II SA/Ke 551/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2018r. sprawy ze skargi H.P. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] 2018r. znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie oddala skargę. Decyzją z dnia 11 lipca 2018r., znak: [...], Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 11 marca 2015r., znak: [...] zatwierdzającą I. i A. M. projekt budowlany zamienny budynku mieszkalnego na działce [...] przy ul. [...] i jednocześnie nakładającą na inwestorów obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że na wniosek H. P. organ I instancji dokonał w dniu 5 listopada 2012r. oraz w dniach 25 kwietnia 2013r., 10 czerwca 2013r. i 26 sierpnia 2013r. oględzin na działce nr ewid. [...] będącej własnością M. Organ I instancji ustalił, że budowa budynku mieszkalnego na tej działce została zrealizowana na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 30 sierpnia 2002r., znak: [...] wydanej przez Burmistrza S. Następnie decyzją Starosty K. z dnia 7 lipca 2011r., znak: [...], I. M. uzyskali pozwolenie na rozbudowę budynku mieszkalnego o altanę ogrodową według zatwierdzonego projektu budowlanego. Podczas czynności sprawdzających przedstawiciele organu I instancji ustalili, że przedmiotowy budynek znajduje się w odległości 2,48 m od granicy z działką skarżącego, zamiast 3,10 m określonych w projekcie budowlanym. Ponadto budynek po rozbudowie posiada wymiary (11,80 + 3,43)m x 14,05m, tj. 15,23 x 14,05m, a według zatwierdzonych projektów budynku mieszkalnego i projektu rozbudowy o altanę wymiary powinny wynosić (10,60 + 3,00)m x 13,40m, tj. 13,60 x 13,40m. Zmierzona odległość najbardziej wysuniętego na północ narożnika tego budynku mieszkalnego do krawędzi jezdni (mierzona równolegle do granicy) wynosi ok. 32,8 m, a według projektu powinno być 33 m. Ponadto wysokość budynku mierzona od poziomu terenu do spodu deskowania pod pokryciem dachu wynosi 9,13 m, a powinno być 7,64 m. W toku prowadzonego przed organami nadzoru budowlanego I i II instancji postępowania administracyjnego w sprawie tego budynku mieszkalnego wraz z jego rozbudowaną o altanę ogrodową, zapadła decyzja PINB z dnia 10 lipca 2013r. nakładająca na inwestorów obowiązek sporządzenia i przedłożenia w terminie do dnia 31 grudnia 2013r. projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych. Powyższa decyzja organu I instancji została decyzją ŚWINB w Kielcach z dnia 9 października 2013r. utrzymana w mocy. Następnie postanowieniem z dnia 17 października 2013r. organ I instancji wstrzymał roboty budowlane prowadzone przez M. przy rozbudowie przedmiotowego budynku mieszkalnego o altanę ogrodową o wymiarach ok. 3,0 x 9,0m ponieważ prowadzone były one w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę i w projekcie budowlanym zatwierdzonym decyzją z 2011r. w przedmiocie pozwolenia między innymi na rozbudowę budynku mieszkalnego o altanę ogrodową. Po rozpatrzeniu zażalenia inwestorów na powyższe postanowienie, organ odwoławczy postanowieniem z dnia 27 listopada 2013r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji prowadzone w sprawie rozbudowy budynku mieszkalnego o altanę z uwagi na to, że cały rozbudowany o altanę ogrodową budynek mieszkalny był już przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją ŚWINB w Kielcach z dnia 9 października 2013r. utrzymującą w mocy decyzję PINB w Końskich z dnia 10 lipca 2013r. Następnie decyzją z dnia 18 grudnia 2013r. Starosta K. uchylił decyzję Burmistrza Stąporkowa z dnia 30 sierpnia 2002r. wydaną dla M. o pozwoleniu na budowę. Natomiast decyzją z dnia 2 stycznia 2014r. Starosta K. uchylił w/w decyzję z dnia 7 lipca 2011r. Po przedłużeniu przez PINB w K. wyznaczonego w decyzji tego organu z dnia 10 lipca 2013r. terminu sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, przedłożony został w dniu 31 marca 2014r. przez inwestorów projekt zamienny budynku mieszkalnego wraz z altaną ogrodową, lecz ze względu na istniejące w nim nieprawidłowości organ I instancji wydanym w dniu 4 kwietnia 2014r. postanowieniem nałożył na inwestorów obowiązek usunięcia w terminie do dnia 31 lipca 2014r. wyszczególnionych w rozstrzygnięciu nieprawidłowości w projekcie budowlanym zamiennym. Postanowieniem z dnia 13 listopada 2014r. przedłużono inwestorom termin usunięcia nieprawidłowości w projekcie budowlanym zamiennym budynku mieszkalnego – do dnia 31 stycznia 2015r. Po przedłożeniu w dniu 4 marca 2015r. przez inwestorów projektu budowlanego zamiennego budynku mieszkalnego jednorodzinnego, organ I instancji w dniu 11 marca 2015r. wydał, na podstawie art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane, decyzję znak: PINB- 7146-76/12 zatwierdzającą M. projekt budowlany zamienny opracowany przez R.F., stanowiący załącznik numer 1 do tej decyzji, i jednocześnie nakładającej na inwestorów obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu. Od decyzji tej odwołanie złożyli H i H. P. W toku postępowania odwoławczego organ II instancji na podstawie art. 136 kpa zwrócił akta sprawy celem przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia braków i wyeliminowania błędów w projekcie zamiennym przedmiotowego budynku. W toku dodatkowego postępowania wyjaśniającego postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2015r. organ I instancji, nałożył na inwestorów obowiązek usunięcia w terminie do 30 lipca 2015r. wyszczególnionych nieprawidłowości w projekcie budowlanym zamiennym dotyczących: metryk umieszczonych na rysunkach, rzutu ław i ścian fundamentowych, wymiarów budynku na części rysunkowej projektu zagospodarowania terenu, operatu technicznego inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej tego budynku wykonanego w lipcu 2006r. wraz ze szkicem polowym, ilości kondygnacji w tym budynku, kąta nachylenia dachu budynku, grubości ścian zewnętrznych budynku, opisu technicznego projektu jak również rysunku PB-A-01A oraz określenia konstrukcji stropu nad drugą kondygnacją. Decyzją z dnia 13 października 2015r. organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 11 marca 2015r. Złożenie przez H. P. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na w/w decyzję organu odwoławczego poskutkowało wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 30 marca 2016r., sygn. akt II SA/Ke 1116/15, uchylającym zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organ II instancji ani nie podjął żadnych działań w kierunku uzupełnienia przedłożonego projektu budowlanego zamiennego, ani też nie odniósł się w żaden sposób do zgłoszonego przez stronę – H.P. - zarzutu, tj. nieuwzględnienia w projekcie budowlanym zamiennym analizy przesłaniania i zacieniania pozwalającej na ustalenie, czy budynek objęty projektem nie ogranicza w sposób sprzeczny z prawem dostępu do naturalnego światła budynkom sąsiednim. Na skutek wydanego wyroku organ odwoławczy na podstawie art. 136 kpa zwrócił organowi I instancji akta sprawy celem przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia braku w projekcie zamiennym przedmiotowego budynku mieszkalnego, tj.: załączeniu do projektu budowlanego sporządzonej przez projektanta analizy przesłaniania i zacieniania przez budynek inwestorów pomieszczeń mieszkalnych budynku mieszkalnego skarżących. W dniu 10 kwietnia 2017r. inwestorzy przedłożyli, wykonaną przez architekta posiadającego odpowiednie uprawnienia budowlane, analizę zacieniania dla budynku mieszkalnego na działce nr [...], wraz z oryginałem szkicu otrzymanego przez H.P. Decyzją z dnia 14 czerwca 2017r. znak: [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 11 marca 2015r. H.P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na w/w decyzję organu II instancji. Do skargi tej załączona została opinia rzeczoznawcy budowlanego, a w toku postępowania sądowego skarżący przedłożył opracowanie dotyczące analizy przesłaniania i zacieniania w zakresie odnoszącym się do przedmiotowego budynku, sprawdzone przez rzeczoznawcę budowlanego. W odpowiedzi na ten fakt inwestor przedłożył stosowne opracowanie. Wydanym w dniu 17 stycznia 2018r. wyroku o sygn. akt II SA/Ke 544/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swe stanowisko Sąd wskazał, że nie spełnia wymogów przewidzianych przepisami opracowanie zatytułowane jako "Analiza zacienienia" stanowiące element przedmiotowego projektu zamiennego. To sam projekt zagospodarowania terenu winien mieć charakter na tyle pełny, szczegółowy i rzetelny, by na jego podstawie można było ustalić czy dany budynek spełnia określone warunki techniczne. Organ nie może w postępowaniu przed sądem dowodzić prawidłowości ustaleń w tym zakresie, uzupełniając tym samym treść projektu. Opracowania przedłożone przez strony na etapie postępowania sądowego zawierały zaś w istotnym zakresie sprzeczne konkluzje. Zadaniem organu odwoławczego w ponownie prowadzonym postępowaniu miało być zatem rozważenie potrzeby usunięcia wykazanych nieprawidłowości w przedłożonym do zatwierdzenia projekcie budowlanym zamiennym i w zależności od wyniku tych rozważań podjęcie właściwych działań przewidzianych w przepisach Prawa budowlanego, względnie w kodeksie postępowania administracyjnego. W związku z powyższym orzeczeniem w toku ponownie toczącego się postępowania odwoławczego zwrócono inwestorom projekt budowlany zamienny i wezwano ich do uzupełnienia w określonym terminie przedłożonego projektu o prawidłowo wykonaną analizę zacieniania i nasłonecznienia oraz przesłaniania. Uzupełniony projekt został przez inwestorów przedłożony. Analizując akta przedmiotowej sprawy organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana poprawnie. Nie ma wątpliwości, że przedmiotowy budynek mieszkalny zrealizowany został zrealizowany z istotnymi odstępstwami od warunków wydanych pozwoleń na budowę. Ze względu na fakt, że roboty budowlane przy budynku mieszkalnym zostały już zakończone, zasadnie organ I instancji decyzją z dnia 10 lipca 2013r. nałożył na inwestorów obowiązek sporządzenia i przedłożenia w określonym terminie projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych. Dalsze postępowanie w sprawie budowy i rozbudowy budynku mieszkalnego wyznacza konstrukcja art. 51 ust. 4 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z tym przepisem po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo - jeżeli budowa została zakończona - o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Projekt budowlany został uzupełniony o sporządzoną przez M.K. – osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia – ekspertyzę techniczną dotyczącą warunków nasłonecznienia i przesłaniania istniejącego budynku jednorodzinnego zlokalizowanego przy ul. [...]. Przytaczając treść przepisu § 13 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, organ wyjaśnił, że w przepisie tym mowa jest o naturalnym oświetleniu światłem dziennym (bez względu na kierunek stron świata), jest to światło odbite od tła nieba i nie dotyczy padania promieni słonecznych. Wymóg zapewnienia nieprzesłaniania badanego okna dotyczy kąta 60°, to jest minimalnego kąta jaki musi być zapewniony i pomiędzy ramionami którego to kąta nie powinien się znaleźć obiekt, który by (z uwagi na jego wysokość i odległość) przesłaniał badane okno. Nie ma przy tym znaczenia, w którą stronę skierowany jest kąt. Organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszym przypadku nie tylko jest zapewniony minimalny kąt 60°, ale zapewniony jest znacznie większy obszar wolny od przesłaniania, znacznie powyżej kąta 60°. W obszarze tym nie znajduje się żaden obiekt na sąsiedniej działce, w tym budynek inwestorów. Zdaniem organu, gdyby przyjąć tezę zawartą w analizie P.P. przedłożoną przez skarżących, to wymóg określony w § 13 rozporządzenia musiałby dotyczyć kąta ok. 180° - bo takie jest pełne pole widzenia z każdego okna, w tym z okna skarżących, a takiego wymogu przepis ten nie przewiduje. Zdaniem organu odwoławczego powyższe potwierdza wspomniana ekspertyza sporządzona przez M. K.. Wynika z niej, że istniejący budynek przy ul. [...] w żaden sposób nie przesłania badanego najniższego okna budynku przy ul. [...], a w związku z tym nie ogranicza normatywnych parametrów związanych z dostępem do światła dziennego. W ekspertyzie tej poza analizą przesłaniania zawarto również analizę nasłonecznienia opartą o tradycyjną metodę tzw. linijkę słońca MT opracowaną zgodnie z zapisami zawartymi w § 60 w/w rozporządzenia, zgodnie z którym pomieszczenia przeznaczone do zbiorowego przebywania dzieci w żłobku, klubie dziecięcym, przedszkolu, innych formach opieki przedszkolnej oraz szkole, z wyjątkiem pracowni chemicznej, fizycznej i plastycznej, powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia wynoszący co najmniej 3 godziny w dniach równonocy w godzinach 8:00-16:00, natomiast pokoje mieszkalne w godzinach 7:00-17:00. W mieszkaniach wielopokojowych wymagania ust. 1 powinny być spełnione przynajmniej dla jednego pokoju. Zapis ten nie precyzuje dokładnego dnia równonocy wiosennej i jesiennej, natomiast z treści ekspertyzy wynika, że analiza ta została wykreślona dla obu równonocy: wiosennej i jesiennej 2018r. Analizę tę wykonano w dwóch wariantach: analiza układu cieni w płaszczyźnie porównawczej oraz analiza nasłonecznienia w płaszczyźnie porównawczej w dniu 20 marca - w dniu równonocy wiosennej i w dniu 23 września - w dniu równonocy jesiennej (daty określone w kalendarzach 2018r.). We wnioskach ekspertyzy stwierdzono: "Jak wynika z przeprowadzonej analizy, okna badanego budynku jednorodzinnego przy ul. [...] w ogóle nie znajdują się w zasięgu cienia od budynku [...] w żaden sposób nie ogranicza aktualnych warunków nasłonecznienia budynku przy ul. [...]". Organ podkreślił, że do badań zawartych w w/w ekspertyzie wysokość przesłaniania wyliczona została na podstawie danych zawartych w projekcie budowlanym zamiennym (rys. PB-A-03A-przekrój A-A), z którego wynika, że wysokość budynku od terenu przed wejściem do budynku do kalenicy to 9,45 m. Jak wynika z pomiarów dokonanych przez organ I instancji w dniu 23 marca 2017r. w obecności projektanta, różnica poziomów terenu działki inwestorów i skarżącego to 0,55 m, natomiast wysokość parapetu okna najniżej położonego pomieszczenia w budynku skarżącego wynosi 0,86 m. Organ podniósł, że podobne wymiary podał skarżący na jego odręcznym rysunku przekazanym w dniu kontroli. Wysokość przesłaniania liczona przez M.K. od poziomu dolnej krawędzi najniżej położonego okna budynku przesłanianego do poziomu najwyższej zacieniającej krawędzi obiektu przesłaniającego (kalenica dachu) to 9,45+0,55-0,86=9,14m. Zatem wysokości przesłaniania wyliczone zarówno w przekazanym do WSA przy piśmie skarżącego z dnia 13 grudnia 2017r. opracowaniu dotyczącym analizy przesłaniania i zacieniania w zakresie odnoszącym się do przedmiotowego budynku, jak i w przedłożonym w WSA w dniu 15 stycznia 2018r., oparte są na interpolowanych danych nie mających potwierdzenia w aktach sprawy. Jednocześnie organ zwrócił uwagę, że załączone do opracowania rysunki P.P., przedstawiające długości generowanego przez budynek na działce [...] cienia przy kątach padania promieni słonecznych w poszczególnych godzinach, nie uwzględniają kierunku padania tych promieni słonecznych. Zauważył przy tym, że objęte w/w analizą najniższe okno w budynku skarżącego znajduje się w pomieszczeniu o wysokości 210 cm, którego podłoga od strony ściany z otworem okiennym jest poniżej poziomu terenu przy budynku. Pomieszczenie to, przy deklarowanej przez skarżącego funkcji mieszkalnej, nie spełnia wymagań § 72 ust. 1 pkt 1 oraz § 73 ust. 1 warunków technicznych, czyli nie spełnia warunków pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi. Pomieszczenie to jest garażem posiadającym oprócz okna badanego drugie okno od strony drogi oraz drzwi wjazdowe od strony południowo-wschodniej. A mimo to przyjęte do badań to właśnie okno usytuowane w najmniej korzystnym położeniu w budynku skarżącego nie jest ani przesłaniane ani nie występuje ograniczenie jego nasłonecznienia, a więc spełnia wymogi zgodnie z przepisami § 13 i § 60 cytowanego wyżej rozporządzenia. Zdaniem organu odwoławczego projekt zamienny wykonany przez Pracownię projektową MDOM, uzupełniony ekspertyzą sporządzoną przez M.K. nie tylko spełnia wymogi art. 35 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, ale również spełnia wymogi stanowione przez przepisy dotyczące projektu budowlanego, zawarte w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego. Na stronie tytułowej projektu zamieszczona jest nazwa, adres obiektu budowlanego oraz jednostka ewidencyjna, obręb i numery działki ewidencyjnej, na której obiekt jest usytuowany, imię i nazwisko inwestora oraz jego adres; nazwa i adres jednostki projektowania; imiona i nazwiska projektantów opracowujących projekt budowlany, wraz z określeniem zakresu ich opracowania, specjalności i numeru posiadanych uprawnień budowlanych oraz datę opracowania i podpisy. Jest spis zawartości tego projektu budowlanego. Projekt dostosowany jest do ustaleń decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Sporządzony jest w czytelnej technice graficznej oraz oprawiony w okładkę przystosowaną do formatu A4, w sposób uniemożliwiający dekompletację projektu. Projekt zagospodarowania działki jest sporządzony na zaktualizowanej mapie do celów projektowych w skali dostosowanej do rodzaju i wielkości obiektu i zapewniającej jego czytelność. Projekt architektoniczno-budowlany zawiera zwięzły opis techniczny oraz część rysunkową, która przedstawia: elewacje w liczbie dostatecznej do wyjaśnienia formy architektonicznej obiektu budowlanego oraz jego wyglądu zewnętrznego ze wszystkich widocznych stron, rzuty wszystkich charakterystycznych poziomów obiektu budowlanego, w tym widok dachu i przekrycia oraz przekroje. W części rysunkowej zawarte są zasadnicze elementy wyposażenia technicznego, ogólnobudowlanego, umożliwiającego użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z jego przeznaczeniem. Część rysunkowa zaopatrzona jest w niezbędne oznaczenia graficzne i wyjaśnienia opisowe umożliwiające jednoznaczne odczytanie projektu budowlanego. Odpowiadając na argumenty zawarte w pismach skarżących, które wpłynęły w toku postępowania odwoławczego organ II instancji wyjaśnił, że projekt zamienny winien przedstawiać stan zrealizowanego rozbudowanego budynku mieszkalnego wraz z dokonanymi przez inwestora zmianami oraz powinien być zgodny z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a także przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nie zaś, jak sądzi skarżący, z projektami pierwotnymi zatwierdzonymi decyzjami, które zostały już wyeliminowane z obrotu prawnego. Ponadto, wykonane przez inwestora zmiany nie wymagały dokonania jakichkolwiek robót budowlanych doprowadzających do zgodności z