II SA/Ke 557/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Teresa Kobylecka,, Asesor WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Mrozicka - Bąbel, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 września 2006r. sprawy ze skargi T.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku okresowego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata A.T. kwotę 292, 80 zł. (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym podatek VAT 52,80 zł. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. II SA/Ke 557/05 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. na podstawie art. 6, art. 7, art. 7, art. 8, art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 38, art. 106, art. 107, art. 109, art. 147 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego, przyznał T. W. świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego w wysokości 20 zł miesięcznie na okres od stycznia 2005 r. do marca 2005 r. W uzasadnieniu organ podał, że na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i zebranej w sprawie dokumentacji, zasiłek okresowy przyznany został T. W. z uwagi na chorobę. Rozpoznając odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia wniesione przez T. W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...], utrzymało je w mocy. Organ odwoławczy ustalił, że T. W. jest osobą przewlekle chorą na nadciśnienie tętnicze, schorzenia oskrzeli i kręgosłupa. Znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, a jedynym jej dochodem jest świadczenie emerytalne w wysokości 566,11 zł. Mąż T. W. nie pracuje zawodowo, zarejestrowany jest jako bezrobotny. Faktycznie małżonkom pozostaje na utrzymanie 406,64 zł, gdyż kwotę 159,47 zł potrąca komornik za zaległości w opłatach czynszowych za czteropokojowe mieszkanie komunalne, które zamieszkują. Zaległości związane z niepłaceniem czynszu od kwietnia 2003 r. wynoszą 6,441 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podkreśliło, że małżonkowie W. spełniają kryterium dochodowe kwalifikujące ich do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Organ II instancji podał, że stosownie do treści art. 38 ust. 1 pkt 2 i ust 2 pkt 2 oraz ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Natomiast wysokość zasiłku okresowego ustala się w przypadku rodziny w wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny, przy czym tak ustalona kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50% tej różnicy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało treść art. 147 ust. 2 pkt 2 wyżej cytowanej ustawy, podnosząc, ze w 2005 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi w przypadku rodziny 20% różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Organ podał, że z tego względu w przypadku rodziny T. W. zasiłek okresowy powinien wynosić 13,18 zł, jednakże mając na uwadze, że zgodnie z treścią art. 38 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie, taką kwotę przyznano skarżącej. Organ II instancji zwrócił uwagę na fakt, iż sytuacja bytowa rodziny T. W. jest bardzo trudna, a przyznana zaskarżoną decyzją pomoc niewspółmiernie niska do potrzeb, z tego też względu Dyrektor Miejskiego - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. udzielił skarżącej pomocy w postaci zasiłku celowego w kwocie 150 zł na pokrycie bieżących potrzeb w zakresie leczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło fakt, że dotacja na zasiłki okresowe przekazywana jest w wysokości odpowiadającej najniższym kwotom tych zasiłków, co powoduje konieczność przyznawania świadczeń również w kwotach najniższych, w ramach obowiązujących przepisów prawa. Skargę od powyższego rozstrzygnięcia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła T. W. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o przyznanie zasiłku okresowego od stycznia 2005 r. do marca 2005 r. "w wysokości umożliwiającej przetrwanie w ubóstwie". Skarżąca wniosła również o "wystąpienie z urzędu o przeprowadzenie kontroli i rozliczenia Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dokonywanych malwersacji finansowych", domagała się także "spowodowania poddania lustracji i dekomunizacji skorumpowanych urzędników, których celem jest dyskryminacja i eksterminacja" W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że przyznanie zasiłku okresowego w wysokości 20 zł miesięcznie stanowi "hańbę", podniosła również okoliczności świadczące jej zdaniem o skorumpowaniu i bezprawności urzędników, co miało wpłynąć na wysokość przyznanego świadczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Sądowa kontrola legalności orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności ( art. 145 § 1 ustawy o p.p.s.a.). Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji nie był kwestionowany i znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Nie ulega żadnej wątpliwości, że T. W. spełnia wszelkie kryteria określone w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2004r., nr 64. poz.593 ze zm., zwanej dalej ustawą), uprawniające ją do otrzymania świadczenia w formie zasiłku okresowego. Skarżąca nie zgadza się natomiast z wysokością przyznanego jej zasiłku. Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Wysokość tej formy pomocy ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a dochodem tej rodziny. Przepis art. 38 ust.3 pkt 2 oraz art. 147 ust. 2 pkt 2 ustawy stanowi jednocześnie, że kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny, przy czym w okresie przejściowym, a konkretnie w roku 2005 minimalna wysokość zasiłku przyznanego rodzinie wynosi 20 % tej różnicy. W każdym jednak przypadku, minimalna kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie ( art. 38 ust. 4 ustawy ). Jak wynika z powyższego, przepisy ustawy o pomocy społecznej w sposób ścisły określają kryteria, jakie spełniać musi strona ubiegająca się o zasiłek okresowy. Nie ulega również wątpliwości, że sytuacja skarżącej wszystkim tym przesłankom odpowiada. Dochód jej rodziny - wynoszący 566,11 zł. - nie przekracza kryterium dochodowego, o jakim mowa w art. 8 ust. 1pkt 3 ustawy, czyli kwoty 632 zł. W przypadku skarżącej, zasiłek okresowy, obliczony w oparciu o powołane wyżej przepisy, przyznany być może w wysokości nie wyższej aniżeli różnica pomiędzy kryterium dochodowym rodziny a faktycznym dochodem, co w stanie faktycznym sprawy daje kwotę 65,89 zł. Dolna wysokość zasiłku to 20% z tej kwoty, nie mniej jednak niż 20 zł. Faktycznie zatem, organy mogły przyznać skarżącej zasiłek okresowy w przedziale kwot od 20 zł. do 65, 89 zł., a rozstrzygnięcie w tym zakresie ustawodawca pozostawił uznaniu administracyjnemu. Kontrolując zgodność z prawem takiej decyzji Sąd bada w szczególności, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy w sposób należyty uzasadnione zostało przyznanie skarżącej zasiłku w wysokości mieszczącej się w dolnym progu, przewidzianym przez ustawę. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza - jak wynika z art. 7 kpa - załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela ( por. wyrok NSA z 26 września 2000 r., I SA 945/00). Uszczegółowieniem tej zasady jest przepis art. 3 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznając konieczność udzielenia pomocy (co w sprawie nie jest kwestionowane), organ winien zatem rozważyć wszelkie okoliczności niezbędne do podjęcia prawidłowej decyzji o wysokości przyznanych na rzecz konkretnej osoby środków w ramach uznania administracyjnego, rozumianego w sposób przedstawiony wyżej. Są to przede wszystkim: uzasadnione potrzeby uprawnionego, własne możliwości finansowe oraz potrzeby innych osób starających się o pomoc społeczną. Wszystko to ma na celu rozdzielenie funduszy, jakimi dysponuje właściwy organ w taki sposób, aby pomoc dotarła do wszystkich osób uprawnionych w formie i wysokości adekwatnej do zgłaszanych przez nie potrzeb i zasobów finansowych ośrodka. Dowody zgromadzone w sprawie przemawiają za przyjęciem poglądu, że w sprawie niniejszej organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego przyznając skarżącej zasiłek okresowy w najniższej wysokości, tj. w kwocie 20 zł. Jak wynika bowiem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, skoro dotacja na zasiłki okresowe przekazywana jest do ośrodków pomocy społecznej w wysokości odpowiadającej najniższym kwotom tych zasiłków, to nie ma możliwości przyznawania świadczeń w wyższych kwotach ( art. 3 ust. 3 in fine ). W tej sytuacji brak jest podstaw do przyjęcia, że organy postąpiły w sposób dowolny, wysokość przyznanego zasiłku podyktowana była bowiem możliwościami finansowymi jakimi dysponował Miejsko -Gminy Ośrodek Pomocy Społecznej w K.. Co się zaś tyczy zarzutów podniesionych w skardze, to należy zauważyć, że zawierają one krytyczne uwagi dotyczące ogólnej działalności organów pomocy społecznej i przez to nie można ich bezpośrednio odnieść do zaskarżonej decyzji. Jeżeli zaś intencją skarżącej było wskazanie, że - w jej ocenie - w toku prowadzonego postępowania administracyjnego popełniony został jakiś czyn ( czyny ) wypełniający znamiona przestępstwa, to zamieszczenie takiej sugestii w skardze było chybione, albowiem sąd administracyjny powołany jest do zbadania legalności zaskarżonego aktu i do tego typu zarzutów odnieść się merytorycznie nie może. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ).