II SA/Ke 549/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian,, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Sekretarz sądowy Andrzej Stolarski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 listopada 2007r. sprawy ze skargi L. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa po rozpatrzeniu odwołania L C utrzymało w mocy decyzję z dnia [...]. znak: [...] podjętą z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Inspektora Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w sprawie przyznania L. C. zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153,00 zł na okres od[...] do[...] W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że Inspektor Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie przyznał świadczenie w oparciu o art. 16 ust 1, ust 2, ust 3, ust 4, art. 24, art. 26, art. 30 i 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) i § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny albo wysokości świadczeń rodzinnych ( Dz. U. z 2006r. Nr 130, poz.903). W odwołaniu od decyzji organu I instancji L C podniosła, że wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego złożyła do Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w dniu 22 marca 2007r. zaś świadczenie zostało jej przyznane, dopiero po dostarczeniu zaświadczenia do MOPR to jest od[...]. Brak prawidłowego wniesienia wniosku argumentowała nieznajomością przepisów prawa i brakiem informacji ze strony organów administracji. Dodatkowo podniosła, że odmowa przyznania zasiłku od [...] do[...] jest dla niej niekorzystna bowiem przez wskazany okres była pozbawiona pomocy finansowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując sprawę przytoczyło brzmienie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Organ odwoławczy stwierdził, że wniosek L. C. o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego (należącego do świadczeń rodzinnych) został złożony do MOPR w dniu[...] wraz z orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] ustalającym znaczny stopień niepełnosprawności na okres od dnia[...] do dnia [...] Z faktu uzyskania przez wnioskodawczynię po raz pierwszy orzeczenia o niepełnosprawności wynika, że w sprawie nie znajduje zastosowania zasada wyrażona w art. 24 ust. 3a cyt. ustawy, pozwalająca w razie utraty ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponowne orzeczenie o odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia - na przyznanie prawa do świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Zdaniem Kolegium, w okolicznościach faktycznych danej sprawy organ I instancji przy ustaleniu początkowej daty świadczenia prawidłowo kierował się treścią art. 24 ust. 2 ustawy ustalając prawo do zasiłku pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami tj. od dnia [...]. Odnosząc się do zarzutów strony organ odwoławczy wskazał, że wcześniejszy wniosek L C z dnia [...] został złożony do organu orzekającego w sprawach niepełnosprawności a nie do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie jako organu właściwego w sprawach przyznawania świadczeń rodzinnych i w związku z tym nie miał istotnego znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia. L. C. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi przedstawiła problemy ze zdrowiem a także powtórzyła przyczyny wniesienia wniosku do organu orzekającego w sprawach niepełnosprawności, które uprzednio zawarła w odwołaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach wniosło o oddalenie skargi podtrzymując w całości argumenty zawarte w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest badać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.). Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a., decyzja (lub postanowienie) podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi: - po pierwsze, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, - po drugie, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, - po trzecie, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Niezależnie od zarzutów skargi stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja, została wydana bez należytej podstawy prawnej. Tak bowiem należy ocenić sytuację, w której przepis stanowiący merytoryczną podstawę rozstrzygnięcia, sprzeczny jest z przepisem wyższej rangi. Wyrokiem z dnia 23 października 2007r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie sygn. akt P 28/07 (Dz. U. 2007 Nr 200 poz. 1446) stwierdził niezgodność art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2006 Nr 139 poz. 992 ze zm.) z art. 2 w zw. z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek. Jednocześnie Trybunał wyraził pogląd, że zasiłek pielęgnacyjny spełnia efektywnie swój cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o znacznej niepełnosprawności. Z uwagi na fakt, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne (art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), zbędne jest przytaczanie szczegółowo przyczyn, dla których owa niezgodność została stwierdzona. Dla potrzeby wykazania istnienia omawianej sprzeczności także w dacie wydania zaskarżonej decyzji wystarczające jest jedynie to, że stan prawa w tej dacie był identyczny ze stanem poddanym osądowi Trybunału Konstytucyjnego. Zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia ( o ile termin ten nie zostanie inaczej określony). Wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony w Dzienniku Ustaw w dniu 30 października 2007r. i z tą datą art. 24 ust 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych utracił moc obowiązywania we wskazanym powyżej zakresie. Jakkolwiek w dacie zaskarżonej decyzji art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. ustawy o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2006 nr 139 poz. 992 ze zm.) nie został jeszcze wyeliminowany z obrotu prawnego, to już wtedy był niezgodny z przepisem ustawy. Organ administracji publicznej samodzielnie niezgodności tej stwierdzić nie mógł, nie mógł więc odmówić z tego powodu zastosowania omawianego przepisu. Dokonując jednak kontroli aktu administracyjnego pod względem jego zgodności z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie może nie uwzględnić stanu potwierdzonego późniejszym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. Sąd nie może bowiem akceptować decyzji wydanej w oparciu o przepis, którego legalność została podważona przez Trybunał Konstytucyjny. W konsekwencji wskazanych okoliczności, stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny już po wydaniu zaskarżonej decyzji utrata mocy obowiązującej przepisu, który stanowił podstawę prawną w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego musi być kwalifikowana przez Sąd jako wadliwość skutkująca podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego zgodnie z art. 145 a k.p.a. Zasada stosowania szerokich możliwości eliminowania z obrotu prawnego aktów opartych na przepisach niezgodnych z konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą została sformułowana w art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Odpowiednio do niej stosując przepis art. 145 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w związku z art. 145a k.p.a. i art. 135 ppsa, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu I instancji jako naruszające (choć bez winy organu) prawo w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania, należało uchylić. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.