przepisami, a zatem w opisie technicznym nie było konieczne jakiekolwiek określanie robót budowlanych zmierzających do doprowadzenia przedmiotowego budynku do zgodności z przepisami. Jedynymi ograniczeniami w odniesieniu do budynku mieszkalnego wynikającymi z decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania była wysokość nowej zabudowy nie przekraczająca 1,5 kondygnacji z dachem dwuspadowym, tj. parter i użytkowe poddasze, jak również odległość linii zabudowy od krawędzi jezdni - min. 15 m dla obiektów przeznaczonych na stały pobyt ludzi, co zostało przez inwestora spełnione. Budynek posiada parter i poddasze użytkowe i jest usytuowany we właściwej odległości nienaruszającej przyjętej decyzją z dnia 25 kwietnia 2002r. linii zabudowy, zaś jak wynika z projektu zamiennego kwestionowana przez skarżących przestrzeń istniejąca nad użytkowym poddaszem, z uwagi na jej szerokość i nachylenie połaci dachowej, nie jest przeznaczona do użytkowania. Treść decyzji Starosty K. z dnia 7 lipca 2011r. w przedmiocie udzielenia pozwolenia na rozbudowę istniejącego budynku mieszkalnego o altanę ogrodową oraz treść decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia 1 lutego 2011r. poprzedzająca tę decyzję, odnosząca się do warunków zabudowy tego istniejącego już wówczas budynku mieszkalnego, nie ma wpływu na ocenę prawidłowości realizacji tego obiektu. Zdaniem organu odwoławczego nie ma żadnych podstaw aby brane były pod uwagę warunki zabudowy dotyczące budynku mieszkalnego, ale zawarte w innej decyzji odnoszącej się do altany ogrodowej od strony ogrodu. Jeśli zaś chodzi o wymiary budynku istniejącego to zostały one jednoznacznie określone na podstawie przeprowadzonej w terenie przez uprawnionego geodetę inwentaryzacji i zostały przedstawione na aktualnej mapie do celów projektowych przyjętej w 2014r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Na tej mapie sporządzony został projekt zagospodarowania w projekcie zamiennym przedmiotowego budynku mieszkalnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach H.P. zaskarżył w całości wymienioną na wstępie decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach i wniósł o uchylenie zarówno tej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania w sposób mający wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a to: - art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I Instancji pomimo tego, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, - art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa w zw. z art. 80 kpa poprzez dokonanie przez organ dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, sprzecznej z zasadami prawidłowego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, skutkujące błędnym przyjęciem, iż z analizy P. P. przedłożonej przez skarżącego wynika, że wymóg określony w § 13 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., nr 75, poz. 690) musiałby dotyczyć kąta ok. 180°, bo takie jest pełne pole widzenia z każdego okna, w tym z okna skarżącego, podczas gdy dokonując swobodnej oceny wskazanej wyżej analizy takiego wniosku wyciągnąć nie można; - art. 107 § 3 kpa poprzez brak należytego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, polegający na niewskazaniu przez organ w sposób wyczerpujący przyczyn, z powodu których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej analizie sporządzonej przez P. P.. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zaskarżona decyzja zapadła w efekcie naruszenia przez organ II Instancji przepisów postępowania, a to art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 107 § 3 kpa oraz art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa zw. z art. 80 kpa, polegającego na braku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału powodowego zgromadzonego w sprawie oraz dokonaniu dowolnej oceny zebranego sprawie materiału dowodowego. W pierwszej kolejności skarżący wskazał, iż organ odwoławczy oparł swą decyzję wyłącznie na podstawie ekspertyzy dotyczącej warunków nasłonecznienia i przesłaniania, pomijając w całości twierdzenia wynikające z dokumentu P.P., zatwierdzonego przez M.R. - Inżyniera Budownictwa Lądowego i Rzeczoznawcę Budowlanego wpisanego do Centralnego Rejestru Rzeczoznawców Budowlanych, w postaci "Opracowania dotyczącego sprawdzenia warunku dostępu naturalnego oświetlenia do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi w budynku zlokalizowanym na dz. Nr [...] w związku z możliwym jego przesłaniem i zacienianiem przez budynek zlokalizowany na dz. nr [...]", przedłożonego przez skarżącego. W ocenie Skarżącego w niniejszej sprawie nie zostały spełnione standardy postępowania wynikające z treści art. 7 kpa i 77 § 