II SA/Ke 573/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Małgorzata Rymarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 października 2009 r. sprawy ze skargi L.M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia 22 lipca 2009r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, § 1 i § 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych w zw. z § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych i art. 138 § 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 8 maja 2009r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u L. M. choroby zawodowej, tj. uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu wymienionego w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych z 1983r. Postępowanie zakończone w/w decyzją z dnia 22 lipca 2009r. toczyło się po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 24 listopada 2005r. sygn akt II SA/Ke 126/05 którym Sąd uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 18 sierpnia 2004r. nr [...] uchylającą decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż organ prowadząc ponownie postępowanie powinien dokładnie ustalić, kiedy zostało rozpoczęte postępowanie w celu stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu. Decyzją z dnia 12.12.2006r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uchylił decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 8.07.2004r. nr [...] nakazując w zaleceniach przeprowadzenie ponownego postępowania, w tym także postępowania diagnostyczno-orzeczniczego w trybie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych. W toku ponownego rozpoznania sprawy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kielcach uzupełnił materiał dowodowy o kolejne karty oceny narażenia zawodowego, którą to dokumentację przedstawił do oceny Wojewódzkiemu Ośrodkowi Medycyny Pracy w Kielcach, a następnie Instytutowi Medycyny Pracy Przychodnia Chorób Zawodowych w Łodzi. Organy prowadzące postępowanie administracyjne wskazały, że L. M. pracował jako stolarz od 1964r., a ostatnio od 1.11.1968r. do chwili obecnej jest zatrudniony w Teatrze im. Stefana Żeromskiego w Kielcach. Pracował w narażeniu na działanie hałasu, w tym w latach 1968-1999 na hałas ponadnormatywny a od 2000r. – nadal, w narażeniu na hałas nie przekraczający dopuszczalnej normy (w granicach 80-84 dB). Ustalono, że pracując w teatrze L. M. wykonywał elementy drewniane na potrzeby scenografii spektakli teatralnych, przy użyciu maszyn do obróbki drewna (piła tarczowa i taśmowa oraz grubościówka), a także ręcznych narzędzi (hebel, dłuto, młotek). Na podstawie wyników specjalistycznych badań i konsultacji lekarskich Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Kielcach orzeczeniem nr [...] z dnia 1.08.2007r. oraz Instytut Medycyny Pracy w Łodzi, który prowadził diagnostykę z odwołania L. M. – orzeczeniem nr [...] z dnia 27.12.2007r., zgodnie orzekły o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Wobec rozbieżnych informacji co do wielkości stwierdzonego u L. M. ubytku słuchu zawartych w orzeczeniach lekarskich, organ I instancji zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Kielcach o dodatkową konsultację lub zbadanie strony w niezależnej jednostce orzeczniczej II stopnia. Wskazane w piśmie z dnia 4.06.2008r. wyjaśnienia jednostki służby zdrowia Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny uznał za nie w pełni przekonujące, w związku z tym L. M. został skierowany przez organ administracji na badania do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Szpital w Sosnowcu, który nie brał udziału w dotychczasowym postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Szpital w Sosnowcu wydał w dniu 9 marca 2009r. orzeczenie lekarskie nr rej. [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu wskazując, że potwierdzony wynikami badań audiologicznych stan narządu słuchu L. M. nie przedstawia cech klinicznych przewlekłego zawodowego urazu akustycznego z uwagi na asymetrię i niewielki poziom obniżenia czułości słuchu oraz pozaślimakową lokalizację uszkodzenia słuchu, co nie odpowiada skutkom zdrowotnym działania hałasu na narząd słuchu. Za pozazawodowe czynniki ototoksyczne, które mogły mieć wpływ na stan narządu słuchu L. M. uznano: nadciśnienie tętnicze, zmiany zwyrodnieniowe i dyskopatyczne w kręgosłupie szyjnym, rozpoznane w trakcie hospitalizacji. W ocenie organu odwoławczego, powyższe orzeczenie wskazujące w sposób czytelny, wyczerpujący i nie budzący wątpliwości co do swej rzetelności, przyczyny braku podstaw do rozpoznania u L. M. choroby zawodowej uszkodzenia słuchu, posiada walor opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 kpa. Reasumując, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uznał, iż wobec nie rozpoznania u L. M. choroby zawodowej w toku prowadzonego w sposób prawidłowy i zgodny z procedurą postępowania organ I instancji zasadnie wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej tj. uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Skargę na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożył L. M., wnosząc o jej uchylenie. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych poprzez przyjęcie, że nie stwierdzono u niego uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu wymienionego w pozycji 15 wykazu stanowiącego załącznik do w/w rozporządzenia. Skarżący powołując się na przepis § 1 ust. 1 w/w rozporządzenia stwierdził, iż o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową decydują dwa czynniki: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia oraz ustalenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Zdaniem skarżącego fakt, że stwierdzono u niego uszkodzenie słuchu oraz to, że pracował w hałasie jest wystarczające do przyjęcia domniemania istnienia związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. Skarżący zarzucił w/w orzeczeniom lekarskim zgodność jedynie we wnioskach końcowych, zaś niezgodność w zakresie wskazanych w ich treści dokonanych ustaleń medycznych, w szczególności wyników badań i rozpoznania. Jego zdaniem brak jest podstaw do wyłączenia z pojęcia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu ze względu na stopień tego uszkodzenia. Skarżący wskazał również, że wystąpienie szkodliwych w środowisku czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm. Wystarczy bowiem wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość. Na poparcie swoich argumentów skarżący przytoczył orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego (II PRN 9/84, III RN 36/98, I SA 1640/93). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Na wstępie wyjaśnić należy, że Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zastosował adekwatne do ustalonego stanu faktycznego przepisy prawa. Zgodnie bowiem z powołanym w podstawie rozstrzygnięcia przepisem § 11 ust. 2 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczęte i niezakończone przed dniem 3 września 2002r., są prowadzone na podstawie przepisów obowiązujących w dniu ich wszczęcia. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w okresie obowiązywania rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych, o czym świadczy dokumentacja w postaci opisu stanowiska pracy z dnia 2 września 2002r., skierowanie do poradni laryngologicznej z dnia 7 sierpnia 2002r., wyniki badań w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w Kielcach stwierdzające niedosłuch z dnia 23 sierpnia 2003r., a także zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, w związku z tym postępowanie administracyjne jak również postępowanie diagnostyczno-orzecznicze, należało przeprowadzić stosując przepisy tego rozporządzenia. Przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm – zwanego dalej rozporządzeniem) definiują co należy rozumieć pod pojęciem "chorób zawodowych" ( § 1 ust. 1), następnie określają jednoznacznie jakie jednostki organizacyjne są właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych ( § 7). Stosownie do treści § 10 ust. 1 rozporządzenia podstawą decyzji inspektora sanitarnego o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia jest w szczególności orzeczenie lekarskie wydane przez właściwą jednostkę orzeczniczą służby zdrowia oraz wyniki dochodzenia epidemiologicznego. Sąd w pełni podziela stanowisko organów przyznające orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Szpital w Sosnowcu z dnia 9.03.2009r. walor opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 kpa, zgodnie z którym gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Dane zawarte w ostatecznym orzeczeniu, wydane na podstawie obserwacji klinicznej i wykonanych badań w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości określają, że stwierdzona asymetria ubytków słuchu oraz pozaślimakowa lokalizacja niedosłuchu u L. M. nie odpowiadają skutkom klinicznym działania hałasu na narząd słuchu w warunkach narażenia na hałas w środowisku pracy. Dodatkowo w orzeczeniu zwrócono uwagę, iż w aspekcie medyczno-prawnym obecny stan narządu słuchu nie można zakwalifikować jako chorobę, gdyż ubytek słuchu poniżej 30db w ogóle nie odpowiada pojęciu choroby. W kontekście zaprezentowanego stanowiska za nieuzasadniony należy uznać podniesiony w skardze zarzut odnośnie braku znaczenia stopnia uszkodzenia słuchu. Skoro organ administracji jest uprawniony do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej to oczywistym jest, że musi istnieć choroba, a z kolei do oceny stanu zdrowia osoby badanej uprawnione są odpowiednie jednostki organizacyjne służby zdrowia. Z uregulowania zawartego w § 10 ust. 1 rozporządzenia jak już podniesiono wynika, że organ wydający decyzję - a następnie Sąd - jest związany treścią orzeczenia lekarskiego, które ocenia stan zdrowia pracownika i określa, czy rozpoznane schorzenia odpowiadają wymienionym w wykazie chorób zawodowych i mają związek z warunkami pracy. Oznacza to, że organy inspekcji sanitarnej nie mogą wydać decyzji stwierdzającej istnienie choroby zawodowej wbrew lub niezgodnie z orzeczeniem lekarskim, jeżeli zostało ono wydane z zachowaniem norm zamieszczonych w rozporządzeniu, nie jest sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym i nie budzi zastrzeżeń co do przedstawionej diagnozy lekarskiej. Za nieuzasadniony należy uznać zarzut skargi co do bezkrytycznego przyjęcia orzeczeń lekarskich zawierających sprzeczne ustalenia medyczne w zakresie wyników badań i rozpoznania. Wbrew tym twierdzeniom skarżący był dwukrotnie badany przez jednostki orzecznicze służby zdrowia drugiego stopnia, przy czym Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Szpital w Sosnowcu był jednostką nie biorącą udziału w postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym, którego wyniki budziły wątpliwości organów administracji orzekających w sprawie choroby zawodowej. Podkreślenia wymaga fakt, iż w żadnym z zapadłych w sprawie orzeczeń lekarskich nie stwierdzono u L. M. choroby zawodowej. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej tj. uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. została podjęta po uprzednim przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w trakcie którego badania skarżącego powierzono powołanym do tego jednostkom organizacyjnym. Decyzja administracyjna została wydana na podstawie wymaganego prawem orzeczenia lekarskiego, nie budzącego zastrzeżeń i wątpliwości co do stanu zdrowia pracownika, co prowadzi do uznania, że wydanie zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie było dotknięte naruszeniem prawa. Ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.