II SA/Ke 554/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Asesor WSA Agnieszka Banach, Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2017r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata M. S. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewoda decyzją z [...], po rozpatrzeniu odwołania A. S. od decyzji wydanej z upoważnienia Starosty z [...] w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej od 18 kwietnia 2017 r., na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 645 ze zmianami), dalej "ustawa" oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Wojewoda podał, że A. S. została zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy 13 kwietnia 2017 r. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku i była to jej kolejna rejestracja. Podczas rejestracji otrzymała "Informację dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy" zawierającą m.in. pouczenie o prawach i obowiązkach bezrobotnego oraz okolicznościach powodujących utratę statusu osoby bezrobotnej, do których należy m.in. niestawiennictwo w wyznaczonym terminie i niepowiadomienie w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Strona została pouczona także o konsekwencjach niestawienia się w wyznaczonym terminie. Zainteresowana potwierdziła podpisem zapoznanie się z treścią przedstawionej informacji, otrzymanie jej egzemplarza i zobowiązała się do przestrzegania zawartych w niej ustaleń. Dalej organ odwoławczy podniósł, że wśród akt sprawy znajduje się "Karta stawiennictwa w Urzędzie Pracy i propozycji przedłożonych bezrobotnemu", z której wynika, że stronie został wyznaczony na 18 kwietnia 2017 r. termin stawiennictwa, co zainteresowana potwierdziła swoim podpisem. W wyznaczonym terminie bezrobotna nie zgłosiła się i w ciągu 7 dni nie poinformowała o przyczynie swej nieobecności. Wobec powyższego została wydana zaskarżona decyzja. Zdaniem Wojewody brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Akta sprawy potwierdzają, że strona była w prawidłowy sposób poinformowana o wyznaczonym terminie zgłoszenia się i o konsekwencjach wynikających z niedopełnienia tego obowiązku. Treść art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy wskazuje, że usprawiedliwienie niestawienia się w urzędzie pracy w wyznaczonym terminie ma miejsce wówczas, gdy osoba bezrobotna spełni jednocześnie dwa warunki tj. przyczyna niestawiennictwa musi być uzasadniona i powiadomienie o uzasadnionej przyczynie musi nastąpić w ciągu 7 dni od daty niezgłoszenia się. Niedopełnienie jednego z tych warunków wiąże się negatywnymi konsekwencjami tj. utratą statusu osoby bezrobotnej. Z kolei z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że za uzasadnioną przyczynę niestawiennictwa może być uznana wyłącznie taka przyczyna, która stanowi nieprzewidzianą, niespowodowaną przez bezrobotnego, obiektywną przeszkodę uniemożliwiającą zgłoszenie się w urzędzie pracy. Tym samym przywołane przez stronę argumenty, tj. brak środków finansowych na dojazd do Powiatowego Urzędu Pracy oraz trudna sytuacja życiowa nie mogą zostać uznane za uzasadnioną przyczynę niestawiennictwa. Utrzymanie statusu bezrobotnego daje bezrobotnemu określone prawa, którym odpowiadają określone obowiązki. Organ zauważył, że ustawodawca zdawał sobie sprawę, że osoby bezrobotne najczęściej nie posiadają żadnych stałych dochodów, a pomimo tego nałożył na nie obowiązek stawiennictwa w wyznaczonym dniu w powiatowym urzędzie pracy. Tym samym przesądził, że brak środków finansowych nie może stanowić uzasadnionej przyczyny niestawiennictwa, gdyż dotyczyłaby ona ogromnej rzeszy bezrobotnych. Uznanie braku środków na przejazd, jako uzasadnionej przyczyny niestawiennictwa oznaczałoby faktyczne zwolnienie osób bezrobotnych z najważniejszego obowiązku związanego nierozerwalnie ze statusem bezrobotnego – stawiennictwem w wyznaczonym dniu, podczas gdy w świetle prawa obowiązek ten nadal by istniał. Wobec powyższego organ II instancji uznał, że strona nie wypełniła obowiązków bezrobotnego, o których była pouczona, co skutkuje utratą statusu osoby bezrobotnej. Dodał, że z akt sprawy wynika, że strona 12 września 2012 r. po raz pierwszy nie stawiła się w urzędzie pracy i nie powiadomiła w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Wobec tego została pozbawiona statusu bezrobotnego na okres 120 dni od dnia niestawienia się. W związku z tym niezgłoszenie się 18 kwietnia 2017 r. jest drugim niestawiennictwem, a zatem pozbawienie statusu osoby bezrobotnej następuje na okres 180 dni. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję A. S. podniosła, że została zarejestrowana 13 kwietnia 2017 r., a termin stawiennictwa został jej wyznaczony na 18 kwietnia o godz. 9.30. O przyczynie niezgłoszenia poinformowała PUP, ale dowiedziała się, że decyzja o utracie statusu osoby bezrobotnej została do niej już wysłana. Skarżąca stwierdziła, że podobna sytuacja miała miejsce w 2012 r., tj. pomimo poinformowania o przyczynie niestawiennictwa została wyrejestrowana. Natomiast decyzja nie zawierała pouczenia, gdzie można wnieść skargę. Ponieważ jako studentce przysługiwało jej stypendium wniosła o zadośćuczynienie oraz odszkodowanie ponieważ PUP potraktował ją wyjątkowo surowo. Skarżąca dodała, że rejestrując się w PUP musiała wypełnić ponownie wszystkie dokumenty, a zatem niezgłoszenie się 18 kwietnia 2017 r. jest jej pierwszym niestawiennictwem. Dalej strona skarżąca przedstawiła swoją sytuację życiową. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. W piśmie procesowym złożonym do Sądu 30 listopada 2017 r. skarżąca wskazała, że w 2012 r., kiedy była zarejestrowana w PUP, przedstawiła okoliczności usprawiedliwiające jej nieobecność, a także poinformowała organ o swojej nieobecności. Następnie opisała wszystkie niekorzystne dla niej skutki, które były następstwem jej niestawiennictwa w PUP w 2012 r. Ponadto stwierdziła, że 13 kwietnia 2017 r., gdy zarejestrowała się PUP po raz pierwszy nie mogła się zgłosić do doradcy klienta w dniu 18 kwietnia "zważywszy na usprawiedliwienie terminu niestawiennictwa". Dodała, że wizyta w urzędzie pociąga za sobą odpowiednie środki, których jej nie przyznano z MOPSU. Na rozprawie sądowej pełnomocnik skarżącej wniósł o odroczenie rozprawy z tego względu, że nie zapoznał z pismem, które skarżąca złożyła w dniu rozprawy na biurze podawczym, a ponadto wskazał, że chcieliby złożyć wnioski dowodowe, których jednak nie potrafił wskazać. Z kolei skarżąca oświadczyła, że chciałaby, aby Sąd dopuścił dowód z wniosku złożonego do Sądu Okręgowego w Kielcach na postanowienie Wojewody Świętokrzyskiego z 27 lutego 2013 r. oraz z pisma z 30 listopada 2017 Sąd wniosku o odroczenie rozprawy nie uwzględnił. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jej przedmiotem jest decyzja Wojewody, utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty Powiatu, orzekającą o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy, zgodnie z którym starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy odpowiednio na okres wskazany w pkt 3, w zależności od liczby niestawiennictw. W niniejszej sprawie nie jest sporne między stronami, że skarżąca o terminie stawienia się w dniu 18 kwietnia 2017 r. została poinformowana (o czym świadczy zresztą złożony przez nią podpis na karcie stawiennictwa, na której wskazano tę datę i godzinę 930 ) oraz to, że w tym terminie się nie zgłosiła. Skoro zaś z jej twierdzeń wynika, że nieobecność chciała usprawiedliwić, gdy decyzja o utracie statusu została już do niej wysłana, oznacza to, że nie jest również sporne, że najwcześniej skarżąca podwód swego niestawiennictwa podała 28 kwietnia 2017 r., a więc po upływie 10 dni od niestawiennictwa. Już z tego tylko powodu zachodziła podstawa do wydania zaskarżonej decyzji. Jak wskazał między innymi NSA w swoim wyroku z 18 maja 2017 r. w sprawie I OSK 1252/16 (LEX nr 234715), organ zatrudnienia, wyznaczając bezrobotnemu termin wizyty w powiatowym urzędzie pracy, nie tylko działa w celu aktywizacji bezrobotnego, której głównym celem jest znalezienie mu zatrudnienia, ale także weryfikuje jego gotowość i zdolność do podjęcia zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej. Zatem samo pozostawanie bez pracy nie oznacza jeszcze, że osoba taka korzysta ze statusu bezrobotnego, bowiem konieczna jeszcze jest jej zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia. Bezrobotny, zainteresowany uzyskaniem pracy, musi więc, stawiając się w powiatowym urzędzie pracy, co jest jego obowiązkiem, wykazać