II SA/Ke 558/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Asystent sędziego Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 grudnia 2007r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Inspektora Sanitarnego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz adwokata T. A. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. II SA/Ke 558/07 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Inspektor Sanitarny orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u D. G. chorób zawodowych – przewlekłego [...] pochodzenia zawodowego oraz uszkodzenia [...]. Jako podstawę swojego rozstrzygnięcia organ podał przepisy § 1 i 10 pkt 1 i 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych w zw. z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. W wyniku przeprowadzonej oceny warunków pracy i narażenia zawodowego organ ustalił, że D. G. pracował zawodowo: 1. od 1950 – 1960r. w PGR B. jako pomocnik w kuźni, 2. od 1963 – 1980r. jako kierowca ciągnika w GS O. i w Kółku Rolniczym, 3. od 10.07.1980 – 08.02.1987 w Hucie "[...] S.A. w O. jako przygotowywacz zastawów odlewniczych w Stalowni Elektrycznej w narażeniu na pył przemysłowy i hałas przekraczające NDS i N. Zgodnie z dyspozycją Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie zawartą w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 stycznia 2003 r. sygn. akt II SA/Kr 376/02 dotyczącego przedmiotowej sprawy, organ wystąpił do Ośrodka Medycyny Pracy o wdrożenie ponownego postępowania diagnostyczno-orzeczniczego. W wyniku przeprowadzonych badań diagnostycznych przez dwa zakłady służby zdrowia właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych tj. WOMP w i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., wydano zgodne orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania u D. G. wymienionych wyżej chorób zawodowych. Przytaczając wnioski wypływające z orzeczeń lekarskich wydanych w sprawie organ podkreślił, że brak rozpoznania chorób zawodowych stał się podstawą wydania niniejszej decyzji. Rozpoznając odwołanie od tego rozstrzygnięcia wniesione przez D. G., Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] utrzymał je w mocy. W uwzględnieniu skargi, jaką od decyzji organu II-giej instancji wniósł D. G. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2006 r. w sprawie II SA/Ke 673/05, uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu swojego orzeczenia Sąd zwrócił uwagę, że Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. upatruje brak podstaw do uznania zawodowej etiologii przewlekłego zapalenia [...] w tym, że w czasie pracy i do 5 lat od ustalania narażenia nie wystąpiły cechy niewydolności [...], co wynika z udostępnionej temu Instytutowi dokumentacji lekarskiej. Dlatego też za istotne Sąd uznał wyjaśnienie, od kiedy u skarżącego pojawiła się choroba [...]. Wprawdzie powodem zaprzestania wykonywania przez niego pracy było przejście na rentę inwalidzką w związku ze schorzeniami [...], niemiej jednak sprawdzenia wymagało to, jakie jeszcze stwierdzono u skarżącego dolegliwości gdy kierowano go na rentę inwalidzką i czy przypadkiem już wówczas nie miał on problemów zdrowotnych ze strony układu [...]. Odnośnie choroby zawodowej związanej z uszkodzeniem [...] Sąd wskazał, że organ nie wyjaśnił istotnej rozbieżności pomiędzy orzeczeniem wydanym przez Ośrodek Medycyny Pracy a orzeczeniem Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S co do stopnia [...] u D. G. w [...]). Ponadto Sąd zwrócił uwagę na fakt, że organy obu instancji uznały za prawidłowe i nie budzące wątpliwości orzeczenie lekarskie mimo, że z jego treści wynikało, że jednostka orzecznicza nie uwzględnia oceny zawartej w wyroku NSA z dnia 14 stycznia 2003 r., a ponadto uzależnia ustalenie zawodowej etiologii [...] u skarżącego od stopnia [...] i dodatkowo stopień ten ustala w sposób znacznie odbiegający od wyników badań Ośrodka Medycyny Pracy, bez wyjaśnienia tej rozbieżności. Wojewódzki Sąd Administracyjny nakazał, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uzupełnił materiał dowodowy poprzez dołączenie dokumentacji lekarskiej związanej z przejściem skarżącego na rentę i tak uzupełniony materiał przedstawił właściwej jednostce orzeczniczej celem wydania przez nią orzeczenia odpowiadającego wymogom prawa. Rozpoznając sprawę ponownie Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu I-szej instancji z dnia [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z dyspozycjami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach zawartymi w wyroku z dnia 17 stycznia 2005 r. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przesłanie całości dokumentacji lekarskiej związanej z przejściem D. G. na rentę, a po jej uzyskaniu przekazał dokumentację do Ośrodka Medycyny Pracy w celu odpowiedzi na pytanie, czy przejście skarżącego na rentę związane było ze schorzeniami jedynie narządu [...] czy również schorzeń układu [...]