II SA/Ke 550/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Ziomek po rozpoznaniu w dniu 30 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. G. na uchwałę Rady Miejskiej w Staszowie z dnia 30 kwietnia 2013 r. nr XXXVIII/366/13 w przedmiocie przekazania prowadzenia Publicznej Szkoły Podstawowej i Przedszkola w Wiśniowej postanawia: zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w całości. Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2014 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach oddalił wniosek skarżącej A. G. o zwolnienie od kosztów sądowych. W sprzeciwie od ww. postanowienia wnioskodawczyni podniosła, że od dnia 17 sierpnia 2014 r. jest osoba bezrobotną bez prawa do zasiłku. Dodatkowo z powodu braku pieniędzy zmuszona była zrezygnować z usług telewizyjno-internetowych. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. W myśl art. 245 § 1-3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest zatem instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. Ze złożonego przez A. G. oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi ona samodzielnie gospodarstwo domowe. Źródłem jej utrzymania był do niedawna dochód z wygrodzenia za pracę w wysokości 1402,91 zł brutto, przy czym w okresie od połowy kwietnia do końca czerwca 2014 r. w związku z przebywaniem na zwolnieniu lekarskim zmniejszył się do 80% ww. kwoty. Ze sprzeciwu wynika zaś, że od dnia 17 sierpnia 2014 r. wnioskodawczyni jest bezrobotna i nie pobiera zasiłku. Skarżąca wykazała własność mieszkania o pow. 30 m² oraz samochodu, którego wartość oszacowała w sprzeciwie na 2.500 zł. Wnioskodawczyni podała następujące wydatki miesięczne: czynsz 250-300 zł, telefon 90 zł, koszty utrzymania samochodu (benzyna, naprawy) 300-350 zł, lekarstwa 500-600 zł, środki czystości 100 zł, żywność 350-400 zł. Zapłaciła 1500 zł za usługę prawną w związku ze sprawa w sądzie pracy. Ponadto została obciążana kosztami sądowymi w kwocie 600 zł, które są egzekwowane przez komornika. W sprzeciwie podała, że jej samochód nie jest sprawny i wymaga dużych nakładów na naprawę. W związku z kosztownym leczeniem ponoszone wydatki przekraczają dochody, co oznacza konieczność pożyczania pieniędzy od rodziców. Do sprzeciwu dołączono dowód zapłaty za maść sprowadzoną z Wielkiej Brytanii za kwotę 554,95 zł. W ocenie Sądu A. G. wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Tym samym, oceniając sytuację majątkową skarżącej, w świetle przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a., stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności, które dają podstawę do zwolnienia jej od kosztów sądowych w całości. Orzekając w tym względzie Sąd miał na uwadze wysokość dochodu skarżącej, tj. 1402,91 zł brutto (około 1000 zł netto) w okresie gdy była zatrudniona oraz okoliczność, że od dnia 17 sierpnia 2014 r. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, co przy uwzględnieniu kosztów zakupu leków i utrzymania w świetle doświadczenia życiowego z trudem wystarcza na zaspokojenie wszystkich podstawowych potrzeb życiowych. Uwzględniając powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.