II SA/Ke 598/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka,, Sędzia NSA Anna Żak, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 listopada 2011r. sprawy ze skargi T.Z. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanej dalej ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. nr [...] z dnia [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem, złożonym w siedzibie organu I instancji w dniu 14 maja 2010r., T. Z. domagał się przyznania następujących płatności na rok 2010: - jednolitej płatności obszarowej do 27 działek rolnych o łącznej powierzchni 27,09 ha, - uzupełniającej płatności obszarowej do grupy upraw podstawowych do powierzchni 14,57 ha, - uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) do powierzchni 2,27 ha, - płatności do krów i owiec, - płatności cukrowej. Kontrola przeprowadzona w gospodarstwie T. Z. w dniu [...] wykazała rozbieżności pomiędzy powierzchnią deklarowaną we wniosku a powierzchnią rzeczywistą. Odwołanie od wyników przeprowadzonej kontroli wniósł T. Z., powołując się na trudne warunki atmosferyczne, w wyniku których doszło do zniszczenia plonów oraz przedstawiając dokumentację medyczną. W odpowiedzi organ I instancji podtrzymał swoje ustalenia, informując stronę, jakie okoliczności mogą zostać uznane za działanie siły wyższej lub nadzwyczajne okoliczności. Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. przyznał T. Z.: - jednolitą płatność obszarową w wysokości 10.681,01 zł, - uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych w wysokości 689,28 zł, - płatność do krów w wysokości 2.688,30 zł, - płatność cukrową w wysokości 5.799,44 zł, oraz odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do grupy upraw podstawowych na rok 2010 i nałożył sankcję w wysokości 4.739,01 zł, która będzie potrącana w ciągu kolejnych trzech lat kalendarzowych. W podstawie prawnej powołano art. 7 ust. 1, 2 i 2b, art. 19 ust. 1 i 2, art. 24 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008r. nr 170, poz. 1051 ze zm.), art. 6 ust. 1, art. 57 ust. 3, art. 58, art. 71, art. 79 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2 grudnia 2009r., str. 1, ze zm.) w związku z § 17 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 40, poz. 326 ze zm.), art. 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające Rozporządzenia (WE) Nr 1290/2005, (WE) Nr 247/2006, (WE) Nr 378/2007 oraz uchylające Rozporządzenie (WE) Nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30, z 31 stycznia 2009r., str. 16 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. W odwołaniu od przedmiotowej decyzji T. Z., kwestionując odmowę przyznania uzupełniającej płatności obszarowej oraz nałożoną sankcję wskazał na mające miejsce w 2010r. podtopienia i wymoknięcia, które miały negatywny wpływ na wegetację roślin zgłoszonych do przedmiotowej płatności. W rezultacie rolnik wykosił resztki zasiewów i wysuszył je na siano. Skarżący przyznał, że chcąc zminimalizować straty, nie zgłosił przedmiotowych zmian organowi w wymaganym terminie. Powyższe wynikało z niewiedzy, jak również z wieku strony (60 lat), jej zapracowania oraz pogarszającego się stanu zdrowia. Ponadto w gospodarstwie rolnym nie jest w stanie pomóc skarżącemu żona, która również boryka się z problemami zdrowotnymi (dyskopatia, potwierdzona przedłożonym zaświadczeniem lekarskim). Odwołujący się zakwestionował także stwierdzone różnice pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną w oparciu o pomiary powierzchni ewidencyjno- gospodarczej i kontroli na miejscu. Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Oddziału ARiMR utrzymał w mocy decyzję z dnia [...], podzielając w całości ustalenia faktyczne i rozważania prawne organu I instancji. W szczególności wskazano odnośnie: - jednolitych płatności obszarowych, że różnica pomiędzy powierzchnią zgłoszoną (27,09 ha), a ustaloną w trakcie postępowania administracyjnego (24,53 ha) wynosi 2,47 ha, co stanowi 10,0693 % w stosunku do powierzchni stwierdzonej, wobec czego przyznana płatność stanowi iloczyn powierzchni stwierdzonej 24,53 ha, pomniejszonej o dwukrotność powierzchni zawyżonej (2 x 2,47 ha), oraz stawki płatności JPO - 562,09 zł/ha (art. 58 