II SA/Ke 587/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka,, Asesor WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Sekretarz sądowy Andrzej Stolarski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi A. Spółka Jawna w O. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę. Decyzją dnia [...] znak: [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 104 kpa w związku z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty B. z dnia [...] znak: [...] umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów jako działki o numerach: 404/01, 455/1, 453/1, 434/1, 425/1, 406/1, 437/1, 452/1, 431/1, 426/1, 424/1, 402/1, 435/1, 403/1, 405/1, 430/1, 289/1, 454/1 i 451/1 położoną we wsi O. gmina B., zajętą pod drogę publiczną Nr 1505045 p/n "O" W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podniósł, iż wnioskiem z dnia 5 grudnia 2005r. Zakład A. Spółka Jawna w O. wystąpił o wypłatę odszkodowania w trybie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm. - cytowanej dalej jako ustawa). Starosta B. umarzając decyzją z dnia [...] postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty tego odszkodowania wskazał, że w/w Zakład nabył przedmiotowe działki od osób fizycznych w 2004r. z przeznaczeniem pod budowę gazociągu, a w związku z tym nie legitymował się tytułem własności na datę 31 grudnia 1998r., co w świetle art. 73 ust. 1 powołanej ustawy stanowi niezbędny wymóg przyznania odszkodowania. W odwołaniu od decyzji Starosty B. z dnia [...] A. Spółka Jawna w O. podniósł, iż art. 73 ustawy nie zawiera zapisu dającego uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę wyłącznie właścicielowi nieruchomości, który legitymował się tytułem własności na dzień 31 grudnia 1998 roku. Rozpatrując odwołanie Wojewoda w całości podzielił stanowisko organu I instancji stwierdzając, że przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez A. Spółka Jawna w Opolu na podstawie umów sprzedaży zawartych w okresie od lutego do kwietnia 2004 roku. Fakt ten jednoznacznie wskazuje na brak tytułu własności w dacie 31 grudnia 1998r., a w związku z tym należy uznać, że żądanie wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę w trybie art. 73 ustawy pochodzi od nieuprawnionego podmiotu. W ocenie organu II instancji złożenie wniosku przez podmiot nieuprawniony skutkuje bezprzedmiotowością postępowania. Podkreślono również, że w przypadku tzw. obiektywnej bezprzedmiotowości to znaczy wówczas, gdy istnieje trwale nie usuwalna przeszkoda uniemożliwiająca osiągnięcie celu postępowania czyli doprowadzenia do rozstrzygnięcia merytorycznego - organ w zgodzie z art. 105 kpa umarza postępowanie. Skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach A. Spółka Jawna w O., domagając się uchylenia jej w całości. Skarżący zarzucił decyzji naruszenie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13.10.1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną poprzez zastosowanie wykładni rozszerzającej tego przepisu. W ocenie Skarżącego, zarówno Wojewoda jak i organ pierwszej instancji oparli swoje rozstrzygnięcia o nieistniejący w powołanej ustawie zapis, iż o odszkodowanie mogą ubiegać się wyłącznie właściciele nieruchomości zajętych pod drogi, jeżeli byli nimi w dniu 31 grudnia 1998 roku. Skarżący podkreślił, że własność spornych nieruchomości została przeniesiona na spółkę w sposób właściwy w oparciu o ujawniony w księgach wieczystych nieruchomości stan prawny. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w treści zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy nadmienił, że przepis art. 73 ust. 4 ustawy ma charakter wywłaszczeniowy, a dokonane na jego podstawie uwłaszczenie polega na przeniesieniu z dniem 1 stycznia 1999 roku tytułu własności z właściciela nieruchomości, który legitymował się tym prawem w dniu 31 grudnia 1998 roku na odpowiedni podmiot publicznoprawny, przy jednoczesnym spełnieniu wymienionych w treści przepisu przesłanek, a odszkodowanie z tego tytułu stanowi rekompensatę za odjęcie tego prawa. Zatem roszczenie odszkodowawcze przysługuje wyłącznie osobie, która była właścicielem nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 roku lub jego ustawowym spadkobiercą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie kontrola sądowoadministracyjna takich naruszeń prawa nie wykazała. Przepis art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), który za podstawę rozstrzygnięcia przyjął Wojewoda stanowi w ustępie 1, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub innych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. W świetle powyższego uregulowania nie budzi wątpliwości, że powołany przepis art. 73 ma charakter wywłaszczeniowy. Ustawodawca jednoznacznie stwierdził, że przy spełnieniu określonych warunków nieruchomość staje się własnością odpowiedniego podmiotu publicznoprawnego (Skarbu Państwa, gmin, powiatów i województw samorządowych) za odszkodowaniem. Odszkodowanie to jest ściśle związane z utratą prawa własności, albowiem ma być ono ustalone i wypłacone według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001r. do dnia 31 grudnia 2005r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa ( ust. 4 art. 73). Odszkodowanie przewidziane w art. 128 i następnych ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (jedn. tekst: Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm. ), stanowi rekompensatę za utratę prawa własności. Skoro podmiot publicznoprawny staje się właścicielem gruntów zajętych pod drogi z dniem 1 stycznia 1999r. to dla ustalenia komu zostało odjęte prawo własności miarodajny jest stan prawny obowiązujący w dniu 31 grudnia 1998r., w ramach którego dokonuje się kwalifikacji stanu faktycznego istniejącego w tym dniu. Z akt administracyjnych bezspornie wynika, że A. Spółka Jawna w Opolu nieruchomości za które domaga się odszkodowania nabył w okresie od lutego do kwietnia 2004r. Fakt ten przesądza o tym, że w dacie 31 grudnia 1998r. spółka nie legitymowała się tytułem własności do nabytych po tej dacie działek. W tej sytuacji badanie czy nabyte nieruchomości zostały zajęte pod drogę publiczną oraz okoliczność, że Wojewoda nie wydał ostatecznej decyzji o charakterze deklaratoryjnym w sprawie stwierdzenia nabycia mienia z mocy prawa ( a taką niewątpliwie jest decyzja wojewody wydana w trybie art. 73 ust. 1 powołanej ustawy ), pozostaje kwestią drugorzędną. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie można uznać, że organ dokonał rozszerzającej wykładni art. 73 ustawy, przyjmując, że podmiotem uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania jest wyłącznie właściciel nieruchomości zajętej pod drogę w dacie 31 grudnia 1998r. Organ odwoławczy prawidłowo ustalił stan faktyczny i dokonał subsumcji w odniesieniu do konkretnej normy prawnej. Zastrzeżenia budzi natomiast stanowisko organów, iż wystąpienie z wnioskiem przez podmiot nieuprawniony powoduje bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego w sprawie odszkodowania skutkującą umorzeniem postępowania w takiej sprawie. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, zawarte w przepisie art. 73 ustawy przesłanki nabycia uprawnienia do odszkodowania w razie braku którejkolwiek z nich powinny prowadzić do odmowy ustalenia odszkodowania, nie zaś do umorzenia postępowania. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż z bezprzedmiotowością postępowania stanowiącą przesłankę do jego umorzenia na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, jeżeli nie istnieje roszczenie, które mogłoby być uwzględnione na drodze postępowania administracyjnego. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi, ponieważ skarżący wystąpili ze stosownym wnioskiem w terminie przewidzianym ustawą dla dochodzenia roszczenia odszkodowawczego. Organy w rozpoznawanej sprawie nie odmówiły ustalenia odszkodowania, ale umorzyły postępowanie. Jest to uchybienie proceduralne, ale nie miało ono istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż zarówno umorzenie postępowania, jak i odmowa ustalenia odszkodowania sprowadzają się do tego, że skarżący nie może tego odszkodowania otrzymać. Analogiczny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16.11.2000r. sygn. akt I SA 1539/99 opubl. LEX nr 75555 na tle roszczenia o zwrot nieruchomości. Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.