolne jej udostępnienie celem realizacji inwestycji celu publicznego, co uzasadniało, zdaniem wnioskodawczyni złożenie wniosku. Składając wniosek oraz w toku postępowania S.S. dołączyła między innymi: wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, dokumentację z rokowań przeprowadzonych z właścicielami, zaświadczenie z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oraz propozycje umów o ustanowienie służebności przesyłu.
Uwzględniając zebrany w sprawie materiał dowodowy Starosta postanowieniem z dnia [...] odmówił wszczęcia postępowania o wydanie w trybie art. 124 ugn decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z wskazanej wyżej nieruchomości we wnioskowany sposób, ponieważ uznał, że podmiotem realizującym inwestycję celu publicznego pn. Budowa napowietrznej linii elektroenergetycznej 220 kV Radkowice – Kielce Piaski są Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A., co potwierdza treść wniosków o wydanie decyzji ograniczających sposób korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] położonej w S., gmina P., złożonych przez pełnomocnika [...]S.A. w dniu 15 lutego 2016 r.
Następnie Wojewoda stwierdził, że stosownie do art. 61a § 1 kpa, gdy żądanie wszczęcia postępowania, o którym mowa w art. 61 Kpa, zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 124 ust. 1 ugn, starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Zezwolenie może być udzielone z urzędu albo na wniosek zarządu jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej (art. 124 ust. 2 ugn). Ten ostatni przepis nie określa wprost podmiotów uprawnionych do uzyskania wspomnianego zezwolenia. Jednakże z uwagi na fakt, że decyzje wydawane na podstawie art. 124 ugn naruszają interes właściciela nieruchomości poprzez ograniczenie przysługującego mu do gruntu prawa własności, ustawodawca dopuścił możliwość ich wydawania jedynie w celu umożliwienia uprawnionym jednostkom realizacji inwestycji celu publicznego, a więc takich, które są realizowane w interesie społecznym i mają służyć ogółowi (wyrok WSA w Kielcach z dnia 3 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 567/10). Do kręgu podmiotów uprawnionych do uzyskania wspomnianego powyżej zezwolenia - poza jednostkami samorządu terytorialnego - należy zaliczyć również zakłady i przedsiębiorstwa użyteczności publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. z 2002r., Nr 112, poz. 981 ze zm.), których celem jest zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług publicznych. Zdaniem organu, z uwagi na szczególny charakter zezwolenia udzielanego w omawianym trybie, krąg podmiotów uprawnionych do występowania z wnioskiem dotyczącym ograniczenia wykonywania prawa własności na podstawie zezwolenia organu administracji nie może wykraczać poza wskazane wyżej jednostki. Wojewoda powołał się w tym zakresie na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31.08.2001 r. sygn. I SA 668/00.
Odnosząc takie wstępne uwagi do okoliczności sprawy organ II instancji stwierdził, że występująca z wnioskiem o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości firma [...] S.S. , nie jest przedsiębiorstwem użyteczności publicznej. Samo bowiem wykonywanie zadania, które można uznać za cel publiczny w rozumieniu art. 6 ugn, nie czyni z danego podmiotu przedsiębiorstwa użyteczności publicznej. Jednocześnie z ustaleń poczynionych przez organ m.in. w oparciu o informacje zawarte na stronie internetowej http://www.kielcepiaskiradkowice.pl/o-inwestvcii.html wynika, że głównym inwestorem inwestycji celu publicznego pn. "Budowa linii elektroenergetycznej 220 kV Radkowice - Kielce Piaski" są [...] S.A. z siedzibą w K., który to podmiot jest jednym ze sygnatariuszy porozumień zawartych z władzami samorządowymi gmin, na obszarze których planowana jest realizacja w/w inwestycji. [...] S.A. są ponadto operatorem sieci przesyłowej, zobowiązanym na podstawie art. 9 c ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U. z 2012 r., poz. 1059 ze zm.) do zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego kraju i są przedsiębiorcą o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym. Spółka ta jest własnością Skarbu Państwa i ma szczególne znaczenie dla polskiej gospodarki. Potwierdza to fakt ujęcia jej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 03.11.2015 r. w sprawie wykazu przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym (Dz.U. z 2015 poz. 1871). Forma prawna oraz zakres jej odpowiedzialności określony jest w ustawie Prawo energetyczne. Podmiot ten zajmuje się przesyłaniem energii elektrycznej siecią przesyłową (400 kV i 220 kV oraz częstotliwości 50 Hz) do wszystkich regionów kraju. Spółka jest odpowiedzialna za wykonywanie szeregu obowiązków związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa pracy polskiego systemu elektroenergetycznego oraz rozwojem sieci przesyłowej oraz połączeń transgranicznych z sąsiednimi systemami.