. Ośrodek ten, po zapoznaniu się z wyrokiem Sądu i całością dokumentacji medycznej wydał w dniu [...] dwa mające zgodnie z art. 84 § 1 kpa cechy opinii biegłego orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u D.G. chorób zawodowych tj. [...]. W uzasadnieniu powyższych orzeczeń w sposób jasny i czytelny orzeczono o zajęciu negatywnego dla zainteresowanego stanowiska wykazując, że istniejące u niego schorzenia powstały na skutek przyczyn pozazawodowych. Analiza dokumentacji leczenia wykazała, że pacjent dopiero w 1995 r. czyli po 8 latach od ustania narażenia zawodowego był leczony m.in. z powodu [...], a z analizy dokumentacji ZUS wynika, że D. G. przeszedł na rentę inwalidzką z powodu choroby [...], a więc jedyną przyczyną jego niezdolności do pracy było schorzenie układu [...], a nie układu [...]. Kolejne orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia wydane w dniach [...]., [...] i [...] kwalifikują D. G. do III grupy inwalidztwa z powodu choroby [...] i [...], a dopiero orzeczenie z dnia [...] kwalifikuje wyżej wymienionego do II grupy inwalidztwa z powodu schorzeń [...] i układu [...]. Organ zaznaczył, że rozpoznanie przewlekłego [...] jako choroby zawodowej jest możliwe w przypadku długotrwałego, tj. co najmniej 10-letniego narażenia na działanie czynników drażniących [...] w stężeniach przekraczających normatywy higieniczne, a objawy niewydolności [...]powinny ujawnić się w czasie trwania narażenia zawodowego i nie później niż do 5 lat od jego zakończenia. Te warunki nie zostały spełnione, ponieważ D. G. pracował w narażeniu na pył w stężeniach przekraczających NDS jedynie 7 lat, a od ustania narażenia zawodowego do rozpoznania [...] upłynęło 8 lat, a zatem brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej układu [...]. Ponieważ zainteresowany nie zgodził się z treścią wydanego przez OMP orzeczenia w zakresie nierozpoznania przewlekłego [...] pochodzenia zawodowego, skierowany został w trybie odwoławczym do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., który na podstawie obserwacji klinicznej wydał orzeczenie zgodne we wnioskach z orzeczeniem organu orzeczniczego I-go stopnia. W uzasadnieniu Instytut stwierdził, że brak cech niewydolności [...] i brak zaburzeń zdolności [...] w czasie pracy i do 5 lat po ustaniu narażenia oraz krótki okres narażenia na zapylenie w stężeniach przekraczających dopuszczalne normatywy higieniczne, jak również zgromadzona dokumentacja medyczna (w tym nadesłana z ZUS), były podstawą do wydania orzeczenia o nierozpoznaniu przewlekłego [...] jako choroby zawodowej. Organ podkreślił, że D. G. nie złożył natomiast wniosku o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w kierunku rozpoznania uszkodzenia [...] spowodowanego hałasem pochodzenia zawodowego w jednostce orzeczniczej II-go stopnia, a zatem orzeczenie lekarskie Ośrodka Medycyny Pracy o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej stało się ostatecznym. OMP wydając powyższe orzeczenie uzasadnił swoje stanowisko tym, że D. G. był już wielokrotnie badany w latach 1999-2004 zarówno w jednostce orzeczniczej I-go jak i II-go stopnia, które nigdy nie rozpoznały choroby zawodowej i jednoznacznie wskazały na pozazawodowy charakter stwierdzonego [...], a przebyte przez wyżej wymienionego [...] są przyczyną stwierdzonego [...]. W związku z powyższym brak jest podstaw do uznania rozpoznanego [...] jako choroby zawodowej. Tym samym Inspektor Sanitarny podtrzymał swoje stanowisko w sprawie nie stwierdzenia u D. G. zawodowego pochodzenia występujących u niego schorzeń. Skargę od powyższego rozstrzygnięcia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł D. G. opisując dotychczasowy przebieg sprawy i powołując się dwa wyroki sądowe, jakie w niej zapadły. Stwierdził, że został pokrzywdzony, a podczas drugich badań lekarskich "traktowano go jak przedmiot, a nie jak człowieka". Zwrócił się o pomoc, "by mógł otrzymać to, co Sąd mu przyznał". W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji będącej przedmiotem skargi ( art. 145 § 1 ustawy o p.p.s.a.). Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji nie był kwestionowany i znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Prawidłowo także zastosowane zostały do niego przepisy prawa materialnego. Wprawdzie orzeczenia w sprawie wydane zostały już pod rządami Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz.U. nr 132, poz. 1115 ), jednak stosownie do treści § 10 tego rozporządzenia, postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem jego wejścia w życie, prowadzone jest na podstawie dotychczasowych przepisów. Ponieważ z akt wynika, że postępowanie w sprawie toczyło się już w 1999r., słusznie zatem jako podstawa rozstrzygnięć wskazane zostały uregulowania zawarte w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm.), zwanym dalej rozporządzeniem. Nie ulega wątpliwości, że skarżący w latach 1980 – 1987 pracował w Hucie "[...]" S.A. w O.. w narażeniu na pył przemysłowy i hałas, które przekraczały dopuszczalne normy oraz że od roku 1988 przebywa na rencie inwalidzkiej, przy czym grupa inwalidzka przyznana mu została z uwagi na schorzenie [...]