swą dyspozycyjność, by organ zatrudnienia mógł ocenić jego gotowość i zdolność do podjęcia pracy. W świetle takiej wykładni, którą skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, za prawidłowe uznać także należy stanowisko organu, że wskazany przez skarżącą w odwołaniu powód niestawiennictwa - brak pieniędzy na dojazd – nie stanowi uzasadnionej przyczyny, o której mowa w przywołanym wyżej art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy. Do stanu hipotetycznego zapisanego w tym przepisie należy zaliczyć zdarzenia nagłe, których bezrobotny nie mógł przewidzieć. Brak środków finansowych na dojazd do powiatowego urzędu pracy, w szczególności na zakup biletów na przejazd środkami transportu publicznego (autobusowych, kolejowych itp.), co do zasady nie stanowi uzasadnionej przyczyny niestawiennictwa w rozumieniu art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy, gdyż stawiennictwo w urzędzie pracy nie zostało uwarunkowane przez ustawodawcę uprzednim zagwarantowaniem bezrobotnemu środków na przejazd do siedziby organu. Poza tym skarżąca już w chwili rejestracji musiała wiedzieć, jaka jest jej sytuacja finansowa i że nie stać jej na wywiązywanie się z obowiązku stawiennictwa w PUP celem zgłoszenia gotowości podjęcia pracy. Tak więc nie można uznać, aby ta przeszkoda pojawiła się nagle. Odnosząc się do podnoszonych w skardze zarzutów to zauważyć należy, że w aktach sprawy znajduje się decyzja Starosty Powiatu z 24 września 2012 r., orzekająca o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej z dniem 12 września 2012 r., ze wskazaniem, że odzyskanie statusu może nastąpić po upływie co najmniej 120 dni. Z jej uzasadnienia wynika, że powodem jej wydania było niestawienie się przez skarżącą w wyznaczonym terminie i niepowiadomienie w ciągu 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Postanowieniem z [...] Wojewoda stwierdził, że odwołanie A. S. od tej decyzji zostało wniesione z uchybieniem terminu. Postanowienie to, a w ślad za tym także decyzja z [...] są ostateczne. Bez znaczenia dla tej oceny jest wskazywana przez skarżącą na rozprawie przed sądem okoliczność, że w grudniu 2013 r. wystąpiła przeciwko Wojewodzie z pozwem do Sądu Okręgowego w Krakowie (złożonym w Sądzie Okręgowym w Kielcach – okazana na rozprawie odbitka kserograficzna pozwu) i że potem "zaniechała tej sprawy". Powyższe jedynie potwierdza fakt, że decyzja z [...] stała się ostateczna. W tej sytuacji prawidłowo organ uznał, że niestawiennictwo 18 kwietnia 2017 r. w PUP było drugim niestawiennictwem, skutkującym zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 4 in fine w zw. z pkt 3 lit. b wskazaniem, że odzyskanie statusu osoby bezrobotnej może zastąpić po upływie co najmniej 180 dni. Bez znaczenia, zdaniem Sądu, jest to, że skarżąca bezpośrednio po upływie 120 dni liczonych od poprzedniej decyzji orzekającej u utracie przez nią statusu nie rejestrowała się jako bezrobotna i uczyniła to dopiero w kwietniu 2017 r. Ustawodawca bowiem nie uzależnia zastosowania sankcji przewidzianej w art. 33 ust. 4 pkt 3 lit. b i c od upływu czasu pomiędzy zdarzeniami, uzasadniającymi pozbawienie statusu osoby bezrobotnej. Na koniec zauważyć należy, że rolą sądu administracyjnego jest badanie zgodności z prawem wydawanych decyzji i innych aktów prawnych przez organu administracji publicznej. Sąd administracyjny nie ma natomiast, co do zasady, kompetencji do zasądzania zadośćuczynienia i odszkodowania, czego skarżąca domaga się w skardze, zarzucając, że jak należy domniemywać, na skutek działania organu została pozbawiona możliwości pobierania stypendium w czasie, gdy jeszcze studiowała oraz otrzymywania grantów (o które to świadczenia, jak przyznała na rozprawie przez tut. Sądem w ogóle nie występowała). Mając powyższe na uwadze skargę jako niezasadną należało oddalić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.). Jednocześnie na podstawie art. 250 § 1 tej samej ustawy w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit.c oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (DZ. U. z 2016 r., poz. 1714) Sąd przyznał reprezentującemu skarżącą adwokatowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenie w wysokości 295,20 zł, na które składa się opłata oraz VAT.