Wojewoda zauważył również, że inwestycja celu publicznego pn. "Budowa linii elektroenergetycznej 220 kV Radkowice - Kielce Piaski" jest inwestycją o charakterze liniowym i obejmuje swoim zasięgiem znaczny obszar, w obrębie którego zlokalizowanych jest kilkaset nieruchomości. Dlatego też istotne jest, aby podmiot, który realizuje tę inwestycję posiadał stosowne zaplecze techniczne, środki finansowe oraz szeroką kadrę umożliwiającą sprawną realizację przedsięwzięcia. Powyższe cechy w ocenie organu posiadają Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. z siedzibą w Konstancinie-Jeziornej, gdyż poprzez swoje doświadczenie gwarantują realizację inwestycji, a także późniejsze sprawne funkcjonowanie urządzeń poprzez dokonywanie ich konserwacji oraz usuwania awarii powstałych w wyniku ich eksploatacji, co wpływa również w wymiernym stopniu na bezpieczeństwo. Natomiast firma [...] nie daje uzasadnionych podstaw do wywiedzenia, że spełnia kryteria opisane powyżej. Kwestią rozstrzygającą jest fakt, że [...]nie jest przedsiębiorstwem użyteczności publicznej. Powoduje to zdaniem organu, że [...] S.S. nie spełnia kryteriów, które pozwalałyby jej skutecznie ubiegać się o wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości. Ponieważ więc wniosek nie pochodził od uprawnionego podmiotu, zasadna była odmowa wszczęcia postępowania.
W skardze na powyższe postanowienie S.S. wniosła o uchylenie go w całości oraz uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1. art. 61 a k.p.a. przez odmowę wszczęcia postępowania, choć wniosek o jego wszczęcie wniesiony był przez osobę do tego uprawnioną,
2. art. 7, 77 § 1, 80 i 136 k.p.a. przez nienależyte wyjaśnienie wszystkich okoliczności i błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy w zakresie zdolności faktycznej realizacji linii elektroenergetycznej, a także oparcie rozstrzygnięcia na treści strony internetowej przygotowanej przez podmiot konkurencyjny wobec skarżącej.
Zarzuciła także naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
1. błędną wykładnię art. 124 ust. 2 u.g.n. - przez bezpodstawne przyjęcie, że krąg podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku określonego w tym przepisie należy zawęzić stosując kryteria niewymienione w ustawie o gospodarce nieruchomościami,
2. błędną wykładnię art. 6 pkt 2 u.g.n. w związku z art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym polegającą na przyjęciu, że samo wykonywanie zadania stanowiącego cel publiczny nie czyni z podmiotu je wykonującego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że żaden przepis nie określa, że cele publiczne w zakresie budowy linii elektroenergetycznych mogą być realizowane wyłącznie przez określone z nazwy podmioty, jak np. spółka Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. Zatem wykładnia art. 6 u.g.n. prowadząca do przyjęcia, że to tylko ta spółka, a nie np. skarżąca, może realizować inwestycję polegającą na budowie linii elektroenergetycznej 220 kV na przedmiotowych nieruchomościach jest rażąco błędna. Rozumowanie to znajduje potwierdzenie w treści art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, gdzie zawarta jest definicja inwestycji celu publicznego akcentująca, że należy przez nią rozumieć działania o znaczeniu lokalnym (gminnym) i ponadlokalnym (...) bez względu na status podmiotu podejmującego te działania oraz źródła ich finansowania (...).