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009) oraz pomniejszonej o 3 % (art. 71 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009) ze względu na nieprzestrzeganie norm oraz wymogów; - uzupełniających płatności do grupy upraw podstawowych, że sposób zagospodarowania działek przedstawionych we wniosku tym zakresie (o łącznej powierzchni 14,48 ha) nie kwalifikuje ich do przyznania tej płatności, wobec czego różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną stanowi 100 % w stosunku do powierzchni stwierdzonej (art. 58 Rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009), wobec czego nałożono sankcję w wysokości 4.739,01 zł, która będzie potrącona w ciągu trzech lat kalendarzowych; - płatności zwierzęcych, że jakkolwiek powierzchnia zgłoszona wynosiła 2,27 ha, to powierzchnia kwalifikująca się do płatności wynosi 1,57 ha, wobec czego orzeczono o jej przyznaniu w wysokości 689,28 zł, która to kwota stanowi iloczyn powierzchni ustalonej, tj. 1,57 ha oraz stawki płatności zwierzęcej na rok 2010 - 439,03 zł/ha (§ 6 ust. 1 i 2 w/w Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009r.), - płatności do krów oraz płatności cukrowej, że zostały one pomniejszone o 3,00 % (zgodnie z art. 71 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009) ze względu na nieprzestrzeganie norm oraz wymogów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję organu odwoławczego T. Z. powołał się na siły wyższe, jakie jego zdaniem, winny być wzięte pod uwagę w jego sprawie. W tym przedmiocie skarżący odesłał do swojego odwołania, w którym – w zakresie odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej oraz nałożonych sankcji – wskazał niekorzystne warunki atmosferyczne w 2010r. oraz długotrwałe choroby swoje i żony. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa materialnego, czy też procesowego, skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności przedmiotowego rozstrzygnięcia. Z treści skargi wynika, iż zasadniczy sprzeciw T. Z. budzi fakt nie uwzględnienia przez organy przy orzekaniu "tak zwanych sił wyższych jakie zaistniały" w jego sprawie. Skarżący powołuje się przy tym na podtopienia jego upraw, niekorzystne warunki atmosferyczne w roku ubiegłym oraz długotrwałe choroby swoje i żony. W tym miejscu należy powołać art. 34 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16), z którego wynika, iż zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności hektary muszą spełniać warunki kwalifikowalności na przestrzeni całego roku kalendarzowego – za wyjątkiem przypadków działania siły wyższej lub wystąpienia okoliczności nadzwyczajnych. Zgodnie z art. 31 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 do celów tego rozporządzenia działanie siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajne są uznawane przez właściwy organ w przypadkach takich, jak m. in. długookresowa niezdolność rolnika do pracy (lit. b), bądź poważna klęska żywiołowa w dużym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa (lit. c). Z kolei stosownie do § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007r. w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności (Dz. U. z 2007r. nr 46, poz. 308), obowiązującego do dnia 15 marca 2011r. – a zatem w okresie, za jaki miały być przyznane wnioskowane płatności – wydanego w oparciu o art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. nr 35, poz. 217), późniejsza nazwa - ustawa z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008r. nr 170, poz. 1051), dowodami potwierdzającymi działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 31 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, są: 1) odpis skrócony aktu zgonu rolnika; 2) zaświadczenie o czasowej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, wydane na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników; 3) protokół oszacowania szkód w uprawach rolnych spowodowanych przez suszę, grad, deszcz nawalny, ujemne skutki przezimowania, przymrozki wiosenne, powódź, huragan, piorun, obsunięcie się ziemi lub lawinę w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, sporządzony przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód, o której mowa w przepisach w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa; 3a) dokument potwierdzający wystąpienie szkody w uprawach rolnych, z którego wynika powierzchnia upraw, na których wystąpiła szkoda spowodowana przez ryzyka, o których mowa w pkt 3, sporządzony przez zakład ubezpieczeń, z którym rolnik zawarł umowę ubezpieczenia upraw co najmniej od jednego z tych ryzyk; 3b) pisemne oświadczenia potwierdzające wystąpienie szkody w uprawach rolnych, spowodowanej przez ryzyka, o których mowa w pkt 3, sporządzone zgodnie ze wzorem udostępnionym przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Biuletynie Informacji Publicznej tej Agencji przez dwóch świadków, którzy nie są domownikami rolnika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników - w przypadku gdy komisja, o której mowa w pkt 3, nie została powołana oraz uprawy nie zostały objęte umową ubezpieczenia, o której mowa w pkt 3a; Ponadto zgodnie z § 1a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007r. dopuszcza się jako dowód potwierdzający wystąpienie w 2010 r. powodzi, stanowiącej siłę wyższą lub nadzwyczajne okoliczności, o których mowa w art. 31 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009: 1) pisemne oświadczenie o jej wystąpieniu sporządzone przez rolnika albo 2) pisemne oświadczenia o jej wystąpieniu sporządzone przez dwóch świadków, którzy nie są domownikami rolnika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Mając na uwadze treść powyższych przepisów wskazać należy, że T. Z. – chcąc zminimalizować poniesione straty – nie zgłosił okoliczności zalania jego upraw w 2010r. w wymaganym terminie – co sam przyznał w złożonym odwołaniu. Nie mogą przy tym odnieść zamierzonego skutku argumenty skarżącego o jego złym stanie zdrowia, jako że przedstawiona przez stronę dokumentacja medyczna nie spełnia kryterium, o jakim mowa w § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007r., gdyż brak w niej zaświadczenia o czasowej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, wydanego na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Za niewystarczające w powyższym zakresie należy uznać nadesłane przy odwołaniu od wyników kontroli karty informacyjne z leczenia szpitalnego, wyniki badań, zaświadczenie o stanie zdrowia z lokalnego ZOZ-u oraz informację o przebytej w 2002r. rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej ZUS. Odnosząc się natomiast do przedłożonego zaświadczenia ZUS Oddział Inspektorat w O. stwierdzić trzeba, że jakkolwiek z pisma tego wynika niezdolność do pracy T. Z., to datuje się ona wyłącznie na okres od 9 kwietnia 1992r. do 31 grudnia 2002r. (kiedy wstrzymano wypłatę okresowej renty z tego tytułu) – nie dotyczy zatem w żaden sposób stanu zdrowia strony w 2010, za który to rok został złożony wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych. Wymogu z § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007r. nie spełnia również zaświadczenie o stanie zdrowia żony skarżącego, przedłożone dopiero na etapie wnoszenia skargi – w związku z czym organy nie mogły uwzględnić jego treści przy wydawaniu zakwestionowanych decyzji. W tym miejscu podkreślić trzeba, że Sąd kontroluje zaskarżoną decyzję administracyjną pod kątem zgodności ze stanem prawnym i faktycznym. Nawiązując ponownie do podnoszonych przez T. Z. kwestii związanych z zalaniem jego działek wskazać należy, że nie mogło odnieść skutku zgłoszenie organowi tej okoliczności już po wydaniu niekorzystnej decyzji. Zaakceptowanie przeciwnego poglądu mogłoby bowiem prowadzić do nadużyć przy przyznawaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zwłaszcza że powoływana przez stronę przesłanka zwalnia grunty rolne od warunku kwalifikowalności na przestrzeni całego roku kalendarzowego. Ponadto po upływie dłuższego terminu od wystąpienia niekorzystnych zjawisk atmosferycznych nie sposób zweryfikować prawdziwości twierdzeń beneficjenta o szkodach wyrządzonych przez powódź, bądź opady. W świetle prawidłowo ustalonego przez organy stanu faktycznego oraz szczegółowo przytoczonych w uzasadnieniach decyzji przepisów oraz dokonanych w oparciu o nie obliczeń nie budzi wątpliwości Sądu prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia w pozostałym zakresie. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.