II SA/Ke 569/07

Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Dnia 22 lutego 2008 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi H. W. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie ukarania grzywną w trybie art. 88 §1 k.p.a postanawia: I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego. Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kiecach oddalił skargę H. W. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] w przedmiocie ukarania w trybie art. 88 §1 k.p.a. grzywną w wysokości 50 zł. Skarżący złożył urzędowy formularz PPF, w którym wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w wyżej wymienionej sprawie, uzupełniony poprzez złożenie podpisu w dniu 20 lutego 2008 r. W formularzu wnioskodawca podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Utrzymują się z dwóch emerytur: skarżącego w wysokości [...] zł brutto i jego żony - [...] zł brutto, co daje miesięczny dochód wynoszący [...] zł brutto. Wnioskodawca nie posiada innego majątku oprócz domu z lat sześćdziesiątych wielkości 80 m kw będącego w remoncie. Skarżący wraz z żoną są niepełnosprawni, cierpią na choroby [...]. Miesięcznie wydają 500 zł na leki, 300 zł na opiekę, 500 zł na utrzymanie domu (opłaty za wodę, gaz, węgiel). Wnioskodawca stwierdził, że ich dzieci są w trudnej sytuacji finansowej i życiowej, a w związku z tym nie mogą mu pomóc. Z akt sprawy wynika, że skarżący uiścił nałożoną przez organ administracyjny grzywnę w wysokości 50 zł i wpis sądowy od skargi wynoszący 100 zł. Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Ubiegający się o taką pomoc winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04 (niepubl.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W rozpatrywanej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy jest bezzasadny i podlega oddaleniu. Z treści wniosku i innych pism wynika, że wynika, że skarżący wraz z żoną "boleśnie odczuwają moralną krzywdę" jaką było nałożenie na H. W. przez organ administracyjny grzywny w wysokości 50 zł. Odczucie to stanowi główny powód ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego do sporządzania skargi kasacyjnej. Jednakże w świetle obowiązujących przepisów okoliczność ta nie może być podstawą przyznania prawa pomocy. Skarżący wraz żoną uzyskują stałe dochody z dwóch emerytur, a jak wynika z akt sprawy, uiszczenie jednorazowo kwoty 100 zł (takie koszty występują na obecnym etapie postępowania sądowego) nie przekracza ich możliwości finansowych. Natomiast koszty związane z ustanowieniem radcy prawnego z urzędu i wypłatą mu przez Skarb Państwa wynagrodzenia kilkakrotnie przewyższają uiszczoną już przez H. W. kwotę 50 zł tytułem grzywny, która jest przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego. Nie istnieją więc uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru kosztów postępowania dotyczącego wnioskodawcy na współobywateli. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.