. Jest także bezsporne, że w trakcie niniejszego postępowania u D. G. zdiagnozowano przewlekłe [...] wraz z niewydolnością [...] oraz uszkodzenie [...], a więc jednostki chorobowe wymienione w pkt 4 i 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia. Sporne pomiędzy stronami jest natomiast to, czy stwierdzone u D. G. choroby mają zawodową etiologię, to znaczy, czy - w świetle § 1 ust.1 rozporządzenia - spowodowane zostały działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Tylko w takim bowiem przypadku schorzenia te mogą zostać uznane za choroby zawodowe. Zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia, podstawą wydania decyzji przez organy inspekcji sanitarnej o stwierdzeniu choroby zawodowej bądź braku podstaw ku temu, jest orzeczenie lekarskie wydane przez właściwą jednostkę organizacyjną służby zdrowia, w tym przypadku przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy. Orzeczenie to należy traktować jak opinię w rozumieniu art. 84 § 1 kpa, a jej ocena dokonywana przez właściwy organ podlegać musi kryteriom określonym w art. 80 kpa. Jeżeli zatem orzeczenie lekarskie poddane takiej ocenie zawiera w sobie logiczne i przekonujące wyjaśnienie zajętego przez lekarzy orzeczników stanowiska, to organ nie może sprzecznie z tą opinią dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, że mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Orzeczenia lekarskie specjalistycznych jednostek medycznych I-go i II-go stopnia, będące podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia zawierają jednoznaczne stwierdzenie, iż z uwagi na krótki okres narażenia na zapylenie oraz brak cech niewydolności [...] lub znacznych zaburzeń [...] w czasie pracy i do 5-ciu lat po ustaniu narażenia, nie znaleziono podstaw do uznania zawodowej etiologii występującego u skarżącego przewlekłego [...]. Nie bez znaczenia jest podkreślany przez Ośrodek Medycyny Pracy fakt, że pogorszenie stanu zdrowia skarżącego nastąpiło dopiero po 2000r., a więc w 12 lat po zakończeniu pracy w warunkach narażenia. Wprawdzie pierwszy raz rozpoznano u D. G. przewlekle [...] w roku 1995, ale nie stwierdzono wtedy niewydolności [...], co jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że jest to choroba, o jakiej mowa w pkt 4 załącznika do rozporządzenia. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w swoim orzeczeniu wskazuje natomiast na infekcyjną etiologię [...] występującego u skarżącego, o czym świadczą dodatnia próba z antygenami bakteryjnymi, częste infekcje [...]. Jeśli zaś chodzi o występujące u D.G. uszkodzenie [...], to jak wynika z opinii Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...], ma ono charakter pozazawodowy, na co wskazują przeprowadzone u skarżącego badania [...] przeprowadzone w latach 1999-2004. Jako przyczynę stwierdzonego u D. G. [...], Ośrodek podał natomiast przebyte przez pacjenta przewlekłe [...]. Tym samym – co wymaga podkreślenia - organ orzeczniczy nie uzależnił braku rozpoznania zawodowej etiologii występującego u skarżącego uszkodzenia [...] od wielkości ubytku [...], co zakwestionował Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie w wyroku z dnia 14 stycznia 2003 r. i na co powołał się następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie II SA/Ke 673/05. Należy zwrócić także uwagę na fakt, że podczas ponownie przeprowadzonego postępowania administracyjnego przed organem II-giej instancji, skarżący nie zanegował powyższej opinii i nie złożył wniosku o przeprowadzenie ponownego badania przez właściwy instytut naukowo-badawczy, zgodnie z § 9 ust.1 rozporządzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela ocenę opisanych orzeczeń lekarskich wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zawarte w tych opiniach wnioski są przekonujące i logicznie wyjaśniają powody dla których nie uznano zawodowej etiologii stwierdzonych u D. G. chorób. Oba orzeczenia oparte zostały na wykształconych wskutek wieloletnich obserwacji klinicznych kryteriach diagnostyczno-orzeczniczych i w ocenie Sądu nie ma podstaw, aby je kwestionować. Opinie uwzględniają nadto zalecenia zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 27 kwietnia 2006 r. i wydane zostały po analizie dokumentacji ZUS dotyczącej uzyskania przez D. G. renty i przyznania mu grupy inwalidzkiej. Ponieważ w postępowaniu orzeczniczym uprawnione jednostki organizacyjne nie stwierdziły u skarżącego chorób zawodowych, o jakich mowa w pkt 4 i 15 wykazu, Inspektor Sanitarny nie mógł wydać decyzji odmiennej od wniosków przedstawionych w tych opiniach. Dlatego zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem. Mając na uwadze powyższe i uznając, że skarga okazała się nieuzasadniona, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.