II SA/Ke 621/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.),, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Sekretarz sądowy Andrzej Stolarski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 lutego 2008 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz adwokat M. W.-P. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych VAT oraz 17 (siedemnaście) złotych opłaty skarbowej - tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Wojewoda, po rozpoznaniu odwołania J. K., uchylił decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]., w części dotyczącej odmowy wymeldowania M. K. i jej dzieci M. i M. K. z pobytu stałego w lokalu położonym przy ul. [...] w O. i orzekł o ich wymeldowaniu z pobytu stałego w lokalu położonym przy ul. [...] w O. oraz utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w części dotyczącej umorzenia postępowania o wymeldowanie M. K. z pobytu stałego w lokalu położonym przy ul. [...] w O.. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Prezydent Miasta uznał, że w niniejszym przypadku nie zostały spełnione ustawowe przesłanki nakazujące organowi wymeldowanie wskazanych osób w trybie administracyjnym. W stosunku do pełnoletniego M. K. organ I instancji na podstawie art. 105 §1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie jego wymeldowania, gdyż postępowanie stało się co do niego bezprzedmiotowe z uwagi na fakt, iż M. K. sam dokonał czynności wymeldowania się z miejsca pobytu stałego w spornym lokalu. Wojewoda podkreślił, że rozstrzygnięcie zapadłe w niniejszej sprawie zostało oparte na treści art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przy czym przy ustalaniu przesłanek wymienionych w tym przepisie należy mieć na uwadze, że zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca pobytu stałego ma charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy i nie ma ono nic wspólnego z prawem, które przysługuje osobie do lokalu. Organ II instancji wskazał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie ma charakter stały i jest dobrowolne. Opuszczeniem jest zatem nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zerwanie wszelkich związków z tym lokalem oraz założenie w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Odnosząc się do okoliczności niniejszej sprawy organ odwoławczy podał, że bezsporny pozostaje fakt, iż M. K. oraz jej dzieci M. K. i M. K. od ponad dwóch lat nie przebywają w lokalu położonym przy ul. [...] w O.. Sprzeczne natomiast pozostają zeznania stron dotyczące charakteru opuszczenia przedmiotowego lokalu. Według twierdzenia J. K., M. K. opuściła lokal dobrowolnie, zabierając swoje rzeczy osobiste. Skarżąca natomiast utrzymuje, że został zmuszona do opuszczenia lokalu. Wojewoda wyjaśnił, że nie dał wiary tłumaczeniom M.K.. Osoba, która wbrew sobie opuszcza miejsce swego pobytu, dąży do przywrócenia stanu poprzedniego. Skarżąca natomiast, w okresie ponad dwuletnim nie podjęła żadnych przewidzianych prawem form działania, by przywrócić naruszone wbrew jej woli posiadanie lokalu. Z akt sprawy nie wynika również, by M. K. po opuszczeniu lokalu miała jakiekolwiek trudności w swobodnym do niego dostępie, a co więcej nadal jest w posiadaniu kluczy do tego lokalu, a zamki do drzwi wejściowych, wedle twierdzenia J. K., nie zostały zmienione. Organ II instancji podkreślił, że przedstawiony stan faktyczny, tj. opuszczenie lokalu połączone z zabraniem rzeczy osobistych swoich oraz należących do dzieci, brak podejmowania prób powrotu i zamieszkania w spornym lokalu, podjęcie zatrudnienie na czas nieokreślony w innym województwie, a ponadto upływ czasu od dnia opuszczenia lokalu wskazuje, że przedmiotowy lokal przestał stanowić miejsce, w którym skarżąca i jej dzieci koncentrują życie osobiste, co świadczy o tym, że lokal ten przestał być dla nich miejscem pobytu stałego w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wojewoda podniósł, że decyzja meldunkowa ma jedynie charakter ewidencyjno-porządkowy, a jej zadaniem jest odzwierciedlenie stanu faktycznego w zakresie pobytu osób. Dalsze utrzymywanie zameldowania M. K. i jej dzieci pod wskazanym adresem stanowiłoby fikcję meldunkową, co jest niedopuszczalne w świetle obowiązującego prawa. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach M. K. Skarżąca zarzuciła, że decyzja Wojewody została oparta na sprzecznych ustaleniach i wbrew treści zebranego materiału dowodowego, przez co narusza przepisy art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa. Autorka skargi utrzymywała, że nie mogła wrócić do mieszkania i nadal nie może tego uczynić bez wcześniejszego oddzielenia części mieszkalnej, którą będzie dysponować po dokonaniu sądowego podziału majątku, od części mieszkania zajętej przez byłego męża. Z uwagi na fakt, że mąż wielokrotnie znęcał się nad skarżącą obawia się ponownego, wspólnego zamieszkania z nim i jego konkubiną. Dlatego też w trosce o bezpieczeństwo i spokój swój i dzieci nie podejmowała prób powrotu do spornego lokalu. M. K. wskazała, że również zawarcie przez nią umowy o pracę na czas nieokreślony w innej miejscowości, nie może świadczyć o fakcie, że mieszkanie w O. przestało być dla niej miejscem pobytu stałego w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W przekonaniu skarżącej art. 8 ustawy przewiduje okoliczności wskazujące na to, że pobyt dłuższy niż dwa miesiące nie utracił charakteru pobytu czasowego, do których ustawodawca zaliczył m.in. wykonywanie pracy poza miejscem pobytu stałego oraz pobyt związany z względami osobistymi. Autorka skargi podniosła, że organ II instancji bezpodstawnie pominął fakt, iż od chwili wyjazdu z O. trzykrotnie dokonywała zameldowania na pobyt czasowy. W przedmiotowej decyzji Wojewoda zakwestionował natomiast czasowy charakter dokonania tych meldunków i przyjął, w czasie dokonywania czynności wymeldowania, że pobyt skarżącej pod adresem pobytu czasowego miał w rzeczywistości charakter stały. M. K. podkreśliła, że jedynym miejscem, w którym utworzyła ośrodek swoich osobistych i majątkowych interesów jest dom w O. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity - Dz. U. Nr 139/2006 poz. 993 ze zmianami), przytaczanej dalej jako ustawa o ewidencji ludności, ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, o urodzeniach, dotyczących obowiązku wojskowego, zmianach stanu cywilnego, obywatelstwa, imion i nazwisk oraz o zgonach. Według art. 15 ust. 2 tej ustawy w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz.U. 06, Nr 144, poz.1043) , organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Analiza cytowanych przepisów wskazuje, że tak jak zameldowanie, również wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby, o ustaniu jej pobytu w dotychczasowym miejscu (o jego opuszczeniu). Analogicznie więc jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu źródłem powinności organu administracji dokonania tej czynności, jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym miejscu. Przez opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności należy rozumieć dobrowolne wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące, bez dopełnienia obowiązku meldunkowego. Ponieważ Wojewoda w zaskarżonej decyzji zastosował taką właśnie wykładnię przepisów ustawy o ewidencji ludności, nie może być w sprawie mowy o jakimkolwiek naruszeniu prawa materialnego. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi, należy podkreślić, że nie są one zasadne. Jeśli chodzi o twierdzenie skarżącej, iż zaskarżona decyzja została oparta na sprzecznych ustaleniach faktycznych, to nie znajduje ono potwierdzenia. Zgodnie z art. 7 i 77 § 1 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie do zasad wynikających z przytoczonych przepisów, organy administracji rozpatrujące niniejszą sprawę przeprowadziły szczegółowe postępowanie dowodowe, które doprowadziło do dokładnego i niewątpliwego wyjaśnienia istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy stanu faktycznego. Poza wszelkimi wątpliwościami pozostaje fakt, że M. K. oraz jej dzieci M. K. i M. K. od ponad dwóch lat nie przebywają w lokalu położonym przy ul. [...] w O. Ponadto organ II instancji w sposób rzetelny i jasny wyjaśnił, z jakich powodów odmówił przymiotu wiarygodności twierdzeniom skarżącej w zakresie, w jakim odnoszą się one do charakteru opuszczenia przez nią mieszkania. Sąd w pełni podziela także stanowisko organu, iż skoro