Ponadto Wojewoda nieprawidłowo przyjął w oparciu o stronę internetową www.kielcepiaskiradkowice.pl, że spółka [...]S.A. faktycznie prowadzi inwestycję polegającą na budowie linii 220 kV na nieruchomościach objętych wnioskiem skarżącej, choć z tej strony wynika co najwyżej, że spółka ta ma taki zamiar, lecz nie prowadzi jeszcze żadnej budowy na terenie objętym wnioskiem skarżącej. To skarżąca, a nie spółka [...]S.A., pierwsza złożyła wniosek, o którym mowa w art. 124 u.g.n., zatem brak jest podstaw, by odmówić wszczęcia postępowania na podstawie tego wniosku. Administracja publiczna nie może dyskryminować przedsiębiorców i odmawiać wydania decyzji na wniosek osoby zainteresowanej tylko dlatego, że inny, większy podmiot wcześniej założył stronę internetową, na której wyraził swoje zainteresowanie inwestycją na tym samym terenie.
Również ustalenia Wojewody co do tego, że to spółka [...]S.A. "posiada stosowne zaplecze techniczne, środki finansowe oraz szeroką kadrę umożliwiające sprawną realizację przedsięwzięcia" są całkowicie bezpodstawne. Organ poza tym nie zwrócił się do skarżącej o udokumentowanie analogicznych środków będących w jej dyspozycji. Przypomnieć zdaniem skarżącej należy, że w aktualnych realiach gospodarczych powszechnie przyjętą praktyką przy realizacji inwestycji budowlanych jest posługiwanie się podwykonawcami, co pozwala nawet mniejszym podmiotom korzystać z szerokiego zaplecza techniczno-kadrowego wyspecjalizowanych podwykonawców. Okoliczności te jednak nie powinny mieć znaczenia dla sprawy, bowiem żaden przepis nie upoważnia organu do badania możliwości techniczno-finansowych podmiotów składających wniosek z art. 124 u.g.n.
Zdaniem skarżącej również spółka [...]S.A., która planuje zbudować linię elektroenergetyczną 220 kV Radkowice - Kielce Piaski nie robi tego bezpośrednio własnymi siłami, lecz posługuje się podwykonawcą - spółką [...] sp. z o.o. Tym bardziej potencjał techniczno-kadrowy spółki [...]S.A. nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto prawo polskie nie wprowadza obowiązku, by podmiot składający wniosek z art. 124 u.g.n. był samodzielnym wykonawcą linii elektroenergetycznej, a następnie jej operatorem. W praktyce rynkowej często zdarza się, że mniejsze podmioty prowadzą działalność gospodarczą polegającą na przygotowywaniu inwestycji energetycznych pod względem prawnym (pozyskiwanie gruntów, zezwoleń, dofinansowań, służebności itd.), a następnie odsprzedaży takiej dokumentacji i takich praw na wolnym rynku. Stanowisko organu, jakoby linie elektroenergetyczne mogły być budowane tylko bezpośrednio przez operatorów sieci przesyłowej jest całkowicie nieuzasadnione.
Również uchwała Nr XIV/86/2015 Rady Gminy P. z dnia 30 września 2015 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego trasy linii elektroenergetycznej 220 kV Radkowice - Kielce Piaski na obszarze Gminy P., na podstawie której możliwa jest budowa linii elektroenergetycznej na nieruchomościach objętych wnioskiem skarżącej, nie odnosi się do spółki Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. i nie daje tej spółce żadnych szczególnych uprawnień do budowy tej linii elektroenergetycznej.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując wywody będące podstawą zaskarżonego postanowienia.
Na rozprawie w dniu 20 października 2016 r. S.S. przyznała, że ani z [...]S.A., ani z Wojewodą, ani też z żadną z gmin, na terenie których ma być realizowana przedmiotowa inwestycja celu publicznego, nie zawarła umowy, na podstawie której mogłaby realizować taką inwestycję. Wyjaśniła też, że domaga się ograniczenia prawa własności w trybie art. 124 ugn tylko odnośnie trzech działek, bo ma zamiar zlecić wykonanie jakiejś firmie tylko tego fragmentu planowanej sieci elektroenergetycznej z zamiarem odstąpienia tego fragmentu sieci inwestorowi całej tej inwestycji, tj. [...]S.A. z siedzibą w W. i zarobienia na tym. Nie ma natomiast zamiaru wykonywania, ani zlecania komukolwiek pozostałej części tej inwestycji.
Pełnomocnik Wojewody wyjaśnił natomiast, że spółka [...]S.A. z siedzibą w W., która zmieniła siedzibę i nazwę na [...]S.A. z siedzibą w K., była stroną porozumienia o współpracy w zakresie realizacji inwestycji celu publicznego pn. Budowa Linii 220 kV Radkowice - Kielce Piaski zawartego 30 maja 2008 r. w Kielcach.
Z ujawnionej na rozprawie treści tego porozumienia wynika, że jego stroną byli [...]. z siedzibą w W., który zamierzał zrealizować inwestycję celu publicznego pn. Budowa Linii 220 kV Radkowice - Kielce Piaski, Wojewoda, Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad w Warszawie oraz gminy: Kielce, Miedziana Góra, P., Sitkówka-Nowiny i Chęciny, które zobowiązały się opracować i uchwalić lub dokonać zmian studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego swoich gmin, celem wprowadzenia do nich wyżej wymienionego zadania inwestycyjnego, a także wspierać inwestora w trakcie czynności zmierzających do uzyskania prawa dysponowania nieruchomościami na cele budowlane, dla celów koniecznych do wykonania tej inwestycji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U.2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego
i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego postanowienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie było postanowienie Wojewody z dnia [...] utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...] o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 kpa. Z przepisu tego wynika, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z kolei art. 61 § 1 kpa stanowi, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z powyższych uregulowań wynika więc, że przesłanką wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania może być brak legitymacji procesowej wnoszącego żądanie (przesłanka podmiotowa), a także może to wynikać z innych przyczyn (przesłanka przedmiotowa).
Według organu II instancji, w sprawie została stwierdzona podmiotowa przesłanka odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, ponieważ wniosek o wszczęcie postępowania został złożony przez podmiot, który nie może w okolicznościach sprawy ubiegać się o wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości należącej do osób fizycznych. Z taką oceną należy się zgodzić.
Oceniany wniosek dotyczył wszczęcia postępowania zmierzającego do wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości w celu realizacji inwestycji celu publicznego. Jako podstawę tego wniosku wskazano art. 124 ust. 2 ugn. Przepis ten określa krąg potencjalnych wnioskodawców postępowania o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, a więc i krąg stron takiego postępowania. Definiuje go poprzez wymienienie jako podmiotów, które mogą wystąpić z takim wnioskiem: organu wykonawczego jednostek samorządu terytorialnego, innej osoby oraz jednostki organizacyjnej. Aby poprawnie ocenić zakres tej legitymacji, konieczna jest szersza analiza przepisów powiązanych z uregulowaną w art. 124 ugn instytucją szczególnego rodzaju wywłaszczenia, a w szczególności przepisów określających, w jakich sytuacjach może dochodzić do ograniczenia prawa własności. Granice ingerencji w prawo własności także w tym przypadku wywłaszczenia, wyznacza art. 21 Konstytucji RP, zgodnie z którym wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Z zasady tej wynika, że komentowany artykuł nie może być interpretowany rozszerzająco. Ze względu na usytuowanie art. 124 ugn w rozdziale 4 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami zatytułowanym "Wywłaszczanie nieruchomości", nie budzi wątpliwości, że ograniczenie prawa własności lub użytkowania wieczystego na podstawie tego artykułu może nastąpić tylko dla realizacji celu publicznego, jeśli cel ten nie może być osiągnięty w inny sposób niż przez takie ograniczenie oraz nie powiodło się uzyskanie prawa do korzystania w drodze umowy. Wypełnienie wskazanej przesłanki udzielenia przez starostę zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie ciągów, przewodów i urządzeń na nieruchomości, tj. służenia realizacji celu publicznego, musi znajdować uzasadnienie w art. 6 ugn. Ponadto wykonanie tych ciągów, przewodów i urządzeń musi być zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku planu - z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Zgodnie z art. 6 pkt 2 ugn, celami publicznymi w rozumieniu ustawy jest między innymi budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Z kolei inwestycje celu publicznego zostały zdefiniowane w art. 2 pkt 5 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym jako działania o znaczeniu lokalnym (gminnym) i ponadlokalnym (powiatowym, wojewódzkim i krajowym), a także krajowym (obejmującym również inwestycje międzynarodowe i ponadregionalne), oraz metropolitalnym (obejmującym obszar metropolitalny) bez względu na status podmiotu podejmującego te działania oraz źródła ich finansowania, stanowiące realizację celów, o których mowa w art. 6 ugn.
Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności sprawy należy zauważyć, że przedmiotem wniosku S.S. było ograniczenie sposobu korzystania z jednej nieruchomości należącej do osób fizycznych, w deklarowanym zamiarze realizacji inwestycji celu publicznego polegającego na budowie linii elektroenergetycznej 220 kV Radkowice – Kielce Piaski na obszarze gminy P. – zgodnie z uchwałą Rady Gminy P. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego trasy tej linii. Już z treści tego wniosku wynikała wątpliwość, czy zamiarem skarżącej była rzeczywiście realizacja wskazanej inwestycji celu publicznego w zakresie objętym choćby powołaną uchwałą. Ponieważ zasygnalizowaną wątpliwość powziął również organ I instancji, wezwał on wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku między innymi poprzez dołączenie pełnomocnictwa udzielonego przez inwestora całej inwestycji celu publicznego pn. Budowa Linii 220 kV Radkowice - Kielce Piaski, tj. Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. Taki status tej spółki wynikał z treści porozumienia o współpracy w zakresie realizacji inwestycji celu publicznego pn. Budowa Linii 220 kV Radkowice - Kielce Piaski zawartego 30 maja 2008 r. w Kielcach, a także z treści wniosków o wydanie decyzji ograniczających sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] położonej w S., gmina P., złożonych przez pełnomocnika [...] S.A. w dniu 15 lutego 2016 r . W odpowiedzi na to wezwanie S.S. , w piśmie z 21 grudnia 2015 r. wyjaśniła, że działa w postępowaniu w imieniu własnym, a nie jako pełnomocnik [...] S.A.
Na rozprawie w dniu 20 października 2016 r. skarżąca przyznała, że jej zamiarem nie jest realizacja całej inwestycji celu publicznego w postaci biegnącej przez ponad 28 kilometrów linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 220 kV relacji Radkowice – Kielce Piaski, ale wyłącznie drobnego fragmentu tej inwestycji położonego w gminie P. na trzech tylko działkach. Przyznała też, że nie uzyskała od inwestora całej tej inwestycji jakiegokolwiek upoważnienia do realizacji objętego jej wnioskiem odcinka, nie zawarła z nikim spośród stron porozumienia o współpracy w zakresie realizacji inwestycji celu publicznego pn. Budowa Linii 220 kV Radkowice - Kielce Piaski zawartego 30 maja 2008 r. w Kielcach, jakiejkolwiek umowy dotyczącej realizacji tej inwestycji, a jedynie zamierza sprzedać na wolnym rynku inwestorowi całej inwestycji, tj. [...]S.A., fragment sieci wykonanej na trzech działkach objętych wnioskiem przez wykonawcę, któremu zamierza realizację tego fragmentu zlecić.
Odnosząc się do takich ustaleń poczynionych przez organy administracji, a potwierdzonych na rozprawie przed sądem, należy wyrazić pogląd, że S.S. nie mogła być uznana za uprawnioną do złożenia wniosku, o jakim mowa w art. 124 ugn. ponieważ – wbrew jej zapewnieniom – jej wniosek nie dotyczy inwestycji celu publicznego, przez co nie jest podmiotem uprawnionym do uzyskania zezwolenia na ograniczenie korzystania z cudzej nieruchomości w celu realizacji jej zamierzenia budowlanego. Biorąc pod uwagę specyfikę inwestycji liniowej (w tym takiej jak przedmiotowa linia elektroenergetyczna wysokiego napięcia) polegającą na tym, że cel publiczny, któremu ma ona służyć może zostać zrealizowany tylko w wypadku wykonania takiej inwestycji w całości, należy wyrazić pogląd, że zamiar realizacji jedynie części takiej inwestycji, w szczególności tak krótkiego odcinka jak objęty wnioskiem S.S. z 19 listopada 2016 r., nie może być uznany za realizację celu publicznego w rozumieniu przepisów ugn i ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Wykonanie takiego odcinka bowiem, żadnego celu publicznego bezpośrednio nie realizuje, a uwzględniając ujawnione w skardze i na rozprawie zamiary skarżącej S.S. dotyczące wyłącznie chęci zarobienia na odsprzedaży na wolnym rynku dokumentacji i praw nabytych między innymi w wyniku uwzględnienia przedmiotowego wniosku o ograniczenie korzystania z nieruchomości należącej do innych osób fizycznych, może wręcz doprowadzić do sparaliżowania, a co najmniej utrudnienia realizacji wskazanej w sprawie inwestycji liniowej przez inny podmiot, który rzeczywiście tę inwestycję celu publicznego o strategicznym znaczeniu dla województwa świętokrzyskiego i miasta Kielce, zamierza realizować. O tym, że takie działania nie stanowią realizacji celu publicznego przekonuje również przywołana w skardze definicja inwestycji celu publicznego zamieszczona w art. 2 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Skoro przez inwestycję celu publicznego należy rozumieć działania o znaczeniu co najmniej lokalnym (gminnym) bez względu na status podmiotu podejmującego te działania oraz źródła ich finansowania, stanowiące realizację celów, o których mowa w art. 6 ugn, to działanie które nie zmierza do realizacji takiego celu, ale przez obliczoną na zysk motywację inwestora może realizację celu publicznego o znaczeniu ponad lokalnym zniweczyć bądź utrudnić - nie zasługuje na miano inwestycji celu publicznego. W konsekwencji podmiot, który nie zamierza takiego celu realizować, nie może być uznany za uprawnionego do złożenia wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 2 ugn. Przedstawiona argumentacja nie stoi w sprzeczności z wyrażonym w przytoczonym przepisie art. 2 pkt 5 ustawy o planowaniu stwierdzeniem, że status podmiotu podejmującego wspomniane działania o znaczeniu co najmniej lokalnym nie ma znaczenia dla oceny, czy mamy do czynienia z realizacją celu publicznego. To nie status skarżącej, będącej osobą fizyczną był bowiem przyczyną odmowy uznania S.S.za podmiot uprawniony do złożenia wniosku, o jakim mowa w art. 124 ust. 2 ugn, ale zakres jej wniosku i ujawniony w sprawie rzeczywisty cel jego złożenia nie pozwalały na uznanie jej czynnej legitymacji.
Należy również zauważyć, że z ujawnionego na rozprawie w dniu 20 października 2016 r. porozumienia z 30 maja 2008 r. wynika, że [...] S.A. z siedzibą w W., które w styczniu 2013 r. zmieniły nazwę na [...] S.A. z siedzibą w K., już od 2008 r. są inwestorem całego przedsięwzięcia "linia elektroenergetyczna 220 kV Radkowice - Kielce Piaski" i od tego czasu, na podstawie zapisów tego porozumienia czynią starania zmierzające do realizacji tej niezwykle ważnej inwestycji z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego miasta Kielce. Wynikające z wspomnianego porozumienia podjęcie się przez [...] S.A. z siedzibą w K. realizacji całej wskazanej w nim inwestycji celu publicznego oznacza równocześnie, że inwestorem tej inwestycji nie mogła być S.S. , co również uniemożliwiało uznanie jej za osobę uprawnioną do wszczęcia postępowania o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości innych osób fizycznych, przez przeprowadzenie na tych nieruchomościach przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej.
