II SA/Ke 565/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2015r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 kwietnia 2015r. znak: [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz M. R. kwotę 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia 7 kwietnia 2015 r. znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania M. R. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 23 października 2014 r., znak: [...] w sprawie nakazania właścicielowi nieruchomości przy ul.R. 69 M. R. zastąpienia na działkach nr 2780 i 2781, ark. mapy nr 109, obręb 14 zainstalowanej rury odpływowej długości 12m i przekroju ( 300 mm kanałem krytym (rurociągiem) o średnicy wewnętrznej ( 500 mm ze spadkiem 0,20% w terminie trzech miesięcy od daty ostateczności decyzji, - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 2 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i w to miejsce orzekło o nakazaniu właścicielowi nieruchomości przy ul.R. 69 M. R. zastąpienia na działkach nr 2780 i 2781, ark. mapy nr 109, obręb 14 zainstalowanej rury odpływowej długości 12m i przekroju ( 300 mm kanałem krytym (rurociągiem) o średnicy wewnętrznej ( 500 mm ze spadkiem 0,20%. Jak wynika z uzasadnienia decyzji Kolegium, w dniu 26.05.2014r. mieszkańcy ul. R. wystąpili do Prezydenta Miasta o wszczęcie postępowania wobec M. R. właściciela działek 2780 i 2781 i nakazania w/w przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Organ I instancji działając na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2013r. poz. 267 ze zm.) wydał w dniu 23.10.2014r. decyzję nakładając na M. R. określony w sentencji obowiązek. Od powyższej decyzji odwołał się M. R. zarzucając podjętemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 6, art. 7 k.p.a. w zw. z art. 2 i 31 ust. 3 Konstytucji RP, art. 10 § 1, art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a oraz art. 29 ust. 3 ustawy prawo wodne. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że wybrany przez organ wariant powoduje nadmierną ingerencję w przysługujące odwołującemu prawa wynikające z ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę tj. naruszenie zasady proporcjonalności i ochrony praw słusznie nabytych. Kolegium rozpatrując odwołanie w całości przyjęło stan faktyczny i jego ocenę dokonaną przez organ I instancji. Przytaczając treść art. 29 ustawy Prawo wodne organ II instancji wskazał, iż w wyniku przeprowadzonych w dniu 24 czerwca 2014r. oględzin ustalono, że wody opadowe wybudowanym systemem odwodnienia powierzchniowego wykonanego podczas przebudowy drogi powiatowej, której częścią jest ulica R., spływają przydrożnym rowem otwartym z umocnionymi brzegami, który jest usytuowany po południowej stronie ul. R., a następnie przepustem ( 600 mm do cieku przebiegającego wzdłuż działki ok. 40 m w kierunku północnym. Następnie ciek ten skręca pod kątem 45( w kierunku północno-wschodnim, jako rów trawiasty nieuregulowany przebiegający przez działki o nr ew. 2777, 2778, 2779, po czym w granicy działek nr 2779 i 2780 wpada do kanału z rury PCV o średnicy 300 mm na długości 12 m przez działkę 2780 i częściowo nr 2781, a dalej zanikającym rowem otwartym przez działki kolejne, aż do mokradeł w rejonie rzeki O. Właściciel działki nr 2780 i 2781 podczas budowy budynku mieszkalnego podwyższył teren poprzez wykonanie nasypu ziemnego i dokonał w ten sposób zmiany charakteru przepływu wód – rów otwarty o charakterze cieku stałego został zamieniony na odcinku 12 m na kanał kryty poprzez zainstalowanie rury PCV o średnicy 300 mm. Biegła z zakresu hydrologii w sporządzonej opinii stwierdziła, że zmiana skutkuje ograniczeniem przepływu, przy zwiększonej ilości wód opadowych podczas nawalnych, intensywnych bądź długotrwałych opadów. Z dokonanych przez biegłą obliczeń wynika, że wystąpienie opadów powyżej 100 dm3 może prowadzić do zalewania działek położonych od strony zachodniej nieruchomości nr 69 przez dopływające wody opadowe, bowiem kanał o ( 300 mm nie przejmie tej ilości wody ze spływów opadowych ze zlewni, z której wody spływają do rowu o charakterze cieku stałego. Zdaniem rzeczoznawcy, odpowiedni byłby kanał o średnicy wewnętrznej ( 500 mm. W ocenie Kolegium opinia biegłej jest fachowa, rzetelna, wyczerpująca, wykonana na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego i zawiera klarowne, jednoznaczne wnioski. Opierając się na tej opinii organ II instancji uznał, że zastosowane przez M. R. rozwiązanie zmiany rowu otwartego na przepływ kanałem z rury średnicy 300 mm nosi znamiona naruszenia art. 29 ust. 2 ustawy Prawo wodne i uzasadnia nałożony obowiązek, który jest najskuteczniejszy i najprostszy do wykonania i wbrew twierdzeniom odwołującego nie stanowi naruszenia zasady proporcjonalności i ochrony praw słusznie nabytych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach M. R. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7.04.2015r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie: - art. 6 i 7 k.p.a. w zw. z art. 2 i 31 ust. 3 Konstytucji RP przez wybranie wariantu decyzji powodującej nadmierną ingerencję w przysługujące skarżącemu prawa wynikające z ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę tj. naruszenie zasady proporcjonalności i ochrony praw słusznie nabytych; - art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ II instancji wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy z uwzględnieniem zasady proporcjonalności i ochrony praw słusznie nabytych, tak jak wymagałby tego interes skarżącego, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy; - art. 107 § 3 k.p.a. w zw.z art. 11 i art. 8 k.p.a. przez brak uzasadnienia, dlaczego organ uważa, zarzut naruszenia zasady proporcjonalności i ochrony praw słusznie nabytych za bezzasadny, oraz niewskazanie podstawy prawnej wydanej decyzji; - art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady proporcjonalności – wadliwe wyważenie słusznego interesu strony oraz interesu społecznego. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nałożony na niego obowiązek koliduje z prawem nabytym przez skarżącego do zabudowy swojej nieruchomości według zaakceptowanego projektu budowlanego. Istniejąca rura odpływowa została zainstalowana przez skarżącego w związku z realizacją inwestycji jedynie tymczasowo na potrzeby budowy i miała zapewnić przepływ. Jej umiejscowienie uniemożliwia dokończenie budowy zgodnie z projektem, albowiem w miejscu, gdzie tymczasowo znajduje się obecnie rura, projekt przewiduje taras. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Materialnoprawną podstawą wydania decyzji przez organ I instancji był art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2012 r., poz. 145 ze zm.), zgodnie z którym, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. W ramach tak zakreślonych granic postępowania administracyjnego, organ winien zatem ustalić, czy nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie lub jej spływ na grunt sąsiedni, i czy takie działania szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Dopiero w przypadku pozytywnych ustaleń możliwe jest wydanie decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. W ocenie Sądu, nie budzą zastrzeżeń dokonane w oparciu o wyniki oględzin oraz sporządzoną przez biegłą z zakresu postępowania wodnoprawnego opinię ustalenia, że skarżący zakłócił stosunki wodne poprzez zainstalowanie na nieruchomości przy ul. R. 69 rury odpływowej, która przy zwiększonej ilości wód opadowych ogranicza przepływ wód na istniejącym terenie, co w przypadku intensywnych, długotrwałych opadów prowadzi do zalewania działek od strony zachodniej nieruchomości. W istniejących realiach uzasadnione jest wiec zastosowanie sankcji przewidzianych w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Jednakże nałożenie na właściciela obowiązku, polegającego na przywróceniu stanu poprzedniego lub wykonaniu urządzeń zapobiegających szkodom, powinno być poprzedzone analizą, pozwalającą na stwierdzenie czy określony obowiązek jest w stanie doprowadzić do zamierzonych skutków i czy tego samego celu (efektu) nie można było osiągnąć przy użyciu innych środków, mniej uciążliwych dla obywatela, bo słabiej (bardziej płytko) ingerujących w sferę jego praw i wolności. W rozpoznawanej sprawie wymienione wyżej aspekty mają istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Skarżący bowiem na etapie wniesionego odwołania podnosił, że rura została zainstalowana przez niego tymczasowo, na potrzeby budowy, zaś docelowo na terenie gdzie jest położona projekt budowlany przewiduje taras. Wskazywał decyzję Starosty nr [...] z dnia 22.10.2012r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego na działkach nr ew. 2780 i 2781 przy ul. R. 69, zgodnie z którą realizowana jest inwestycja. Na uwagę zasługuje również okoliczność, że przekazując odwołanie wraz z aktami sprawy organ I instancji informował Kolegium o wznowieniu postępowania zakończonego wydaniem decyzji Starosty zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę M. R. Z dopuszczonych przez WSA na rozprawie w dniu 19.08.2015r. akt administracyjnych w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 358/15 wynika, że Wojewoda decyzją z dnia 5 marca 2015r. (czyli przed wydaniem decyzji przez organ II instancji) odmówił we wznowionym postępowaniu uchylenia ostatecznej decyzji nr 355/2012 Starosty z dnia 22.10.2012r. znak: [...]. Nałożenie sankcji z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne niewątpliwie wymaga rozważenia wszystkich okoliczności mających wpływ na określenie konkretnego obowiązku, w tym wypadku z uwzględnieniem uwarunkowań wynikających z przysługującego skarżącemu prawa do zabudowy stanowiącej jego własność nieruchomości, zgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę i zatwierdzonym projektem budowlanym, którego częścią jest projekt zagospodarowania działki. Organ powinien w tym zakresie rozważyć zwrócenie się do właściwego organu architektoniczno-budowlanego o zajęcie stanowiska, czy projekt budowlany przewiduje tymczasową czy też docelową lokalizację rury PCV na terenie, na którym ona obecnie się znajduje, ewentualnie czy w przypadku zlokalizowania rury zgodnie z nałożonym obowiązkiem nie dojdzie do kolizji z obiektem budowlanym realizowanym w oparciu o pozwolenie na budowę w stopniu uniemożliwiającym powstanie tego obiektu. Takiej analizy organy w przedmiotowej sprawie nie dokonały. Brak w tym zakresie wyjaśnień organu nie pozwala na ocenę, co do prawidłowości rodzaju i zakresu nałożonego obowiązku i świadczy o przedwczesnym rozstrzygnięciu, co uzasadnia zarzut naruszenia przez organy art. 7, art. 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. Ujawnione naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy powoduje uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 z późn. zm.). Koszty postępowania określono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji, uwzględniając wskazane wyżej uwagi Sądu, uzupełni materiał dowodowy, dokonując ponownej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w zakresie wpływu wykonanych robót budowlanych zgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę, w aspekcie przesłanek przewidzianych w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. W sytuacji stwierdzenia braków w tym materiale lub wątpliwości co do okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy organ rozważy możliwość przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Dopiero w oparciu o tak przeprowadzone postępowanie wyjaśniające i zgromadzony w aktach materiał dowodowy podejmie rozstrzygnięcie którego treści obecnie Sąd nie przesadza, zaś swoje stanowisko uzasadni stosownie do wymogów przewidzianych w art. 107 § 3 k.p.a.