II SA/Ke 595/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 grudnia 2007r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku okresowego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata U.J. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym VAT w kwocie 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania A. K. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...], orzekającej o przyznaniu A. K. pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego w wysokości po 166,95 zł miesięcznie, na okres od 1 sierpnia 2007 r. do 31 grudnia 2007 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy ustalił, że A. K. wnioskiem z dnia 9 lipca 2007 r. zwrócił się do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o udzielenie zasiłku w kwocie 2.700 zł "spełniającego wymagania właściwego funkcjonowania w społeczeństwie i poszukiwania pracy". Wnioskodawca poinformował, że ma na utrzymaniu 4 koty, zaś przyznany ostatnio zasiłek poniżej tej kwoty wypłacony w dniu 9 lipca 2007 r. nie pokrywa kosztów ich wyżywienia, a oprócz kotów pozostaje jeszcze skarżący. Wnioskodawca poinformował, że aktualnie zamieszkuje wraz z synem, który przebywa za granicą. Dodatkowo A. K., pismem z dnia 1 sierpnia 2007 r. zwrócił się z prośbą o uregulowanie rachunku za energię elektryczną w kwocie 56,87 zł. Decyzją z dnia [...] organ I instancji, powołując się na treść art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 8 ust. 1 , art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 38, art. 106, art. 109, art. 147 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz na przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, przyznał A.K. pomoc w postaci zasiłku okresowego w wysokości po 166,95 zł miesięcznie, na okres od 1 sierpnia 2007 r. do 31 grudnia 2007 r. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożył A. K. wnosząc o zmianę przyznanych kwot zasiłków na równowartość jednej średniej krajowej 2.700 zł podlegającej rewaloryzacji, regularnie płatnej raz w miesiącu do momentu znalezienia pracy i otrzymania pierwszej wpłaty. Rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 79, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", 2) osobie w rodzinie w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł, zwanej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej "kryterium dochodowym rodziny", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ustaliło zweryfikowane kryteria dochodowe oraz kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej i od 1 października 2006 r. kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej ustalono w wysokości nieprzekraczającej 477 zł, a dla osoby w rodzinie w wysokości nieprzekraczajacej 351 zł. Organ odwoławczy wskazał, że A. K. zamieszkuje razem z synem, który przebywa w Anglii, jednak samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku i nie posiada własnego źródła dochodu. W tak ustalonym stanie faktycznym organ odwoławczy przytoczył przepis art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zgodnie z którym zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Stosownie do art. 38 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy, zasiłek okresowy w takim przypadku ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Tak ustalona kwota zasiłku nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby (art. 38 ust. 3 pkt 1). Organ II instancji podał, że zgodnie z art. 147 ust. 3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, minimalna wysokość zasiłku okresowego w 2007 r. wynosi w odniesieniu do osoby samotnie gospodarującej 35 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Okres na jaki przyznawany jest zasiłek okresowy zgodnie z art. 38 ust. 5 ustawy ustala organ pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że skarżący spełnia kryteria do uzyskania zasiłku okresowego z uwagi na bezrobocie i ubóstwo, a także kryterium dochodowe, od którego ustawa o pomocy społecznej uzależnia przyznanie prawa do zasiłku okresowego. Organ II instancji podkreślił, że przepisy ustawy nie określają w jakiej wysokości świadczenie takie należy przyznać, określają jedynie, że nie może być ono niższe niż 50 % różnicy pomiędzy kryterium dochodowym a faktycznym dochodem osoby samotnie gospodarującej. Jednocześnie w ustawie założono, że w 2007 r. zasiłek okresowy nie może być niższy niż 35 % w/w różnicy. W związku z ograniczonymi środkami finansowymi organ I instancji przyznał zasiłek okresowy w kwocie po 166,95 zł za sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2007 r., tj. w wysokości 35% różnicy między kryterium dochodowym a dochodem zainteresowanego. Organ odwoławczy podkreślił, że z uwagi na brak dochodu po stronie wnioskodawcy, różnica między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej (477 zł) a dochodem uzyskiwanym przez A. K. wynosi 477 zł. Na wysokość przyznawanych przez ośrodki pomocy społecznej świadczeń pieniężnych bezpośredni wpływ ma wysokość posiadanych środków finansowych przeznaczonych na te cele. Dotacja na zasiłki okresowe przekazywana jest w wysokości odpowiadającej najniższym kwotom tych zasiłków, a zgodnie z przepisem art. 147 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej w 2007 r. gminy otrzymują dotację celową z budżetu państwa na pokrycie wydatków na zasiłki okresowe w części określonej w ust. 3, czyli w najniższej możliwej do przyznania wysokości. Gmina zatem dysponuje środkami wystarczającymi jedynie na pokrycie zasiłków okresowych w najniższej dopuszczalnej wysokości i w takiej wysokości przyznano świadczenie w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe organ II instancji podkreślił, że przyznanie A. K. zasiłku okresowego w kwocie 166,95 zł. nie narusza wskazanych przepisów prawa, a rozmiar pomocy nie jest podyktowany uznaniem organu do spraw pomocy społecznej i jest każdorazowo uzależniony od jego możliwości finansowych. Skargę na powyższą decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach A. K., nie zawierając w niej jednak merytorycznych zarzutów, a jedynie wniosek o "skierowanie do psychiatry Składów Orzekających SKO ". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Sądowa kontrola legalności orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności ( art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji nie był kwestionowany i znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Nie ulega przy tym żadnej wątpliwości, że A. K. spełnia wszelkie kryteria określone w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2004 r., nr 64, poz.593 ze zm.), zwanej dalej ustawą, uprawniające go do otrzymania świadczenia w formie zasiłku okresowego. Skarżący nie zgadza się natomiast z wysokością przyznanego mu zasiłku. Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 2 pkt 1 ustawy, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego – w tym przypadku osoby samotnie gospodarującej. Wysokość tej formy pomocy ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Przepis art. 38 ust.3 pkt 1 oraz art. 147 ust. 3 pkt 1 ustawy stanowi jednocześnie, że kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, przy czym w okresie przejściowym, a konkretnie w roku 2007 minimalna wysokość zasiłku przyznanego takiej osobie wynosi 35 % tej różnicy. W każdym jednak przypadku, minimalna kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie ( art. 38 ust. 4 ustawy). Jak wynika z powyższego, przepisy ustawy o pomocy społecznej w sposób ścisły określają kryteria, jakie spełniać musi strona ubiegająca się o zasiłek okresowy. Nie ulega również wątpliwości, że sytuacja skarżącego wszystkim tym przesłankom odpowiada. A. K. jest bowiem bezrobotny bez prawa do zasiłku, a zatem jego dochód nie przekracza kryterium dochodowego, o jakim mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej dla osoby samotnie gospodarującej (Dz.U.06.135.950), tj. 477 zł. W przypadku skarżącego, zasiłek okresowy, obliczony w oparciu o powołane wyżej przepisy, przyznany być może w wysokości nie wyższej aniżeli różnica pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a faktycznym dochodem. Dolna wysokość zasiłku to 35% z kwoty 477 zł, nie mniej jednak niż 20 zł. Faktycznie zatem, organy mogły przyznać skarżącemu zasiłek okresowy w przedziale kwot od 166,95 zł do 418 zł, a rozstrzygnięcie w tym zakresie ustawodawca pozostawił uznaniu administracyjnemu. Kontrolując zgodność z prawem takiej decyzji Sąd bada w szczególności, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza – jak wynika z art. 7 kpa – załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznając konieczność udzielenia pomocy organ winien zatem rozważyć wszelkie okoliczności niezbędne do podjęcia prawidłowej decyzji o wysokości przyznanych na rzecz konkretnej osoby środków w ramach uznania administracyjnego, kierując się w szczególności uzasadnionymi potrzebami uprawnionego, własnymi możliwościami finansowymi oraz potrzebami innych osób starających się o pomoc społeczną. Wszystko to ma na celu rozdzielenie funduszy jakimi dysponuje właściwy organ w taki sposób, aby pomoc dotarła do wszystkich osób uprawnionych w formie i wysokości adekwatnej do zgłaszanych przez nie potrzeb i zasobów finansowych ośrodka. Działanie to jednak nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, bowiem jego obowiązkiem jest należyte uzasadnienie dlaczego zasiłek został przyznany skarżącemu w takiej a nie innej wysokości. Dowody zgromadzone w sprawie przemawiają za przyjęciem poglądu, że w sprawie niniejszej organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego przyznając skarżącemu zasiłek okresowy w wysokości 166,95 zł. Jak wynika bowiem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, skoro dotacja budżetowa przekazywana jest do ośrodków pomocy społecznej w wysokości umożliwiającej pokrycie wydatków na zasiłki okresowe odpowiadające 35 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, to nie ma możliwości przyznawania świadczeń w wyższych kwotach. W tej sytuacji brak jest podstaw do przyjęcia, że organy postąpiły w sposób dowolny, wysokość przyznanego zasiłku podyktowana była bowiem możliwościami finansowymi jakimi dysponował Miejsko– Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej. Skoro zatem zaskarżona decyzja odpowiada prawu i brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a. Punkt II wyroku oparto na podstawie § 2 ust. 3, § 18 ust.1 pkt 1 c oraz § 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (DZ. U. Nr 163 poz.1348 ze zm.) oraz na podstawie art. 250 p.p.s.a.