Sąd podziela również zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia argumentację opartą na akceptacji poglądów wyrażonych w orzecznictwie sądów administracyjnych, sprowadzającą się do ograniczenia kręgu osób uprawnionych do uzyskania zezwolenia na prowadzenie ciągów i przewodów oraz budowy obiektów na cudzej nieruchomości ze względu na konieczność ochrony prawa własności jako instytucji nadrzędnej nad interesem publicznym oraz ze względu na konieczność zapewnienia bezpiecznego funkcjonowania urządzeń po ich wybudowaniu (wyrok NSA z 31 sierpnia2001 r., I SA 668/00). Wbrew poglądowi S.S. wyrażonemu w piśmie z dnia 21 kwietnia 2016 r. przedstawiony pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego jest nadal aktualny.
Dopuszczenia przez Sąd dowodu z dostępnego na stronie internetowej KielcePiaskiRadkowice.pl, porozumienia z dnia 30 maja 2008 r., które zostało ujawnione na rozprawie w dniu 20 października 2016 r., potwierdzone przez pełnomocnika Wojewody i niezakwestionowane co do jego treści i wiarygodności przez skarżącą - oparte było na treści art. 106 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd może z urzędu przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przeprowadzenie tego dowodu było niezbędne celem wyjaśnienia, czy kwalifikacja S.S. jako osoby nie mającej przymiotu strony w postępowaniu, o jakim mowa w art. 124 ust. 2 ugn dokonana przez organy obu instancji, miała oparcie w rzeczywistym statusie skarżącej wynikającym pośrednio z tego, kto był i jest rzeczywistym inwestorem całego przedsięwzięcia "linia elektroenergetyczna 220 kV Radkowice - Kielce Piaski".
Odnosząc się do pozostałych, nieomówionych wyżej zarzutów skargi należy stwierdzić, że nie mogły one wpłynąć na wynik sprawy.
Zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie zdolności faktycznej realizacji linii elektroenergetycznej nie miał znaczenia, ponieważ to nie posiadanie bądź nie tej zdolności było rzeczywistą przyczyną trafności zaskarżonego w sprawie rozstrzygnięcia.
Prawdziwość informacji zawartych na stronie internetowej KielcePiaskiRadkowice.pl nie budzi wątpliwości Sądu choćby dlatego, że sama skarżąca nie zaprzeczyła istotnym dla rozstrzygnięcia okolicznościom wynikającym z treści zawartych na tej stronie. Ponadto należy wyrazić pogląd, że nie podważone jakimikolwiek dowodami informacje dostępne w przestrzeni publicznej poprzez ich ujawnienie na ogólnie dostępnej stronie internetowej, mieszczą się w katalogu dowodów określonym w art. 75 § 1 kpa.
Bezzasadność zawartych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego została wykazana w powyższych rozważaniach.
Uwzględniając powyższe Sąd podzielił stanowisko organów, co do odmowy wszczęcia na wniosek [...] S.S. postępowania w sprawie wydania w trybie art. 124 ugn, decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonej w S., gmina P., oznaczonej jako działki nr: [...], poprzez zezwolenie na przeprowadzenie linii elektroenergetycznej 220 kV relacji Radkowice – Kielce Piaski, z powodu złożenia go przez nieuprawniony podmiot. Sąd uznał przy tym, że ujawnione w sprawie okoliczności dotyczące charakteru i znaczenia inwestycji celu publicznego pn. Budowa napowietrznej linii elektroenergetycznej 220 kV Radkowice – Kielce Piaski, w konfrontacji z zakresem wniosku S.S .i rzeczywistym, bezpośrednim celem jego złożenia, wskazują na oczywisty, niewymagający bliższej analizy, ani przeprowadzania dalszych dowodów brak podmiotowych przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania, o jakim mowa w art. 124 ust. 1 i 2 ugn. Dlatego zaskarżone postanowienie należało uznać za zgodne z prawem, a skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło