II SA/Ke 587/16
WyrokWSA w Kielcach2016-07-28
Skład orzekający: Sylwester Miziołek, Dorota Chobian, Magdalena Chraniuk-Stępniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna nałożona na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych może być podstawą do wymierzenia kary, jeśli projekt tego przepisu nie został notyfikowany Komisji Europejskiej zgodnie z dyrektywą 98/34/WE?Ratio decidendi
Kara pieniężna nałożona na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych jest dopuszczalna, nawet jeśli projekt tego przepisu nie został notyfikowany Komisji Europejskiej. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale sygn. akt II GPS 1/16 orzekł, że art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych nie jest przepisem technicznym w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE, a jego stosowalność w sprawach o nałożenie kary pieniężnej nie zależy od braku notyfikacji ani od technicznego charakteru art. 14 ust. 1 tej ustawy. Ponadto, urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na posiadanie koncesji lub zezwolenia, podlega tej karze.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał skargę M. D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego o wymierzeniu kary pieniężnej w wysokości 24 000 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem. Kontrola wykazała obecność automatów Hot Spot i Black Horse w lokalu prowadzonym przez M. D., która nie posiadała stosownych zezwoleń. Przeprowadzono eksperyment procesowy, który potwierdził losowy charakter gier i ich komercyjny charakter. Opinia biegłego potwierdziła, że gry na automatach spełniają kryteria gier hazardowych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2016 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem oddala skargę.
Dyrektor Izby Celnej decyzją z [...], po rozpatrzeniu odwołania M.D. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z [...], wymierzającej karę pieniężną w wysokości 24000 zł za urządzanie gier poza kasynem na automatach do gier: Hot Spot nr [...], Black Horse nr [...], na podstawie art. 220 § 2, art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.), dalej "O.p.", art. 2 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. nr 168, poz. 1323 ze zmianami), art. 2 ust. 3, art. 6 ust. 1, art. 8, art. 14 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90 ust. 1, art. 91, art. 129 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. nr 201, poz. 1540 ze zm.), dalej "u.g.h.", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że funkcjonariusze Urzędu Celnego 10 marca 2013 r. przeprowadzili kontrolę w Barze "..." w [...], w którym działalność gospodarczą prowadziła M.D. . Ujawniono wówczas urządzenia do gier o nazwie: Hot Spot i Black Horse. Kontrolującym nie przedstawiono koncesji na prowadzenie kasyna gry, ani zezwolenia na urządzanie gier na automatach w salonach gier lub gier na automatach o niskich wygranych. W celu ustalenia zasad działania ujawnionych automatów do gier w odniesieniu do przepisów ustawy o grach hazardowych, kontrolujący przeprowadzili eksperyment procesowy polegający na doświadczalnym odtworzeniu przebiegu dostępnych na nich gier. Przebieg samego eksperymentu opisany został w protokole, w którym stwierdzono, że odnośnie automatu BLACK HORSE w celu rozpoczęcia gry kontrolnej automat zasilono banknotem o nominale 20 zł, w wyniku czego w polu "KREDYT" pojawiła się wartość 206 punktów kredytowych (w momencie rozpoczęcia eksperymentu na urządzeniu w polu KREDYT było 6 punktów). Oznacza, to że jeden punkt kredytowy ma wartość 0,10 zł. Następnie kontrolujący opcją TURBO RACE przelał punkty z pola "KREDYT" do pola "BANK". W wyniku tej operacji w polu "BANK" pojawiła się wartość 210 punktów kredytowych. Następnie kontrolujący wybrał grę "American Poker V", na której była możliwość gry za stawki od 2 do 200 punktów kredytowych, tj. od 20 gr. do 20 zł. Kontrolujący zagrał na tę grę za stawkę 5 punktów kredytowych tj. za 0,50 zł. W trakcie tej gry nie uzyskano wygranej. Następnie kontrolujący wybrał grę "Magie Target", w której była możliwość gry za stawki od 1 do 150 punktów kredytowych, tj. od 10 gr. do 15 zł. Kontrolujący zagrał za stawkę 10 punktów kredytowych tj. za 1 zł i uzyskał wygraną w wysokości 30, 5, 20, 10, 10, 10 i 30 punktów kredytowych. Przy stanie 93 punktów kontrolujący próbował wypłacić zgromadzone środki, urządzenie wyświetliło informację: "Automat zablokowany automat nie posiada wystarczającej ilości monet proszę przywołać obsługę 5 - napełnij hopper". U. M. udostępniła klucz serwisowy. Następnie punkty kredytowe do wypłaty tj. 90 (9,00 zł) zostały skasowane. Pozostałe 3 punkty kontrolujący zgrał w grę "Magie Target" i przy stawce 1 punkt uzyskał wygraną 200 punktów po czym zagrał za stawkę 200 punktów i przegrał.
W celu rozpoczęcia gry na urządzeniu HOT SPOT automat zasilono kwotą 20 zł w wyniku czego w polu "CREDIT" pojawiła się wartość 200 punktów kredytowych. Oznacza to, że jeden punkt kredytowy ma wartość 0,10 zł. Następnie kontrolujący opcją HI-LO przelał punkty z pola "CREDIT" do pola "BANK". W wyniku tej operacji w polu "BANK" pojawiła się wartość 204 punktów kredytowych. Następnie kontrolujący wybrał grę "American Poker II", na której była możliwość gry za stawki od 2 do 100 punktów kredytowych, tj. od 20 gr. do 10 zł. Kontrolujący zagrał za stawkę 5 punktów kredytowych tj. za 0,50 zł i nie uzyskał wygranej. Następnie kontrolujący zmienił grę na "Sizzling Hot", na której była możliwość gry za stawki od 2 do 100 punktów kredytowych, tj. od 20 gr. do 10 zł. Kontrolujący zagrał za stawkę 10 punktów kredytowych tj. za 1 zł i w trakcie gry uzyskał wygrane 40, 20 i 20 punktów kredytowych. W trakcie gry funkcjonariusz zgrał punkty do 0.
Powyższe potwierdziło, że gra na kontrolowanych automatach rozgrywa się z ograniczoną ingerencją ze strony grającego, a sam grający pozbawiony jest możliwości wywierania jakiegokolwiek realnego wpływu na jej przebieg. Wynik eksperymentu odtworzenia przebiegu gry na tych automatach zdecydowanie świadczy o jej losowym charakterze, albowiem jej tok pozostaje poza sferą oddziaływania grającego i niezależny jest od jego zdolności psychomotorycznych. Grający nie jest w stanie określić kolejności następujących po sobie symboli, ich ilości na poszczególnych bębnach. Tempo obrotu bębnów, a w konsekwencji szybkość przesuwania się umieszczonych na nich symboli graficznych wykracza poza dostępną ludzkiemu oku możliwość percepcji i rejestracji obrazu, co niemożliwym czyni wytypowanie pożądanego układu symboli, a tym samym również kształtowanie wyniku gry w zależności od stopnia sprawności manualnej gracza, poziomu jego umiejętności i spostrzegawczości.
Dalej Dyrektor wskazał, że w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego organ I instancji włączył do akt jako dowód w sprawie opinię biegłego sądowego z zakresu m.in. informatyki, uzyskaną w prowadzonym równolegle śledztwie w sprawie o przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 kks. Celem badania biegłego było przeprowadzenie ekspertyzy i wydanie opinii czy gry dostępne na ujawnionych urządzeniach są grami na automatach w rozumieniu przepisów u.g.h. We wnioskach końcowych swojej opinii biegły stwierdził, że gry prowadzone na badanych automatach spełniają kryteria gier do automatach w rozumieniu u.g.h. Dyrektor dodał, że przeprowadzone w toku postępowania przygotowawczego dowody z przesłuchania świadków (włączone do prowadzonego postępowania), potwierdzają, iż ujawnione w kontrolowanym lokalu automaty do gier umożliwiają gry hazardowe.
Organ odwoławczy podkreślił, że gry na automatach mogą być prowadzone na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry. Z kolei urządzanie gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry. M.D. prowadząca działalność gospodarczą w kontrolowanym lokalu koncesji takiej nie posiada. Również nie posiada ona zezwolenia na urządzanie gier na automatach w salonach gier lub gier na automatach o niskich wygranych. Ponadto skontrolowany lokal nie jest kasynem gry. W takim przypadku, stosownie do art. 89 ust 1 pkt 2 w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h. urządzający gry na automatach poza kasynem gry podlega karze pieniężnej, która wynosi 12000 PLN od każdego eksploatowanego automatu.
Ustosunkowując się do zarzutu bezpodstawnego wymierzenia skarżącej kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem, mimo braku notyfikacji projektu ustawy o grach hazardowych, organ wskazał, że nie może on odmówić stosowania i egzekwowania przepisów, dopóki uprawnione organy nie stwierdzą niezgodności danego aktu prawnego z Konstytucją RP lub z normami prawa międzynarodowego. Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP "Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa". Oznacza to, że organy władzy publicznej nie mogą w sposób dowolny odmawiać stosowania prawa, zwłaszcza gdy normy prawne nakładają na nie obowiązek określonego działania. Obowiązek ten dotyczy wszystkich aktów normatywnych, które zgodnie z Rozdziałem III Konstytucji RP stanowią źródła prawa w Rzeczpospolitej Polskiej. Jak wynika z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego Rzeczypospolitej Polskiej, zakwestionowane przepisy mogą być niestosowane dopiero wtedy, gdy Trybunał wydał wyrok usuwający te przepisy z porządku prawnego stwierdzając ich niekonstytucyjność.
Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 6 ust. 4 u.g.h. poprzez skierowanie zaskarżonej decyzji do podmiotu nie będącego zobowiązanym do uzyskania zezwolenia na prowadzenie kasyna gry, a tym samym nie mogącego ponosić sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Podał, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. wskazuje wprost, iż karze podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry, nie wiążąc jednocześnie możliwości wymierzenia kary pieniężnej z formą prowadzonej działalności gospodarczej i badaniem czy wskazany podmiot mógł taką koncesję otrzymać, czy spełniał warunki do jej uzyskania.
Organ II instancji podkreślił, że odpowiedzialność wynikającą z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. ponosić może jedynie "urządzający" gry na automatach poza kasynem gry. Znamię czasownikowe "urządza" nie posiada swojej legalnej definicji w ustawie o grach hazardowych. Ustalenie zakresu tego pojęcia winno nastąpić zatem o znaczenie nadane temu określeniu w języku polskim. Zgodnie z definicją zamieszczoną w Wielkim słowniku języka polskiego, opracowanym przez Instytut Języka Polskiego PAN i dostępnym na stronie internetowej (www.wsjp.pl) czasownik urządzać oznacza: "wykonując różne czynności, zapewniać określony przebieg lub charakter czegoś". Mając na uwadze znaczenie literalne pojęcia "urządzać", w ocenie organu podatkowego przez urządzenie gry należy zatem rozumieć realizowanie czynności, które w swoim efekcie doprowadziły do tego, że gra hazardowa faktycznie się odbywa. Realizowanie nawet jednej z wielu czynności prowadzących finalnie do tego, że gra hazardowa miała miejsce, wystarczającym jest do uznania osoby realizującej tę czynność za urządzającego grę. Uznać bowiem trzeba, iż urządzanie gry na automatach stanowi ciąg pewnych czynności, z których każda przyczynia się bezpośrednio i w takim samym stopniu do tego, że ta gra hazardowa w ogóle się odbędzie. Do czynności tych niewątpliwie należą czynności związane z organizacją (stworzeniem warunków) samej gry na automatach, takie jak wyposażeniem lokalu (miejsca prowadzenia gry) w automaty do gier, zakup lub wynajem lokalu w którym prowadzona jest gra na automatach, stworzenie zasad i systemu danej gry, określenie wygranych itp. Do czynności tych należą także czynności związane z nadzorem i zapewnieniem ciągłości przebiegu samej gry hazardowej, w tym bieżąca obsługa automatów do gier (zapewnianie wypłat uzyskanych wygranych graczom czy realizowanie wypłat uzyskanych wygranych graczom, zapewnianie odpowiednich warunków aby gra na automatach w ogóle mogła być prowadzona).
W niniejszej sprawie za osobę urządzającą grę na ujawnionych automatach organ odwoławczy uznał M. D. prowadzącą działalność gospodarczą w lokalu Bar "..." tj. w lokalu, w którym prowadzono nielegalnie gry hazardowe. M.D. realizowała za pośrednictwem swojego pracownika bieżącą obsługę ujawnionych automatów, polegającą na włączaniu ich po otwarciu lokalu (dowód: protokół z przesłuchania w charakterze świadka U. M.). Ponadto także zapewniała ona za pośrednictwem swoich pracowników bieżącą obsługę automatów realizujących nielegalne gry, poprzez dokonywanie wypłat środków pieniężnych za wygrane punkty kredytowe (dowód: protokół z przesłuchania w charakterze świadka U. M., protokół z przesłuchania w charakterze świadka K. G. G.). W praktyce realizowanie takich wypłat polegało na tym, iż w przypadku gdy gracz wygrał punkty kredytowe, to pracownik lokalu podchodził do urządzenia, po czym za pomocą kluczy kasował uzyskane przez gracza punkty i następnie dzwonił do serwisanta aby ten przyjechał wypłacić graczowi wygraną. Wypłata wygranej przez serwisanta następowała tego samego dnia. W przypadku gdy serwisant przyjeżdżał dopiero następnego dnia pracownik lokalu zapisywał dane gracza na kartce. Jeżeli serwisant przyjeżdżał z wypłatą wygranej, a gracza nie było, to pieniądze zostawiał pracownikowi lokalu, który następnie wypłacał wygraną graczowi. Zdarzało się również, że pracownik lokalu za pomocą klucza kasował uzyskane przez gracza punkty i wypłacał wygrane pieniężne w kwocie do 50 zł. Natomiast w sytuacjach kiedy gracz wygrał jakieś punkty, pracownik lokalu kasował je i dzwonił do serwisanta, aby ten przyjechał i wypłacił wygraną.
Zdaniem organu skarżąca zapewniała odpowiednie warunki aby nielegalna gra na automatach w ogóle mogła być prowadzona. Wynajęła ona bowiem powierzchnię w swoim lokalu w celu zainstalowania na niej ujawnionych automatów do gier. W zamian najemca zobowiązany był do płacenia czynszu stanowiącego 40% od sumy przychodów. Przyjęty w tej umowie sposób ustalania wynagrodzenia należnego za wynajem powierzchni lokalu, potwierdza, że w interesie strony było, aby w urządzanej grze hazardowej udział brało jak najwięcej graczy. Strona czerpała więc pośrednio wymierne korzyści z nielegalnie urządzanej gry hazardowej. Ponadto M. D. udostępniała energię elektryczną z sieci energetycznej lokalu do ujawnionych automatów.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji, M.D. zarzuciła naruszenie:
I. art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90 ust 1 i 2 oraz art. 91 w związku z art. 14 ust. 1 u.g.h. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezpodstawnym wymierzeniu skarżącej kary pieniężnej, mimo braku notyfikacji projektu ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych wymaganej przez art. 8 ust. 1 oraz art. 1 pkt 11 Dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego, zmienionej dyrektywą Rady 2006/96/WE z dnia 20 listopada 2006 r. (Dz. U. UE.L.98.204.37 ze zm.) i w konsekwencji zastosowanie sankcji za urządzanie gier na automatach poza kasynem, w sytuacji gdy przepis sankcjonowany z art. 14 ust. 1 ustawy, w świetle orzeczenia TSUE z 19 lipca 2012 r. został wiążąco uznany za przepis techniczny, który wobec braku notyfikacji jest bezskuteczny i nie może być podstawą do wymierzania kar wobec jednostek;
II. art. 122 § 1 w związku z art. 187 § 1 O.p. poprzez nie rozważenie przez organ uznania podstawy rozstrzygnięcia za przepis techniczny w rozumieniu dyrektywy 98/34 i skutków płynących z takiego zakwalifikowania tych przepisów, przy uwzględnieniu sprzężenia normy sankcjonowanej z art. 14 u.g.h. z normą sankcjonującą z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h.;
III. art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 6 ust. 4 u.g.h. poprzez skierowanie skarżonej decyzji do podmiotu nie będącego zobowiązanym do uzyskania zezwolenia na prowadzenie kasyna gry, a tym samym nie mogącego ponosić sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust 1 pkt 2 u.g.h.;
Niezależnie od powyższego autor skargi zarzucił naruszenie:
IV. art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 89 u.g.h. i art. 24 i art. 107 § 1 k.k.s. poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na niekonstytucyjnym art. 89 u.g.h. zakładającym wymierzenie finansowej kary pieniężnej w stosunku do tych samych osób i za identycznie zdefiniowany czyn zagrożony grzywną pieniężną, penalizowany na gruncie art. 107 § 1 w związku z art. 24 k.k.s.;
V. art. 180 § 1 O.p. w związku z art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy o Służbie Celnej poprzez oparcie ustaleń m.in. na protokole z eksperymentu, odtworzenia możliwości gry, pomimo braku dowodów na okoliczność zgodności tego eksperymentu z ww. przepisem.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 89 ust. 1 pkt 2
u.g.h., zgodnie z którymi karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Wysokość kary wynosi 12.000 zł od każdego automatu.
Ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada zgromadzonym dowodom,
z których wynika, że funkcjonariusze Urzędu Celnego realizując czynności procesowe na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o Służbie Celnej ujawnili 10 marca 2014 r. w Barze [...] dwa urządzenia o nazwie Black Horse oraz Hot Spot. W wyniku przeprowadzonego eksperymentu ustalono, że stanowią one automaty do gry w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy o grach hazardowych, zgodnie z którym grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości.
Przeprowadzony przez funkcjonariuszy eksperyment dowiódł, że prowadzone na ujawnionych urządzeniach gry mają charakter losowy, gdyż gracz nie ma wpływu na to, w jakich konfiguracjach zatrzymają się symbole wyświetlane na elektronicznych bębnach. Naciśnięcie przycisku "start" rozpoczyna obracanie się bębnów z symbolami. Wprawione w ruch bębny zatrzymują się samoczynnie, a ich wzajemne ustawienie w momencie zatrzymania jest losowe i niezależne od zręczności gracza. Jeżeli symbole na poszczególnych bębnach utworzą określoną kombinację, grający otrzymuje wygraną w postaci punktów, która zostaje dopisana do licznika "bank". Ponieważ automat działa po wpłaceniu środków pieniężnych, prawidłowo ustalono także, że urządzane gry mają charakter komercyjny.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów skargi zawartych w jej dwóch pierwszych punktach (w pierwszej kolejności, gdyż uwzględnienie stanowiska zaprezentowanego przez skarżącego powodowałoby konieczność uwzględnienia skargi z tego tylko powodu i związaną z tym bezprzedmiotowość rozważań w zakresie wszystkich pozostałych podniesionych w niej zarzutów), dotyczącego braku notyfikacji Komisji Europejskiej powyższego przepisu przez Rzeczpospolitą Polską, który wespół z art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych stanowi przepis techniczny w rozumieniu dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. U. UE.L.98.204.37 ze zm.), wskazać należy, że powyższe zagadnienie prawne budziło istotne wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych.
W następstwie rozpoznania wniosku Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2016 r., Sąd ten w uchwale z 16 maja 2016 r. sygn. akt II GPS 1/16 podjętej w składzie siedmiu sędziów orzekł, że:
1. Art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 ww. dyrektywy 98/34/WE 37, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności
w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy.
2. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej,
o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
W obszernym uzasadnieniu uchwały, którego argumenty skład orzekający w sprawie w pełni podziela, NSA podniósł – przywołując przepisy dyrektywy 98/34/WE, a także treść wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C - 213/11, C - 214/11 i C - 217/11 oraz wyjaśniając jego znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia kwestii objętych pytaniem Prezesa NSA - że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., sam w sobie nie kwalifikuje się do żadnej spośród grup przepisów technicznych, o których mowa w dyrektywie 98/34/WE. Po pierwsze, art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych nie uzasadnia, aby kwalifikować go do kategorii przepisów technicznych wymienionej w art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE. Podkreślając, że sporny w sprawie przepis krajowy nie ustanawia żadnego rodzaju zakazu produkcji, przywozu, wprowadzania do obrotu i stosowania produktu lub zakazu świadczenia bądź korzystania z usługi lub ustanawiania dostawcy usług, ustanowionej w nim sankcji wiążącej się z działaniem polegającym na urządzaniu gier niezgodnie z przyjętymi w tym zakresie zasadami i bezpośrednio ukierunkowanej na zapewnienie respektowania tych zasad, nie sposób byłoby i tak łączyć z przywołanym "zakazem użytkowania". Z tego mianowicie powodu, że przepis ten, gdy chodzi o ustanowione w nim przesłanki nałożenia kary pieniężnej nie skutkuje tym, aby konsekwencje nałożenia tej kary wyrażały się w ingerowaniu - i to w sposób oczywisty - w same możliwości dopuszczalnego przeznaczenia produktu pozostawiając miejsce jedynie na jego marginalne zastosowanie w stosunku do tego, którego można byłoby rozsądnie oczekiwać (por. np. wyrok w sprawie C - 267/03).Po drugie, w sytuacji, gdy w art. 1 pkt 3 dyrektywy transparentnej mowa jest o specyfikacji zawartej w dokumencie, który opisuje wymagane cechy produktu, takie jak: poziom jakości, wydajności, bezpieczeństwa lub wymiary, włącznie z wymaganiami mającymi zastosowanie do produktu w zakresie nazwy, pod jaką jest sprzedawany, terminologii, symboli, badań i metod badania, opakowania, oznakowania i etykietowania oraz procedur oceny zgodności, za oczywiste uznać należy, że tak opisany warunek uznania danego przepisu krajowego za "specyfikację techniczną", w rozumieniu dyrektywy transparentnej, nie jest spełniony w odniesieniu do art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Przepis ten, nie dość, że w ogóle nie odnosi się do dokumentu oraz nie dotyczy produktu lub jego opakowania, jako takich, to również nie określa żadnej z obowiązkowych cech produktu, a tylko przeciwne ustalenie mogłoby uzasadniać jego kwalifikowanie, jako specyfikacji technicznej (por. wyrok TSUE z dnia 9 czerwca 2011 r., C - 361/10). Przewidziane w tym przepisie sankcje nie wiążą się również z nieodpowiadającymi wymaganym standardom właściwościami produktu lub jego opakowania, czy też ich jakością lub wymogami bezpieczeństwa, które muszą spełniać, lecz z działaniem polegającym na urządzaniu gier niezgodnie z przyjętymi w tym zakresie zasadami. Po trzecie, art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie stanowi również "innych wymagań", o których mowa w art. 1 pkt 4 dyrektywy transparentnej, gdyż odnosi się do określonego sposobu prowadzenia działalności przez podmioty urządzające gry, a nie do produktów. Nie określa również warunków determinujących w sposób istotny skład, właściwości lub sprzedaż produktu. Podkreślając, że z pkt 41 wyroku Trybunału Sprawiedliwości w sprawach połączonych C - 213/11, C - 214/11 i C - 217/11 wprost wynika, że warunkiem koniecznym oceny odnośnie do technicznego charakteru przepisów ustawy o grach hazardowych jest ustalenie, " (...), iż przepisy te wprowadzają warunki mogące mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż produktów", nie można tracić z pola widzenia tego, że dyrektywa 98/34/WE, w art. 1 pkt 1, zawiera definicję produktu. Za produkt, w rozumieniu tego przepisu, uznać należy służący zasadniczo rozrywce automat do gier, który po "zadaniu" mu odpowiednich funkcji (tekst jedn.: po zaaplikowaniu odpowiedniego oprogramowania, w tym również - co nie jest sporne - przeprogramowaniu już istniejącego), może być wykorzystywany do urządzania na nim gier tak wysoko, jak i nisko hazardowych, a także i gier zręcznościowych. Wymienione funkcje mają więc wtórny charakter w relacji do samego urządzenia - automatu do gier (produktu) - stanowiącego ich nośnik. Stąd też, za uzasadnione uznać należy twierdzenie, że w rozumieniu przywołanego przepisu dyrektywy, "produktem" nie są funkcje zadane danemu urządzeniu, tj. automatowi do gier, lecz samoistnie ten właśnie automat. To w odniesieniu do niego - nie zaś w odniesieniu do "zadanych" mu funkcji, których może być przecież wiele (w danym momencie, tak aktywnych, jak i nieaktywnych) - można bowiem w ogóle mówić, że posiada on określone właściwości. Ponadto, to w odniesieniu właśnie do automatu można w ogóle mówić, że stanowić on może przedmiot sprzedaży, a to dlatego, że to nie tyle możliwe do zaaplikowania (w drodze odpowiedniego programowania) funkcje, w tym funkcje umożliwiające grę hazardową, stanowią przedmiot ogólnorynkowego obrotu (sprzedaży) lecz, że przedmiot tego obrotu (sprzedaży) stanowi nośnik tych (obiektywnie wielu i zmiennych) funkcji, a mianowicie automat do gier.
Tym samym, jak podkreślił NSA w wymienionej na wstępie uchwale, przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., zważywszy na treść zawartej w nim regulacji, nie ustanawia żadnych warunków determinujących w sposób istotny nie dość, że skład, to przede wszystkim właściwości lub sprzedaż produktu. Określony tym przepisem sposób prowadzenia działalności przez podmioty urządzające gry jest obojętny z punktu widzenia występowania istotnego wpływu na właściwości lub sprzedaż produktu (automatu do gier) wykorzystywanego do urządzania na nim gier hazardowych, i to zarówno tych, o których mowa w art. 2 ust. 3 i ust. 5, jak i tych wymienionych w ust. 3 art. 129 przywołanej ustawy.
Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł także, że dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego opisanego w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. oraz stosowalności tego przepisu w sprawach o nałożenie kary pieniężnej nie ma znaczenia techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE oraz przywoływanego wyroku TSUE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy oraz okoliczność nieprzekazania projektu tego przepisu Komisji Europejskiej, zgodnie z art. 8 ust. 1 tej dyrektywy. Nie oznacza to bowiem, że przepis ten nie obowiązuje w krajowym porządku prawnym oraz, że jest bezskuteczny - w znaczeniu nadawanym w orzecznictwie europejskim przepisom technicznym, których projekty nie zostały notyfikowane – co realizuje się w wymiarze bliskim utracie jego mocy powszechnie obowiązującej, a przez to w swoistego rodzaju generalnym uwolnieniu (poluzowaniu) zasad prowadzenia działalności polegającej na organizowaniu i urządzaniu gier na automatach z konsekwencją w postaci generalnej niestosowalności art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., penalizującego urządzanie gier na automatach w sposób niezgodny z prawem oraz redukowania istotnych funkcji tego przepisu.
Powyższa uchwała jest na mocy art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zmianami), dalej P.p.s.a., o tyle wiążąca dla każdego składu orzekającego sądu administracyjnego, że można od niej odstąpić jedynie pod warunkiem przedstawienia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienia prawnego wynikającego z jej treści do ponownego rozważenia oraz pod warunkiem podjęcia przez powyższy skład nowej uchwały zawierającej odmienne stanowisko prawne. Ponieważ - jak podkreślono już na wstępie - skład orzekający w sprawie podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w sentencji powyższej uchwały, jak również akceptuje argumentację podniesioną w jej uzasadnieniu, dlatego wszelkie zarzuty, które w tym zakresie zawiera skarga, podważające prawidłowość poglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w omawianej uchwale, muszą być uznane za pozbawione podstaw.
Z uzasadnienia wskazanej wyżej uchwały wynika także, że bez znaczenia dla możliwości nałożenia kary pieniężnej na podmiot urządzający gry na automatach poza kasynem jest to, czy podmiot ten jest w ogóle w stanie uzyskać koncesję o jakiej mowa w art. 6 u.g.h. Możliwość nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 89 u.g.h. na osobę fizyczną potwierdził także Trybunał Konstytucyjny w swoim wyroku z 21 października 2015 r. w sprawie P 32/12, o którym będzie jeszcze mowa w dalszej części uzasadnienia. Natomiast w tym miejscu dodatkowo zauważyć należy, że o zasadności uznania przez organ skarżącej za urządzającego gry na automatach świadczy dodatkowo znajdująca się w aktach administracyjnych, zawarta przez nią umowa z 1 stycznia 2013 r. "o wspólnym przedsięwzięciu", w której § 1 wskazano, że jej przedmiotem jest ustalenie zasad prowadzenia wspólnego przedsięwzięcia oraz osiągania przez strony dochodów w zakresie poszerzenia oferty dla klientów Partnera I (czyli skarżącej) przy pomocy wspólnej eksploatacji urządzeń do gier rozrywkowych Partnera II (czyli [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W.), wymienionych w załączniku do umowy, w lokalu użytkowym Partnera I. majć to na uwadze zawarty w pkt. III skargi zarzut skierowania decyzji do nieodpowiedniego podmiotu nie zasługuje na uwzględnienie.
Za nieuzasadniony uznać należy także zarzut naruszenia przez organ art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 89 ustawy i art. 24 i 107 k.k.s., poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na niekonstytucyjnym przepisie art. 89 u.g.h., zakładającym wymierzenie kary finansowej w stosunku do tych samych osób i za identycznie zdefiniowany czyn, co zagrożony grzywną pieniężną na gruncie art. 107 § 1 w zw. z art. 24 k.k.s. W wyroku z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt P 32/12, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zakresie, w jakim zezwalają na wymierzenie kary pieniężnej osobie fizycznej, skazanej uprzednio prawomocnym wyrokiem na karę grzywny za wykroczenie skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s., są zgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP zasadą proporcjonalnej reakcji państwa za naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu prawa.
Nie sposób także podzielić poglądu Spółki o sprzeczności z prawem eksperymentu przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celnych, którego wyniki legły u podstaw uznania przez organy obu instancji, że ujawniony w lokalu automat jest automatem do gier hazardowych. Zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy o Służbie Celnej, funkcjonariusze wykonujący kontrolę są uprawnieni m.in. do przeprowadzania w uzasadnionych przypadkach, w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie, gry na automacie o niskich wygranych lub gry na innym urządzeniu. W sytuacji jaka miała miejsce w tej sprawie, a więc gdy stwierdzono istnienie w lokalu, który nie jest ani kasynem ani też punktem gier na automatach do gier o niskich wygranych dwóch urządzeń do gry, niewątpliwie zachodził "uzasadniony przypadek" o jakim mowa w tym przepisie. Jak najbardziej wskazane było bowiem ustalenie w drodze eksperymentu, czy urządzenia te są automatami do gier w rozumieniu przepisów u.g.h., czy też innymi urządzeniami, nie podpadającymi pod tę ustawę. Ponadto charakter urządzeń jako automatów do gry w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h. został potwierdzony przez biegłego D. R. w sporządzonej przez niego opinii.
Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło