II SA/Ke 576/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Referendarz sądowy Małgorzata Długońska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 listopada 2007 r. sprawy ze skargi Ł. O. na postanowienie Wojskowego Komendanta Uzupełnień z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o udzielenie odroczenia zasadniczej służby wojskowej I. Stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; II. Stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Postanowieniem z dnia [...] Wojskowy Komendant Uzupełnień na podstawie art. 16 §1 w związku z art. 126, art. 58, art. 75 §1, art. 104 § 1 kpa oraz art. 39 ust. 1, art. 42 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004r Nr 241, poz. 2416 z późniejszymi zmianami), § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej (Dz.U. Nr 118 z 2006 r., poz. 800) po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie udzielenia Ł. O. odroczenia zasadniczej służby wojskowej z tytułu pobierania nauki - stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o udzielenie odroczenia zasadniczej służby wojskowej. W uzasadnieniu postanowienia organ podniósł, że w dniu [...] Wojskowy Komendant Uzupełnień wydał Ł. O. decyzję – kartę powołania, seria [...] nr [...], do odbycia zasadniczej służby wojskowej w Jednostce Wojskowej Nr [...] w T. , z terminem stawiennictwa w dniu 1 sierpnia 2007 r. Dnia 19 lipca 2007 r. Ł. O. złożył odwołanie od powyższej decyzji do organu II instancji. W dniu 1 sierpnia 2007 r. Ł. O. nie stawił się w Jednostce Wojskowej w T. , nie wykonując decyzji z dnia [...]. W dniu 13 sierpnia 2007 r. Ł. O. wniósł do Wojskowego Komendanta Uzupełnień wniosek o udzielenie odroczenia zasadniczej służby wojskowej z tytułu pobierania nauki w szkole wyższej. Organ stwierdził, że zgodnie z § 8 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 2006 r. w sprawie udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej, poborowy, który został powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej, może złożyć wniosek o udzielenie odroczenia zasadniczej służby wojskowej, co najmniej na czternaście dni przed dniem stawienia się do odbycia zasadniczej służby wojskowej, określonym w karcie powołania. Jak wynikało z decyzji – karty powołania z dnia [...] Wojskowy Komendant Uzupełnień określił Ł. O. termin stawienia się w jednostce wojskowej do odbycia zasadniczej służby wojskowej na dzień 1 sierpnia 2007r. Tym samym dzień 31 lipca 2007 r. był pierwszym dniem, od którego należało liczyć czternastodniowy termin przysługujący stronie na złożenie wniosku, natomiast dzień 18 lipca 2007 r. był dniem ostatnim. Tak więc złożenie wniosku 13 sierpnia 2007 r. nastąpiło po terminie. Ponadto organ stwierdził, że wnioskodawca nie zwrócił się do Wojskowego Komendanta Uzupełnień w trybie art. 58 kpa o przywrócenie terminu do złożenia wniosku. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zgodnie z pouczeniem zawartym w postanowieniu z dnia [...] wniósł Ł. O., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia. Skarżący zarzucił naruszenie przepisu art. 42 ust 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 roku o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2004r Nr 241, poz. 2416 z późniejszymi zmianami) oraz art. 8, art. 9 oraz art. 104 § 1 kpa. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż odmowa udzielenia odroczenia lub udzielenie odroczenia o treści innej niż żądanie poborowego określone w jego wniosku, a także udzielenie odroczeń, o których mowa w art. 39 ust 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej następuje w drodze decyzji administracyjnych. Ponadto skarżący wskazał, iż organ wydał zaskarżone postanowienie w oparciu o tryb przewidziany w art. 134 kpa, a przepis ten nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie, albowiem jest zarezerwowany wyłącznie dla postępowania przed organem II instancji, zaś zaskarżone postanowienie zostało wydane w postępowaniu pierwszoinstancyjnym na skutek złożonego wniosku o odroczenie służby wojskowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, jak również przedstawił historię wcześniejszych kontaktów poborowego Ł. O. z Wojskową Komendą Uzupełnień. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Na Sądzie zatem ciąży obowiązek kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z prawem we wszystkich aspektach, nie tylko tych podniesionych w skardze. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w zakresie pozostawania jego w zgodności z przepisami prawa stwierdzić należy, że zostało ono wydane z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z dyspozycją art. 39 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.) odroczenia zasadniczej służby wojskowej udziela się poborowemu na jego udokumentowany wniosek ze względu na pobieranie nauki w szkole wyższej, jeżeli jest on studentem – na czas pobierania nauki. Natomiast art. 42 ust 2 cytowanej ustawy określa, że odmowa udzielenia odroczenia lub udzielenie odroczenia w treści innej niż żądanie poborowego, określone w jego wniosku o udzielenie tego odroczenia, a także udzielanie odroczeń, o których mowa w art. 39 ust. 3, następuje w drodze decyzji administracyjnej, którą doręcza się poborowemu na piśmie wraz z uzasadnieniem. Ustęp 3 tego przepisu dotyczy postępowania odwoławczego w tej materii i stwierdza, że od orzeczenia wojskowego komendanta uzupełnień przysługuje poborowemu odwołanie do szefa wojewódzkiego sztabu wojskowego w terminie czternastu dni od dnia doręczenia orzeczenia. Na podstawie art. 39 ust. 8 cytowanej ustawy zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 maja 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej (Dz. U. Nr 118 z 2006 r., poz. 800), które to rozporządzenie w § 8 pkt 1 określa, że poborowy, który został powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej, może złożyć wniosek o udzielenie odroczenia zasadniczej służby wojskowej, co najmniej na czternaście dni przed dniem stawienia się do odbycia zasadniczej służby wojskowej, określonym w karcie powołania. W sprawie bezspornym jest, że termin stawiennictwa skarżącego do odbycia zasadniczej służby wojskowej w Jednostce Wojskowej Nr [...] w T. określony został na dzień 1 sierpnia 2007 roku, natomiast wniosek o udzielenie odroczenia zasadniczej służby wojskowej z tytułu pobierania nauki w szkole wyższej skarżący złożył w dniu 13 sierpnia 2007 r. do Wojskowego Komendanta Uzupełnień. Słusznie zatem organ uznał, że nie został przez niego zachowany 14-dniowy termin, określony w § 8 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej. Wskazać należy, że termin określony w tym przepisie jest terminem ustawowym, wyznaczonym wprost przez przepis aktu wykonawczego, wydanego na postawie delegacji ustawowej. Termin ustawowy wyznaczony dla strony nie może być przez organ prowadzący postępowanie skracany, ani przedłużany, a jego zachowanie jest warunkiem skuteczności czynności procesowej dokonanej przez stronę, uchybienie powoduje bezskuteczność czynności procesowej strony. Od negatywnych skutków uchybienia terminu strona może bronić się wyłącznie składając prośbę o przywrócenie terminu w trybie unormowanym w art. 58 kpa. Jednak uchybienie terminu, przewidzianego w § 8 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 2006 r. nie może skutkować wydaniem postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu, lecz wydaniem decyzji o odmowie udzielenia odroczenia zasadniczej służby wojskowej. Wobec tego uznać należy, że postanowienie Wojskowego Komendanta Uzupełnień z dnia 6 września 2007 roku wydane zostało z rażącym naruszeniem § 8 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 2006 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej. Rażące naruszenie jest wyrazem ewidentnego i jasno uchwytnego błędu w jego interpretowaniu przez organ. Uznać należy zatem, że zaskarżone postanowienie dotknięte jest wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), co skutkuje stwierdzeniem jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).