II SA/Ke 604/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2019 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...], po rozpatrzeniu odwołania P.S., od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z [...] odmawiającej przyznania P.S. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko w kwocie 500,00 zł miesięcznie, na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że ponieważ P.S. zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres 2018/2019, to rok 2017, jest rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, że rodzina wnioskodawczyni składa się z trzech osób: jej partnera i ojca dziecka - Ł.Ł. oraz ich syna. W roku kalendarzowym 2017 r. strona uzyskała dochód podlegający opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym, który wyniósł 353,78 zł. Ponadto Ł.Ł. uzyskał dochód wykazany w PIT-36 w wysokości 82.653,47 zł. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, że na dochód Ł.Ł. w wysokości 82.653,47 zł, złożył się dochód z pracy w firmie "..." w wysokości 22.414,71 zł, dochód z tytułu wypłaconej w tym okresie renty wypadkowej w wysokości 13.419,74 zł oraz opodatkowany dochód wykazany w PIT-8C z tytułu wypłaconych przez zobowiązaną CELSA "Huta Ostrowiec" Spółkę z o.o. w Ostrowcu Świętokrzyskim odsetek od odszkodowania, zadośćuczynienia i renty wyrównawczej w wysokości 46.819,02 zł. Po odliczeniu od tego dochodu składki na ubezpieczenie społeczne w kwocie 3.290,40 zł, podatku należnego w wysokości 8.807,00 zł oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 3.071,58 zł, dochód ten wyniósł 67.484,49 zł. Wobec powyższego organ I instancji ustalił, że łączny dochód rodziny strony wyniósł 67.838,27 zł, co w wymiarze miesięcznym dało 5.653,19 zł, a w przeliczeniu na osobę kwotę 1.884,40 zł, która przekracza kryterium dochodowe (w niniejszej sprawie z uwagi na legitymowanie się przez dziecko strony orzeczeniem o niepełnosprawności kwotę 1.200,00 zł) uprawniające do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie o 684,40 zł. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz.U.2018.2134), ilekroć jest mowa w ustawie o dochodzie, oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Ustawa o świadczeniach rodzinnych zawiera definicje dochodu w art. 3 pkt 1. Dochód w rozumieniu tego przepisu to dochód, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, obejmujący: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1509, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Innymi dochodami niepodlegającymi opodatkowaniu są dochody ściśle określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych, wyszczególnione w zamkniętym katalogu zamieszczonym w art. 3 pkt 1 lit c. Ustawa zalicza do nich w szczególności alimenty na rzecz dzieci. Organ odwoławczy podał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych wykładnia systemowa powołanych regulacji oraz przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych prowadzi do wniosku, że dochodem rodziny nie będą takie przychody jej członka, które nie są opodatkowane i jednocześnie nie zostały wskazane w katalogu dochodów nieopodatkowanych, zamieszczonym w art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych. Oznacza to konieczność pominięcia w procesie ustalania dochodu rodziny przychodów jedynie zwolnionych mocą ustawy podatkowej od obowiązku podatkowego. Innymi słowy, organ rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego z racji bezpośredniego odesłania do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, winien uwzględniać w toku swych działań wyjaśniających przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, które wyrażają zwolnienia przedmiotowe od podatku dochodowego od osób fizycznych. Zwolnienie od podatku dochodowego oznacza, że kwota pochodząca z tytułu zwolnionego z mocy ustawy, jest wolna od podatku, czyli nieopodatkowana (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 16 października 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 819/18). Zwolnienia przedmiotowe od podatku dochodowego od osób fizycznych zawiera art. 21 tej ustawy, który wyraźnie nakazuje zwolnić od podatku odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie (art. 21 ust. 1 pkt 3b). W niniejszej sprawie nie mamy jednak do czynienia z samym odszkodowaniem i zadośćuczynieniem, lecz z odsetkami od tego odszkodowania i zadośćuczynienia. Kolegium zwróciło uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, że wykładnie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, należy dokonywać w granicach możliwego sensu słów (w nim użytych) i dlatego niedozwolonym zabiegiem interpretacyjnym byłoby przyjęcie, że zakres normowania art. 21 ust. 1 pkt 3b obejmuje, oprócz