II SA/Ke 599/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2016r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata W. C. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania A.R. od decyzji wydanej przez Wójta Gminy z [...] orzekającej o odmowie przyznania A.R. prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium podało, że w niniejszej sprawie podstawą do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych w obecnym okresie zasiłkowym są dochody za 2014 r. Dodało, że zgodnie z art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Według obwieszczenia z dnia 23 września 2015 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2014 r. (M.P.2015.861), przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wynosił w 2014 r. – 2506 zł. Ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Jędrzejowie z 21 września 2015 r. wynika, że B. R. w roku podatkowym 2014 osiągnął dochód w wysokości 24.330,52 zł, który pomniejszony o składki na ubezpieczenie zdrowotne (2.189,76 zł) wyniósł 22.140,76 zł. Treść zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ I instancji do dochodu rodziny wliczył również dochód B. R. pochodzący z gospodarstwa rolnego o powierzchni 6,1235 ha przeliczeniowych w wysokości 15.345,25 zł (6,1235 ha x 208,83 zł x 12 miesięcy), tj. 1.278,78 zł miesięcznie. Uwzględniono również dochód A. i B.R. z gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,1730 ha przeliczeniowych w wysokości 2.939,49 zł (7,1730 ha x 208,83 zł x 12miesięcy) tj. 244,96 zł. Z kolei z oświadczenie złożonego pod odpowiedzialnością kamą o dochodzie członka rodziny niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych z 20 października 2015 r. wynika, że odwołująca w 2014 r. uzyskała stypendium w kwocie 2.716,00 zł. W konsekwencji organ ustalił, że ogółem w 2014 r. rodzina uzyskała dochód w wysokości 43.141,50 zł, miesięcznie 3.595,14 zł, a w przeliczeniu na osobę 1.198,38 zł, co przekracza kryterium dochodowe wynoszące 674 zł o 524,38 zł. Dalej Kolegium zauważyło, że zgodnie z art. 5 ust 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w ust. 1 lub 2, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3 a. W myśl art. 5 ust. 3a w przypadku przekroczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o której mowa w ust. 3, zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny. Stosownie do ust. 3b. łączną kwotę zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, stanowi suma przysługujących danej rodzinie w danym okresie zasiłkowym: 1) zasiłków rodzinnych podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalane prawo do tych zasiłków; 2) dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w art. 10, art. 11a, art. 12a i art. 13, podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalane prawo do tych dodatków; 3) dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w art. 9, art. 14 i art. 15, podzielonych przez 12. W związku z powyższym, sytuację dochodową rodziny wnioskodawczyni Kolegium przeanalizowało pod kątem art. 5 ust. 3-3b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ ustalił, że w okresie, na który jest ustalane prawo do świadczeń (tj. od 1.10.2015 r. do 31.10.2016 r.) w rodzinie wnioskodawczyni przysługiwałyby następujące świadczenia: zasiłek rodzinny na córkę w wysokości 118,00 zł miesięcznie, oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2016/2017 w wysokości 8,33 zł miesięcznie (100,00 zł/12). Zatem miesięczna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami wynosi 126,33 zł (tj. 118,00 zł + 8,33 zł). Tym samym miesięczny dochód rodziny wnioskodawczyni wynoszący 3595,14 zł przekracza kwotę kryterium dochodowego, wynoszącą 674 zł pomnożoną przez liczbę członków rodziny wynoszącą 2022,00 zł (674,00 x 3), o kwotę wyższą niż łączna miesięczna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami (t126,33 zł), o kwotę 1573,14 zł. Odnosząc się do odwołania organ odwoławczy podniósł, że A.R. wskazała w nim, że gospodarstwo rolne zostało wydzierżawione synowi – M. R. Jednak zgodnie z załączoną do akt sprawy decyzją Starostwa Powiatowego z [...], umowa dzierżawy nie może być zarejestrowana, ponieważ nie wynika z niej jednoznacznie, że została zawarta w celu nabycia przez wydzierżawiającego prawa do renty lub emerytury w związku z czym nie spełnia wymogów art. 28 ust. 4 pkt 3 o ubezpieczeniu społecznym rolników. Okoliczności podnoszone zatem przez odwołującą o wydzierżawieniu gruntów i nie osiąganiu dochodu wyliczonego przez organ nie mogą być podstawą dla odmiennych ustaleń. Kończąc organ wskazał na wyrok NSA z 18 marca 2011 r. sygn. akt. I OSK 2024/10, w którym stwierdzono, że fakt sumowania dochodów z gospodarstwa rolnego oraz dochodów pozarolniczych ma miejsce niezależnie od tego, czy dochód z gospodarstwa rolnego uzyskiwany jest jako wynik prowadzenia działalności rolniczej, czy jako dochód z hektara przeliczeniowego. Zwrot "uzyskuje dochody" z gospodarstwa rolnego należy rozumieć jako uzyskiwanie dochodów realnych oraz jako zaliczanie do dochodu ogólnego także dochodów "przeliczeniowych". W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję A.R. podkreśliła, że gospodarstwo rolne musiała wydzierżawić z powodu ciężkiej choroby jej męża, który wymaga całodobowej opieki. Podała, że ciężko chory człowiek nie może pracować w polu i jeszcze mieć z tego dochód oraz wniosła o rozstrzygnięcie tego sporu. Dodała, że dochód jej rodziny jest bardzo mały. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. W niniejszej sprawie organ I instancji odmówił, a SKO utrzymało tę decyzję w mocy, przyznania skarżącej prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko, z powodu przekroczenia przez rodzinę skarżącej kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2016.1518 j.t.), który stanowi, że zasiłek rodzinny przysługuje osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674 zł. Z kolei w myśl art. 3 ust. 2 dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny; natomiast dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (ust. 2a). Skarżąca przede wszystkim kwestionuje fakt wliczenia do dochodu rodziny dochodów uzyskanych z gospodarstwa rolnego twierdząc, że gospodarstwo rolne zostało wydzierżawione i nie przynosi ono dochodu, a ponadto jej mąż jest osobą bardzo chorą i nie mógłby w tym gospodarstwie pracować. W związku z powyższym podkreślić należy, że zasadą jest wyliczanie wysokości dochodu, będącego podstawą ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych z uwzględnieniem dochodu z prowadzenia gospodarstwa rolnego. Wyjątek od tej zasady zawiera art. 5 ust. 8a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego. Z kolei z art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników wynika, że uznaje się, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli ani on, ani jego małżonek nie jest właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym i nie prowadzi działu specjalnego, nie uwzględniając: 1) gruntów wydzierżawionych, na podstawie umowy pisemnej zawartej co najmniej na 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków, osobie niebędącej: a) małżonkiem emeryta lub rencisty, b) jego zstępnym lub pasierbem, c) osobą pozostającą z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym, d) małżonkiem osoby, o której mowa w lit. b lub c, Z powyższych regulacji zatem wynika, że możliwość niezaliczenia dochodu uzyskanego z gospodarstwa rolnego do dochodu przyjętego do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych zachodzi w przypadku, kiedy pewna część lub całość gospodarstwa rolnego została oddana w dzierżawę, przy czym umowa dzierżawy została zawarta w formie pisemnej na okres co najmniej 10 lat, została zgłoszona do ewidencji gruntów i budynków, wydzierżawiającym gospodarstwo rolne jest emeryt lub rencista, a dzierżawcą nie jest żadna z osób wymienionych w art. 28 ust. 4 pkt 1 litery a - d ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Ze znajdującej się aktach administracyjnych niniejszej sprawy umowy dzierżawy wynika, że nie spełnia ona wszystkich powyższych przesłanek. Jest to bowiem umowa zawarta na okres 5, a nie wymaganych 10 lat, została zgłoszona do ewidencji gruntów i budynków, jednak organ odmówił jej zarejestrowania, a ponadto jako wynika z zaskarżonej decyzji dzierżawca wskazany w tej umowie – R. M. jest synem, a zatem zstępnym wydzierżawiającego. Tym samym należy uznać, że ocena Samorządowego Kolegium Odwoławczego, co do konieczności uwzględnienia w dochodach rodziny skarżącej dochodu z gospodarstwa rolnego jest trafna. W tym miejscu należy dodać, że ustawodawca w ustawie o świadczeniach rodzinnych przyjął domniemanie uzyskiwania dochodów z gospodarstwa rolnego niezależnie od tego, czy faktycznie dochód z działalności rolniczej jest osiągany, czy też nie. W tej sytuacji więc argumentacja skarżącej, że właściciel w tym gospodarstwie nie pracuje, bo nie jest w stanie ze względu na stan zdrowia i że nie przynosi ono dochodów, nie może być brana pod uwagę. Słusznie organy obu instancji stwierdziły, że skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania jej prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko, gdyż miesięczny dochód na osobę w rodzinie wyniósł 1198, 38 zł , co przekracza kryterium dochodowe wynoszące 674 zł. Prawidłowe obliczenia powyższego dochodu wraz z uwzględnieniem wszystkich składników do niego wliczonych zostały wyczerpująco przedstawione w decyzjach organów obu instancji i Sąd całkowicie się z nimi zgadza. Zgodzić również należy się ze stanowiskiem organów, że skarżąca nie spełniła warunków do uzyskania prawa do świadczeń rodzinnych w sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego, gdyż nie zostały spełnione warunki określone w art. 5 ust. 3 i 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przedstawione w zaskarżonej decyzji obliczenia dotyczące tej kwestii są również prawidłowe. W tych okolicznościach skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zmianami). O wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 250 tej ustawy w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015 r., poz. 1801) w zw. z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1714).