1 kpa, wymagające od organów administracji, aby w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy, mając między innymi na uwadze słuszny interes obywateli. Dotyczy to także rozstrzygnięć proceduralnych zamykających tok instancji. Zdaniem skarżącego zasada przekonywania zawarta w art. 11 kpa przemawia za tym, aby wymagać od organu rzetelnego odniesienia się do argumentów odwołania i to nawet wtedy jeżeli organ nie podziela stanowiska skarżącego. Zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania, skutkującym wadliwością decyzji. W kontekście powyższego nie może zostać uznane za wyczerpujące odniesienie się organu do wymienionej wyżej ekspertyzy jednym zdaniem. W zakresie zarzutu naruszenia przepisu art. 107 § 3 kpa skarżący wskazał, iż zarówno materiał dowodowy, jak i jego ocena winny znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. Uzasadnienie decyzji winno być spójne i logiczne, tak by z jego treści w sposób nie budzący wątpliwości wynikał ustalony przez organ administracji stan faktyczny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada tym wymogom. Organ II instancji nie uzasadnił w sposób wyczerpujący swojego stanowiska, w szczególności nie wskazał przyczyn, z powodu których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej analizie sporządzonej przez P.P. W sposób arbitralny uznał w/w ekspertyzę techniczną za prawidłową, nie uzasadniając w sposób wyczerpujący dlaczego pominął ustalenia zawarte w opinii sporządzonej przez P.P. Nie wyjaśnił przy tym rozbieżności istniejących pomiędzy rzeczonymi dokumentami, co w konsekwencji znacznie utrudnia ocenę zapadłego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie z dnia 12 października 2018 r. skarżący zarzucił dodatkowo, że M.K., który opracował ekspertyzę techniczną dotyczącą warunków nasłonecznienia i przesłaniania, na której oparł swą decyzję organ, posiada uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń, jednakże nie są to uprawnienia rzeczoznawcy. Podniósł, że dokument sporządzony prze osobę nieposiadającą uprawnień rzeczoznawcy, nie może być tym samym traktowany jak ekspertyza, w konsekwencji czego organ nie powinien opierać się na nim wydając zaskarżone rozstrzygnięcie. Skarżący podniósł ponadto, że zatwierdzony projekt budowlany zamienny wskazuje rzędną 0,00 = 306,86m dla posadzek garażu i parteru, podczas gdy w rzeczywistości rzędna ta odpowiada rzędnej w garażu, natomiast rzędna parteru według pomiarów dokonanych przez geodetę na potrzeby sporządzenia opinii przygotowanej P.P. wynosi nie 306,68m, ale 307,20m. Zdaniem skarżącego zatem projekt przygotowany przez R.F. zawiera błędy uniemożliwiające jego zatwierdzenie, a w konsekwencji wydanie na jego podstawie zgodnego ze stanem faktycznym rozstrzygnięcia. Skarżący wyjaśnił ponadto, że przez określenie naturalnego oświetlenia rozumie się oświetlenie światłem słonecznym, a za kierunek jego padania przyjmuje się kierunek padania promieni słonecznych w danym momencie. W treści przepisu § 13 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie brak jest precyzyjnego określenia ukierunkowania kąta 60°. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1802 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa). Zgodnie z art. 153 Ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Organ odwoławczy był zatem związany wskazaniami wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku WSA w Kielcach z dnia 17 stycznia 2018r., sygn. II SA/Ke 544/17. Jego zadaniem było zatem usunięcie nieprawidłowości w przedłożonym do zatwierdzenia projekcie budowlanym zamiennym poprzez wykazanie spełnienia przesłanek przewidzianych w § 13 i § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2015r. poz. 1422), dalej jako "rozporządzenie", tj. związanych ze spełnieniem wymogu zapewnienia naturalnego oświetlenia pomieszczeń mieszkalnych. Jednym z wymagań projektu budowlanego wynikających z przepisów techniczno-budowlanych była bowiem w okolicznościach sprawy konieczność sprawdzenia, czy odległość budynku mieszkalnego istniejącego na działce nr 1339/1 sąsiadującej z działką inwestorów od północy, stanowiącego budynek z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi, od będącego przedmiotem postępowania budynku mieszkalnego inwestorów, będzie umożliwiać naturalne oświetlenie pomieszczeń znajdujących się w budynku mieszkalnym skarżącego. Obowiązkiem organu była także ocena przedłożonego projektu budowlanego zamiennego z punktu widzenia wymogów mającego w niniejszej sprawie odpowiednie zastosowanie przepisu art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 1202 ze zm.), dalej jako "u.P.b.". Organ odwoławczy prowadząc ponownie postępowanie zwrócił