świadczenia głównego (odszkodowania, zadośćuczynienia), także świadczenie uboczne, jakim są odsetki. Taka wykładnia art. 21 ust. 1 pkt 3b nie znajduje uzasadnienia w językowych ramach analizowanego przepisu, który wyraźnie traktuje o odszkodowaniu oraz zadośćuczynieniu. Ustawodawca posługując się przy określeniu zakresu zwolnienia pojęciami "odszkodowanie" "zadośćuczynienie" nie nadał im ponadnormatywnego, szerokiego znaczenia. Tym samym nie można przyjąć, że odsetki są odszkodowaniem czy też zadośćuczynieniem sensu stricte i jako takie objęte są zwolnieniem od podatku dochodowego od osób fizycznych. Zwolnienie od podatku dochodowego otrzymanych odsetek przysługuje tylko wówczas, gdy przepis ustawy zawiera w tym przedmiocie (konkretnie odnosi się do odsetek) - wyraźne unormowanie (por: wyrok WSA w Kielcach z 24 maja 2018 r. sygn. I SA/Ke 95/18). Kolegium uznało, że powyższe stanowisko ma odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Mianowicie Naczelnik Urzędu Skarbowego poinformował organ I instancji, że Ł.Ł. zgodnie z informacją PIT-8C osiągnął przychód z tytułu odsetek od odszkodowania, zadośćuczynienia i renty wyrównawczej w wysokości 46.819,00 zł (to jest przychody, o których mowa w art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Przychody te w myśl art. 45 tej ustawy miał obowiązek wykazać w zeznaniu podatkowym PIT-36. Naczelnik podał, że Ł.Ł. w zeznaniu podatkowym za 2017 r. w pozycji inne źródła wykazał kwotę przychodu 46.819,02 zł. Dodał również, że podatek należny w wysokości 8.807,00 zł wynikający z tego zeznania podatnik uiścił w całości w ustawowym terminie. Skoro więc przychód Ł.Ł. wykazany w PIT-8C z tytułu odsetek od odszkodowania, zadośćuczynienia i renty wyrównawczej jest przychodem podlegającym opodatkowaniu na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tym samym należało stosownie do treści art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uwzględnić dochód pochodzący z tego źródła w dochodach rodziny strony z roku bazowego 2017. Zatem organ I instancji prawidłowo zaliczył wypłacone odsetki od odszkodowania, zadośćuczynienia i renty wyrównawczej do dochodów rodziny odwołującej. Kolegium zauważyło, że choć sporne odsetki były jednorazowym dochodem, który faktycznie pozbawił odwołującą prawa do świadczenia wychowawczego, to jednak okoliczność ta nie mogła zostać uwzględniona, ponieważ przewidziany w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci mechanizm służący urealnieniu sytuacji majątkowej rodziny (tzw. utracony i uzyskany dochód) zawiera zamknięty katalog zdarzeń, które mogą zostać uwzględnione przy wyliczaniu dochodu, zaś te nie zostały wymienione w powołanym przepisie. Dlatego też brak było podstaw prawnych do nieuwzględnienia wartości odsetek od odszkodowania, zadośćuczynienia i renty wyrównawczej przy wyliczaniu dochodu rodziny. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia, P.S., zarzuciła, że obie wydane w sprawie decyzje są błędne, gdyż przyjmują, że do dochodu jej partnera należy doliczyć kwotę 46 819,02 zł naliczonych i wypłaconych odsetek od odszkodowania, zadośćuczynienia i renty wyrównawczą za wypadek przy pracy, podczas gdy odsetki za opóźnienie od tego rodzaju świadczeń nie stanowią dochodu. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że w orzecznictwie różnie ocenia się kwestię, czy odsetki od przyznanego zadośćuczynienia, odszkodowania i renty wyrównawczej stanowią dochód, który należy doliczyć do dochodów rodziny. I tak WSA w Gdańsku w wyroku z 29 czerwca 2016 r. uznał, że odsetki należy przypisać do tego samego źródła przychodu co należność główną, a co za tym idzie podlegają one opodatkowaniu w taki sam sposób jak należność główna, albowiem mają charakter akcesyjny, a ich byt prawny zależy od należności, z którą są te odsetki związane. Skoro należność główna nie jest opodatkowana to tym samym opóźnienie w wypłacie należności głównej nie może być opodatkowane. Podobnie orzekł NSA w wyroku z 17 stycznia 2014 r., w którym uznał, że odsetki należy przypisać do tego samego źródła przychodu co należność główna, a więc powinny być tak samo opodatkowane jak należność główna, a skoro należność główna zwolniona jest z podatku to i odsetki są zwolnione od podatku. Zdaniem skarżącej zwolnienie odsetek od podatku eliminuje z dochodu Ł.Ł. kwotę 46 819,02 zł i wówczas dochód na osobę nie przekroczy kwoty 1200 zł, co powoduje, że świadczenie wychowawcze należy się dziecku. Autorka skargi dodała, że nie może być w państwie prawa tak, by należność główna była wyłączona z opodatkowania, a odsetki wynikające z opóźnienia płatności były opodatkowane. Odsetki to jest wyrównanie utraty wartości pieniądza, jaka zaszła w okresie, w którym należność główna winna być wypłacona, a datą rzeczywistej wypłaty. Gdyby te pieniądze doliczać do dochodu, wówczas pokrzywdzony byłby dodatkowo karany nie za swoje winy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jej przedmiotem jest decyzja z 31 maja 2019 r., wydana na podstawie przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w brzmieniu obowiązującym do końca czerwca 2019 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2134 ze zmianami), a więc uzależniającym przyznanie świadczenia na pierwsze dziecko od nieprzekroczenia przez rodzinę kryterium, wynoszącego przy dziecku niepełnosprawnym 1200 zł na osobę w rodzinie. W sprawie nie jest sporne to, jakie dochody osiągnęła rodzina skarżącej w 2017 r. ale to, czy do dochodu, od wysokości którego zależy przyznanie świadczenia należy wliczyć odsetki w wysokości 47819,02 zł, wypłacone w 2017 r. ojcu dziecka od zasądzonych na jego rzecz wyrokiem sądu powszechnego od Spółki Celsa "Huta Ostrowiec": odszkodowania, zadośćuczynienia oraz renty wyrównawczej. Dokładnie zaś spór dotyczy tego, czy takie odsetki podlegają opodatkowaniu czy też nie. Skarżąca w skardze powołała się na dwa wyroki: jeden WSA w Gdańsku o wskazanej przez nią sygnaturze WSA/GD 380/16 oraz na wyrok NSA z 17 stycznia 2014 r. Jeśli chodzi o pierwszy wyrok - jak należy się domyślać, skarżącej chodziło o sprawę I SA/Gd 380/16 ze skargi na interpretację indywidualną (sprawa o sygn. II SA/Gd 380/16 dotyczyła nadzoru budowlanego), faktycznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zajął stanowisko, że odsetki od odszkodowania, które zwolnione jest od podatku także nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Jednak zauważyć należy, że wyrok ten został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. II FSK 3345/16. NSA wskazał między innymi, że "Odsetki za opóźnienie należą się wierzycielowi w każdym wypadku nieterminowego spełnienia świadczenia. Dla powstania roszczenia o odsetki nie ma w związku z tym znaczenia przyczyna niezachowania terminu przez dłużnika. Nie wnikając w charakter art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego i możliwej rezygnacji wierzyciela z odsetek, podkreślić należy, że aczkolwiek roszczenie o odsetki jest głęboko zakorzenione w zdarzeniu prawnym, z którego wynika obowiązek spełnienia świadczenia pieniężnego, to samo roszczenie odsetkowe tylko pośrednio wynika z czynności prawnej lub innego źródła konstytuującego zobowiązanie (bez nich nie mogłoby powstać opóźnienie), ale równocześnie jego bezpośrednią podstawę stanowi przepis ustawy (art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego). W orzecznictwie Sądu Najwyższego od lat 90-tych ubiegłego wieku konsekwentnie wskazuje się na to, że wprawdzie odsetki stanowią dług uboczny (akcesoryjny), bowiem nie mogą powstać bez istnienia długu głównego, to jednak skoro już raz powstaną, uzyskują byt niezależny od długu głównego i mogą istnieć nawet po jego wygaśnięciu. Ponadto przedawniają się według odrębnych reguł. Wskazane wyżej argumenty przesądzają o tym, że przyznane Skarżącej odsetki powinny być zaliczone do przychodów z innych źródeł (art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f.). W katalogu przykładowych przychodów, zaliczanych do tego źródła, zawartym w art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f., nie wymieniono wprawdzie odsetek, ale jest to katalog otwarty, a wskazane w nim rodzaje przychodów są tylko niektórymi z przychodów zaliczanych do tego źródła. Świadczy o tym użycie przez ustawodawcę przy wyliczeniu wyrażenia "w szczególności" (por. M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki, Warszawa 2002, s. 199). Przypisanie odsetek za opóźnienie do źródła przychodu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. powoduje, że po ich otrzymaniu są one opodatkowane według skali i zasad, o których mowa w art. 27 ust. 1 u.p.d.o.f. Jak zaś wyżej zostało omówione, odsetki te nie zostały objęte zwolnieniem z art. 21 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. Nie mają bowiem podstawy prawnej w ubezpieczeniu majątkowym czy osobowym". Jeśli chodzi o drugi, przywołany w skardze wyrok, to wobec braku podania jego sygnatury trudno jest się do niego odnieść składowi orzekającemu w niniejszej sprawie. Natomiast za utrwalone uznać należy w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, w myśl którego zwolnienie od opodatkowania odszkodowania lub zadośćuczynienia, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie dotyczy odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, dla których podstawą prawną wypłaty jest art.. 481 kc (przykładowo wyrok NSA z 14 marca 2019 r. sygn. II FSK 918/17, wyroki WSA w Łodzi z 