II SA/Ke 546/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia NSA Anna Żak (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 września 2012r. sprawy ze skargi H.S. i C.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania na własność działki oddala skargę. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania H. S., utrzymało w mocy decyzję Starosty W. z dnia [...] znak: [...] odmawiającą przyznania C. S. własności działki pod budynkami, położonej we wsi K., gm. K., oznaczonej w dacie przejęcia przez Skarb Państwa numerem 163, która obecnie w ewidencji gruntów stanowi działki nr 163/1, 163/6, 163/7 i 163/8. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Na mocy decyzji Naczelnika Gminy w K. z dnia [...] Skarb Państwa przejął na własność od A. N. w zamian za rentę gospodarstwo rolne o pow. 12,24 ha położone we wsi K., N. i R., w skład którego wchodziła m.in. działka oznaczona w ewidencji gruntów wsi K. nr 163. Z gospodarstwa tego zostały wyłączone jako odrębny od gruntu przedmiot własności : dom mieszkalny o ścianach z drewna i kamienia kryty słomą o wym. 9 x 6 m oraz obora murowana kryta dachówką o wym. 12 x 6 m. Następnie na mocy warunkowej umowy sprzedaży z dnia [...] oraz umowy przeniesienia własności z dnia [...] A. N. przeniosła na C. i H. małż. S. własność w/w zabudowań wzniesionych na działce nr 163, tj. budynku mieszkalnego krytego słomą i obory murowanej krytej dachówką, dla których urządzono księgę wieczystą nr KW [...]. W piśmie z dnia 16.05.2011r. C. S. wystąpił do Starosty W. o zwrot zabudowanej działki o numerze ewid. 163 położonej w K., gm. K., wskazując w uzasadnieniu, że mieszka na tej działce od 1980r. i jest właścicielem zabudowań. Rozpatrując powyższy wniosek organ ustalił, że działka nr 163 stanowi obecnie działki nr 163/1, 163/6, 163/7 i 163/8. Zabudowania nabyte przez małżonków S. od A. N. usytuowane były na działce oznaczonej aktualnie w ewidencji gruntów numerem 163/6, która to działka od 1984r stanowi własność małż. S. na podstawie notarialnej umowy sprzedaży z dnia [...] ( uwaga Sądu- w akcie tym działka oznaczona jest nr.163/3). W roku 1985 przedmiotowe budynki zostały rozebrane a na ich miejscu postawiono nowy budynek mieszkalny. Oględziny działki nr 163/8 stanowiącej własność S. i M. małż. W. na podstawie notarialnej umowy sprzedaży z [...] ( graniczącej bezpośrednio z działką nr 163/6), ujawniły na niej pozostałości stodoły (fragment fundamentu) nie będący budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Organ powołał się na prawomocny wyrok Sądu Rejonowego z dnia 7 kwietnia 2003r. (sygn. I C 47/02) oddalający powództwo C. S. o unieważnienie aktu notarialnego sprzedaży działki nr 163/8 zawartej między Gminą K. a małżonkami W. w związku z art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym, zgodnie z którym właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1.01.1983r., przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki zostały wzniesione. Sąd powszechny ustalił, że budynki zakupione przez powoda od A. N. nie istnieją co najmniej od 1986r. i w rozpoznawanej przezeń sprawie nie znajduje zastosowania art. 6 ww. ustawy. W oparciu o powyższe organ ustalił, że małżonkowie S. nabyli na własność nieruchomość gruntową, na której posadowione były zabudowania nabyte wcześniej od A. N., a o których mowa w decyzji Naczelnika Gminy w K. z dnia [...] Tym samym nie przysługuje im roszczenie z art. 6 cyt. wyżej ustawy, albowiem są już właścicielami działki gruntu, na której posadowione były budynki stanowiące odrębny od gruntu przedmiot własności. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, C. i H. małż. S. wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji. W uzasadnieniu podnieśli, że działki zakupione przez nich w roku 1984 (nr 163/3) i w roku 1993 (nr 163/4) powinni, w myśl art. 6 ww. ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym, otrzymać bezpłatnie. Tym samym organ odmawiając zwrotu działki stanowiącej część siedliska, na którym posadowione były budynki stanowiące własność skarżących naruszył powyższy przepis. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 27 września 2012r. skarżący wyjaśnili, że działki stanowiące ich własność oznaczone są obecnie numerami 163/6 i 163/7, działki nr 163/8 i 163/1 stanowią zaś własność małżonków W. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz.U. nr 10, poz. 53 ze zm.) właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983r., przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki zostały wzniesione. Z własnością wyłączonej nieruchomości jest związana służebność gruntowa w zakresie niezbędnym do korzystania z niej. Z akt sprawy wynika, że gospodarstwo rolne A. N., w skład którego wchodziła także działka nr 163 położona w K., zostało przejęte na rzecz Skarbu Państwa w zamian za rentę, na mocy decyzji Naczelnika Gminy w K. z dnia [...], wydanej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 maja 1974r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U. Nr 21, poz. 118 ze zm.), a więc na podstawie przepisów sprzed daty określonej w art. 6, czyli sprzed 1 stycznia 1983r.( decyzja k 62 akt adm.). Z gospodarstwa tego zostały wyłączone jako odrębny od gruntu przedmiot własności dom mieszkalny o ścianach z drewna i kamienia kryty słomą o wym. 9 x 6 m oraz obora murowana kryta dachówką o wym. 12 x 6 m położne na działce nr 163. Własność tych budynków została następnie przeniesiona przez A. N. na C. i H. małż. S. na podstawie zawartych w formie aktu notarialnego umów z dnia [...] i [...] (akt notarialny rep. A. nr [...] k.8 akt adm.). Niesporne w sprawie jest, że działka nr 163 po pewnym czasie uległa podziałom i aktualnie stanowią ją działki nr 163/1, 163/6, 163/7 i 163/8. Poza sporem w sprawie jest także okoliczność, że działkę nr 163/3 wraz z położonymi na niej w/w budynkami w dniu 27 września 1984r. małż. S. kupili od Skarbu Państwa ( akt notarialny Rep.A. [...] k.95 akt adm.). Aktualnie – co także nie jest kwestionowane w sprawie - działka nr 163/3 oznaczona jest w ewidencji gruntów nr 163/6 (wypis z rejestru gruntów k.47 akt adm.). Ponadto w roku 1993 skarżący nabyli od Gminy K. działkę nr 163/4 (obecnie 163/7). Z kolei działka nr 163/8 stanowi własność S. i M. małż. W., na podstawie umowy sprzedaży z dnia 18.07.2001r. Próby C. S. unieważnienia tej umowy przed sądem cywilnym okazały się bezskuteczne( wyrok SR z dnia 7.04.2003r.k.36 akt adm. oraz wyrok z dnia 19.12.2003r. SO (k. 57 akt.adm.). Działka nr 163/1, także stanowi własność S. i M. małż. W.. Powyższe ustalenia zostały uczynione przez organy orzekające w sprawie w oparciu o prawidłowo zebrany materiał dowodowy. Dokonana przez nie ocena prawna również nie budzi zastrzeżeń Sądu. Z akt sprawy w sposób niebudzący wątpliwości wynika , że wyłączone jako odrębny od gruntu przedmiot własności wskazane wyżej budynki znajdowały się w całości na działce oznaczonej numerem 163/3, której obecnie odpowiada działka nr 163/6. W roku 1985 budynki zostały rozebrane a w ich miejscu powstał nowy budynek mieszkalny. Działka ta stanowi, jak wyżej to wskazano, od 1984r. własność skarżących na podstawie umowy, zawartej w formie aktu notarialnego, ze Skarbem Państwa. W świetle powyższego, trafnie organu obu instancji w rozpoznawanej sprawie uznały, że nie zostały spełnione przesłanki nieodpłatnego przeniesienia własności działek powstałych z podziału nieruchomości oznaczonej numerem 163, określone w cytowanym wcześniej art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. Po pierwsze przepis ten stanowi, że nieodpłatnego przeniesienia własności działki gruntu może domagać się właściciel budynków znajdujących się na tejże działce. Celem zwrotu przekazanej na własność Państwa działki gruntu pod budynkami jest zapewnienie bardziej racjonalnego wykorzystania zarówno budynków, jak i gruntu pod tymi budynkami i doprowadzenie do sytuacji, w której będą one stanowiły jeden przedmiot własności danej osoby. W świetle art. 6 wyżej powołanej ustawy należy uznać, że to uregulowanie nie może być traktowane jako podstawa prawa do zwrotu działki gruntu, na której nie ma budynków. Celem uprawnienia określonego w tym przepisie jest zwrócenie właścicielowi budynków działki gruntu ściśle związanej z tymi budynkami, a tym samym zniesienie odrębnej od gruntu własności budynków (por. wyrok NSA z dnia 9 maja 1995r. sygn. akt SA/Łd 983/94, a także wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. I OSK 1648/10). Tymczasem jak wynika z akt sprawy w dacie wejścia w życie cyt. ustawy budynki nabyte przez skarżących od A. N. nie istniały już od kilku lat. Nawet jednak gdyby istniały, to działka gruntu, na której znajdowały się przedmiotowe budynki stanowi już od 1984r. własność skarżących. Nabyta została przez nich na własność jeszcze przed wejściem ustawy z dnia 24 lutego 1989r. Ponadto, abstrahując od faktu, że działka nr 163/8 stanowi własność innych osób fizycznych, przepis art. 6 cyt. ustawy nie uprawnia do domagania się nieodpłatnego przeniesienia na własność całej nieruchomości wchodzącej w skład przekazanego na przecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego. Nieodpłatne przeniesienie własności może obejmować tylko działkę gruntu o takim rozmiarze, jaki jest niezbędny do prawidłowego korzystania z budynków znajdujących się już na tej działce (por. wyrok NSA z dnia z dnia 8 listopada 1990r. sygn. II SA 639/90, LEX nr 11563). W świetle powyższego, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.