skarżąca twierdzi, że nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu z powodu konfliktów z byłym mężem, to mogła i powinna była podjąć w tym zakresie przewidziane prawem działania umożliwiające jej powrót do miejsca zameldowania i zamieszkiwania w nim. Stanowisko takie znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 18 kwietnia 2000 roku, V SA 1424/99, Lex nr 79243, o opuszczeniu lokalu w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Skoro skarżąca nie podjęła takich działań, organ prawidłowo przyjął, że zaistniały przesłanki do jej wymeldowania na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. W innym natomiast wyroku NSA stwierdził, że przez opuszczenie lokalu, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy rozumieć opuszczenie dobrowolne i że nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jeśli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2000 r. V SA 108/2000). W niniejszej sprawie żadna ze wskazanych przesłanek uznania opuszczenia lokalu za wymuszone nie została spełniona. O oczywistości wymuszonego opuszczenia przez M. K. i jej dzieci przedmiotowego mieszkania nie może być mowy już choćby dlatego, że uczestnik postępowania, J. K. w toku całego postępowania konsekwentnie zaprzeczał aby zmuszał skarżącą i jej dzieci do opuszczenie mieszkania. Również przesłuchani w sprawie świadkowie nie potwierdzili wersji skarżącej. Skarżąca nie wykazała również, aby domniemany fakt zmuszenia jej do opuszczenia mieszkania został potwierdzony w jakimkolwiek postępowaniu karnym. Wprawdzie w toku postępowania M. K. powoływała się na liczne sprawy toczące się w sądach powszechnych przeciwko jej byłemu mężowi, bądź z jego udziałem, ale w żadnej z nich nie doszło do stwierdzenia faktów istotnych w niniejszym postępowaniu. W szczególności należy zauważyć, że postępowanie w sprawie o psychiczne i fizyczne znęcanie się J. K. nad M. K. tj. o przestępstwo z art. 207 kk, zostało prawomocnie umorzone postanowieniem Prokuratury Rejonowej w z dnia 16 czerwca 2005 r. wydanym w sprawie 1 Ds. 412/05/D (pisma z 29 marca i z 6 kwietnia 2007 r.). Jedyny natomiast wyrok, w którym została stwierdzona wina J. K., dotyczy popełnienia przez niego przestępstwa z art. 270 par. 1 kk w zw. z art. 91 par. 1 kk polegającego na użyciu jako autentycznych dokumentów, które uprzednio sfałszował w ten sposób, że podrobił podpisy małżonki na zeznaniach podatkowych i innych dokumentach związanych z rozliczeniami podatkowymi. Postępowanie w tej sprawie zostało jednak prawomocnie umorzone z uwagi na znikomy stopień społecznej szkodliwości czynu J. K. Poza tym popełnienie tego przestępstwa w żadnym razie nie świadczy o zmuszaniu skarżącej i jej synów do opuszczenia przedmiotowego mieszkania. Mając powyższe na uwadze należało zaakceptować pogląd Wojewody o dobrowolności opuszczenia przedmiotowego mieszkania przez M. K., M. K. i M. K. Oceny Sądu nie mógł zmienić również fakt trzykrotnego zameldowania skarżącej na pobyt czasowy, w sytuacji gdy pozostawała zameldowana na pobyt stały w lokalu przy ulicy [...] w O. Z art. 7 ustawy o ewidencji ludności wynika, iż pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Z całokształtu okoliczności niniejszej sprawy nie można wywnioskować, aby skarżąca "nie miała zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego". W szczególności opuszczenie lokalu połączone z zabraniem rzeczy osobistych swoich oraz należących do dzieci, brak podejmowania prób powrotu i zamieszkania w spornym lokalu, podjęcie zatrudnienie na czas nieokreślony w innym województwie, a ponadto upływ czasu od dnia opuszczenia lokalu w sposób jednoznaczny wskazują na to, że przedmiotowy lokal przestał stanowić miejsce, w którym skarżąca i jej dzieci koncentrują życie osobiste. Świadczy to o tym, że lokal ten przestał być dla nich miejscem pobytu stałego w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności. Ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 u.p.p.s.a. O kosztach udzielonej skarżącej z urzędu pomocy prawnej, Sąd orzekł na podstawie art. 250 u.p.p.s.a., § 19 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 c). oraz na podstawie § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.).