2 sierpnia 2019 r. sygn. I SA/Łd 164/19, z 30 stycznia 2019 r. sygn. I SA/Łd 552/18, w Gdańsku z dnia 21 maja 2019 r. sygn. I SA/Gd 107/19, I SA/Gd 106/19, I SA/105/19, w Poznaniu z 3 kwietnia 2019 r. sygn. I SA/Po 135/19, z 21 lutego 2019 r. sygn. I SA/Po 1044/18, w Rzeszowie z 5 marca 2019 r. sygn. I SA/Rz 1214/18 – wszystkie dostępne w bazie LEX, a także w internetowej bazie orzecznictwa sądów administracyjnych). Skoro więc wypłacone w 2017 r. jednorazowo odsetki od zasądzonego odszkodowania, zadośćuczynienia oraz renty wyrównawczej podlegały opodatkowaniu i podatek od tego dochodu, jak wynika z ustaleń organu, został przez Ł. Ł. zapłacony, prawidłowo kwota wypłaconych odsetek została doliczona do osiągniętego przez rodzinę w 2017 r. dochodu. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, do którego odwołuje się art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie – oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych między innymi art. 27 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Sąd z urzędu rozważał także kwestię możliwości uwzględnienia tego, że wypłacone w 2017 r. odsetki stanowiły jednorazowy dochód, którego w następnym roku ani też w kolejnym rodzina skarżącej już nie osiągnęła. Rację ma jednak Kolegium, że ustawodawca w sposób wyczerpujący uregulował problematykę uaktualniania sytuacji majątkowej rodziny w przypadku utraty dochodu i że ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie pozwala na niedoliczenie w takiej sytuacji osiągniętego jednorazowo w roku bazowym dochodu do dochodu rodziny, od którego zależy przyznanie świadczenia. Skoro więc przepisy ustawy, na podstawie której została wydana zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja nie pozwalają na uznanie, że dochód jednorazowy osiągnięty w roku bazowym jest jednocześnie dochodem utraconym, gdyż nie jest osiągany w latach kolejnych, prawidłowo organy wypłacone w 2017 r. odsetki zaliczyły do dochodu osiągniętego w 2017 r., od którego zależało ustalenie, czy spełnione jest kryterium dochodowe. W tym miejscu dodatkowo zauważyć należy, że ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie umożliwia przy ustalaniu dochodu, od którego zależy wypłata świadczenia, rozliczenia jednorazowego dochodu w sposób, jaki przykładowo został uregulowany w art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej (podobne stanowisko zajął NSA w wyroku z 4 października 2017 r. w sprawie I OSK 766/17 dotyczącej wypłaty jednorazowo zaległej renty, wskazując, że ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie zawiera takiej regulacji, jaka jest w art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej, a która nakazuje jednorazowy dochód należny za dany okres uwzględnić w okresach, za które dochód ten uzyskano). Z urzędu Sąd zauważył, że jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, do dochodu rodziny za 2017 r. została wliczona kwota 13419,74 zł z tytułu wypłaconej Ł. Ł. renty "wypadkowej". Jeśli chodzi o taką rentę, to jest wypadkową, stosownie do art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych wlicza się ją do dochodu, gdy jest ona otrzymywana z zagranicy przez osoby, których inwalidztwo powstało w związku z przymusowym pobytem na robotach w III Rzeszy. W niniejszej sprawie, jak należy domniemywać, chodzi o rentę wypłaconą na podstawie wyroku Sądu Okręgowego i Sądu Apelacyjnego (w wyrokach tych zostały zasądzone na rzecz Ł.Ł. dwie renty: wyrównawcza i inna bez bliższego określenia). Jeśli wypłacona Ł.Ł. kwota 13419,74 zł była rentą zasądzoną wyrokiem sądu powszechnego z tytułu uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia w związku z utratą przez niego całkowicie lub częściowo zdolności do pracy zarobkowej, albo z tytułu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków na przyszłość, stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 3c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych była ona zwolniona od podatku dochodowego, a co za tym idzie, skoro jednocześnie nie została wymieniona w art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie powinna być wliczona do dochodu. Jednakże wliczenie tej kwoty nie miało wpływu na ustalenie, że w rodzinie skarżącej w 2017 r. kryterium dochodowe zostało przekroczone. Nawet bowiem odejmując powyższą kwotę od ustalonych za ten rok dochodów, miesięczny dochód na jednego członka rodziny wyniósł około 1511 zł (67.848,49 minus 13.419,74 = 54.418,53 zł; 54.418,53 : 12 = 4.534,87 zł – dochód miesięczny rodziny; 4.534,87 : 3 = 1.511,62 zł). Dlatego tez skargę jako niezasadną należało oddalić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. DZ. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zmianami).