inwestorom projekt budowlany zamienny wraz z dotychczas wykonaną analizą zacieniania i wezwał ich do uzupełnienia w zakreślonym terminie przedłożonego projektu o prawidłowo wykonaną analizę zacieniania, nasłonecznienia i przesłaniania – z uwzględnieniem wytycznych zawartych w w/w wyroku WSA w Kielcach z dnia 17 stycznia 2018r. W efekcie inwestorzy przedłożyli projekt zamienny, uzupełniony o "Ekspertyzę techniczną dotyczącą warunków nasłonecznienia i przesłaniania istniejącego budynku jednorodzinnego zlokalizowanego przy ul. [...] pod kątem ewentualnego oddziaływania sąsiedniego budynku jednorodzinnego zlokalizowanego przy ul. [...] sporządzoną przez mgr inż. arch. M.K. Tym samym ekspertyza ta stała się elementem projektu budowlanego zamiennego, zawierając stosowne wyjaśnienie omówionych w niej zagadnień. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odwołał się do wniosków wynikających z tej ekspertyzy. Argumentacja ta ma charakter jasny i rzetelny, pozwalając na przyjęcie, że uzupełniony w powyższy sposób projekt zamienny spełnia (także w pozostałym zakresie, opisanym w decyzji) wymogi przewidziane w przepisach prawa, a rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest prawidłowe w świetle art. 51 ust. 4 u.P.b. Po pierwsze, zgodnie z § 13 ust. 1 rozporządzenia odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione, jeżeli: 1) między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż: a) wysokość przesłaniania - dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m, b) 35 m - dla obiektów przesłaniających o wysokości ponad 35 m, 2) zostały zachowane wymagania, o których mowa w § 57 i 60. Zgodnie z ust. 2 § 13 wysokość przesłaniania, o której mowa w ust. 1 pkt 1, mierzy się od poziomu dolnej krawędzi najniżej położonych okien budynku przesłanianego do poziomu najwyższej zacieniającej krawędzi obiektu przesłaniającego lub jego przesłaniającej części. Jak się przyjmuje, powyższe warunki uznaje się za spełnione jeżeli można wyznaczyć taką poziomą powierzchnię tożsamą z wycinkiem koła o kącie rozwarcia 60°, że pozostanie ona wolna od przesłonięć i umożliwi dostęp do światła słonecznego. Wierzchołek tej powierzchni należy oprzeć na środku niższej krawędzi okna po stronie pomieszczenia. Promień tego wycinka koła powinien być równy wysokości obiektów przesłaniających, jeżeli mają one do 35 m wysokości. Obszar tak wyznaczony należy interpretować jako pole widzenia z takiego okna. Ważne jest by w tym obszarze nie znajdował się żaden obiekt przesłaniający. W ekspertyzie sporządzonej przez M.K. wykazano w sposób jasny i przekonujący, że warunki te w niniejszym przypadku zostały spełnione. Ze sporządzonej w ramach tej ekspertyzy analizy wynika, że wstawiając diagram przesłaniania do badanego okna, można znaleźć płaszczyznę zawartą w kącie 60°, w której nie znajdzie się żadna część sąsiedniego budynku przy ul. [...], co oznacza, że budynek ten w żaden sposób nie przesłania badanego najniższego okna budynku przy ul. [...], a w związku z tym nie ogranicza normatywnych parametrów związanych z dostępem do światła dziennego. Co istotne, jak wynika z rys. nr 4 analizy, płaszczyzna zawarta w kącie 60°, w której nie znajdzie się żadna część sąsiedniego budynku przy ul. [...], może być usytuowana w taki sposób, że nie ma znaczenia wysokość przesłaniania, tj. promień wycinka koła, o jakim była mowa. Co więcej, potwierdza to także rysunek pomocniczy nr 2A do analizy przesłaniania sporządzonej przez P.P., na którą powołuje się skarżący, a która została złożona do akt sprawy II SA/Ke 544/17 tut. Sądu (kserokopia w aktach administracyjnych organu odwoławczego). Sąd w całości podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym gdyby przyjąć tezę zawartą w analizie P.P. przedłożoną przez skarżących, to wymóg określony w § 13 rozporządzenia musiałby dotyczyć kąta ok. 180° - bo takie jest pełne pole widzenia z każdego okna, w tym z okna skarżących, a takiego wymogu przepis ten nie przewiduje. Teza ta jest w pełni zgodna z przytoczonym wyżej rozumieniem treści § 13 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym dla spełnienia jego przesłanek wystarczy aby można było wyznaczyć taką poziomą powierzchnię tożsamą z wycinkiem koła o kącie rozwarcia 60°, że pozostanie ona wolna od przesłonięć i umożliwi dostęp do światła słonecznego. Ukierunkowanie tego kąta może być zatem dowolne – byleby tak rozumiana płaszczyzna była możliwa do wyznaczenia w ramach całego pola widzenia z danego okna, obejmującego kąt 180°. Z kolei zgodnie z przepisem § 60 ust. 1 i 2 rozporządzenia pomieszczenia przeznaczone do zbiorowego przebywania dzieci w żłobku, klubie dziecięcym, przedszkolu, innych formach opieki przedszkolnej oraz szkole, z wyjątkiem pracowni chemicznej, fizycznej i plastycznej, powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia wynoszący co najmniej 3 godziny w dniach równonocy w godzinach 800-1600, natomiast pokoje mieszkalne - w godzinach 700-1700. W mieszkaniach wielopokojowych wymagania ust. 1 powinny być spełnione przynajmniej dla jednego pokoju. Także w tym zakresie ekspertyza M.K., stanowiąca część projektu zamiennego, zawiera rzetelną i przekonującą analizę, wykreśloną w oparciu o diagram tzw. linijki słońca wyskalowany dla przedmiotowej lokalizacji, tj. (51,1245 N; 20,5864 E) dla obu równonocy – wiosennej i jesiennej 2018r., z której wynika, że okna badanego budynku jednorodzinnego przy ul. [...] w ogóle nie znajdują się w zasięgu cienia od budynku przy ul. [...]. W związku z powyższym należy stwierdzić, że budynek przy ul. [...] w żaden sposób nie ogranicza aktualnych warunków nasłonecznienia budynku przy ul. [...]. Trzeba zauważyć, że niezależnie od tego, iż – jak zauważył organ – najniżej położone okno w budynku skarżącego znajduje się w pomieszczeniu, które nie spełnia wymagań § 72 ust. 1 pkt 1 i § 73 ust. 1 rozporządzenia przewidzianych dla pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi i stanowi ono garaż, posiadający również drugie okno od strony drogi (a i tak zgodnie z w/w ekspertyzą nie występuje ograniczenie jego nasłonecznienia), istotny jest fakt, że budynek mieszkalny jednorodzinny jest traktowany jako mieszkanie wielopokojowe, co oznacza, że zgodnie z § 60 ust. 2 rozporządzenia dopuszczalne jest zapewnienie nasłonecznienia tylko w jednym pokoju (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 listopada 2015r., sygn. II SA/Kr 414/15). Wymóg ten należy zaś uznać za spełniony także w świetle analizy zacieniania sporządzonej przez P.P., gdzie – jak należy wnosić – zasięg cienia nie obejmuje innych pomieszczeń budynku (w tym co najmniej jednego) przynajmniej w godzinach od 10:00 do 14:00. Podkreślenia wymaga, że autor przedmiotowej ekspertyzy M.K., jak wynika z załączonego do niej zaświadczenia i decyzji, posiada uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń oraz ważny (na dzień sporządzania ekspertyzy) wpis na listę członków Małopolskiej Okręgowej Izby Architektów. Zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 3 u.P.b. przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego organ administracji architektoniczno-budowlanej sprawdza kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b, oraz zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7. Stosownie zaś do tego ostatniego przepisu podstawę do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie stanowi wpis, w drodze decyzji, do centralnego rejestru, o którym mowa w art. 88a ust. 1 pkt 3 lit. a, oraz - zgodnie z odrębnymi przepisami - wpis na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, potwierdzony zaświadczeniem wydanym przez tę izbę, z określonym w nim terminem ważności. Tym samym nie zasługuje na uwzględnienie zarzut podniesiony przez skarżącego w piśmie z dnia 12 października 2018r., zgodnie z którym M.K. nie posiada uprawnień rzeczoznawcy i tym samym sporządzony przez niego dokument nie może być traktowany jak ekspertyza, w konsekwencji czego organ nie powinien opierać się na nim wydając zaskarżone rozstrzygnięcie. Nie jest także zasadny drugi z zarzutów podniesionych w w/w piśmie, z którego wynika, że zatwierdzony projekt budowlany zamienny wskazuje rzędną 0,00 = 306,86m dla posadzek garażu i parteru, podczas gdy w rzeczywistości rzędna ta odpowiada rzędnej w garażu, natomiast rzędna parteru według pomiarów dokonanych przez geodetę na potrzeby sporządzenia opinii przygotowanej P.P. wynosi nie 306,68m, ale 307,20m. Zdaniem skarżącego zatem projekt przygotowany przez R.F. zawiera błędy uniemożliwiające jego zatwierdzenie, a w konsekwencji wydanie na jego podstawie zgodnego ze stanem faktycznym rozstrzygnięcia. Po pierwsze należy podnieść, że przedmiotowy projekt zamienny zawiera m.in. aktualną mapę do celów projektowych podpisaną przez biegłego geodetę, z której wynika rzędna parteru 306,86m. Po drugie należy zauważyć, że kwestia zatwierdzenia projektu zamiennego była przedmiotem badania przez tut. Sąd w ramach sprawy o sygn. II SA/Ke 1116/15, a następnie także w sprawie II SA/Ke 544/17, gdzie Sąd zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa rozstrzygał w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami, wnioskami skarg i powołaną podstawą prawną, a mimo to powyższa kwestia nie stanowiła podstawy uchylenia decyzji i nie była objęta wytycznymi Sądu. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa. ----------------------- Dudała&Partnerzy