II SA/Ke 621/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Detka po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w R. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę [...] Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w R., zwanej dalej "spółką" na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Kielcach z dnia 19 listopada 2014r. w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem. Spółka wniosła skargę kasacyjną od wyroku wraz z formularzem urzędowym PPPr zwierającym wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W jego uzasadnieniu podała, że kapitał zakładowy spółki wynosi 1 000 000 zł, zaś wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi 50 837,58 zł. Spółka oświadczyła również, że za ostatni rok obrotowy wykazała stratę w wysokości 577 250,48 zł, a stan na rachunku bankowym wynosi "0". Powołała się przy tym na swoją trudną sytuację materialną oraz brak środków pieniężnych na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej, który w tej sprawie wynosi 200 zł. Wykonując wezwanie wystosowane w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2016 r., poz. 718), dalej zwanej p.p.s.a., spółka przesłała kopię zeznania podatkowego (CIT-8) za 2015 r. (w którym wykazano przychód 769 126,03 zł i dochód 187 367,98 zł), kopie wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za ostatnie sześć miesięcy (z saldem "0 zł") oraz kserokopie zawiadomień o zajęciu wierzytelności. Postanowieniem z 30 grudnia 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy pdnosząc, że spółka nie wykazała, że zachodzi ustawowa przesłanka, o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W sprzeciwie z dnia 11 stycznia 2017 r. skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwolnienie od wnioskowanych kosztów sądowych. Podniosła, że znajduje się obecnie w likwidacji z uwagi na złą kondycję finansową, nie posiadała w dacie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz obecnie nie posiada środków finansowych, w tym na rachunkach bankowych, a także, że nie osiąga dochodów pozwalających na pokrycie wpisu. Spółka wskazała, że za rok obrotowy 2014 osiągnęła stratę w wysokości 577,250 zł i trudna sytuacja trwa do dnia dzisiejszego. W dalszym ciągu nie posiada środków finansowych, w tym na rachunkach bankowych, na pokrycie wpisu. Obecnie toczy się z jej udziałem szereg postępowań i tym bardziej nie posiada majątku, aby ponosić opłaty w każdym z nich. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie zauważyć trzeba, że sprawa sądowoadministracyjna, w której został złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy, została wszczęta przed datą wejścia w życie nowelizacji ustawy p.p.s.a., wprowadzonej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), na mocy której został zmieniony m.in. art. 260 p.p.s.a. Mając na uwadze tę okoliczność oraz treść art. 2 ustawy nowelizującej, przyjąć należy, że w stosunku do wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w tej sprawie zastosowanie znajdował art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym (sprzed nowelizacji). Oznacza to, że po wniesieniu przez stronę sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego, którego sprzeciw ten dotyczył utraciło moc, zaś wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 i art. 245 § 3 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od kosztów sądowych w całości lub w części, gdy wykaże że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przypomnieć trzeba, iż ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto, prawodawca przesądził też, iż dofinansowanie strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania strony. Powyższe koreluje z wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. zasadą, że to strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy. Z dokumentów złożonych w toku postępowania w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy pełnomocnik spółki nadesłał m.in. kopię zeznania podatkowego spółki (CIT-8) za 2015 r., w którym wykazano przychód w wysokości 769.126,03 zł i dochód w wysokości 187 367,98 zł. Wyniki te spółka wypracowała już w okresie po otwarciu likwidacji (11 grudnia 2014 r.). Natomiast we wniosku o przyznanie prawa pomocy strona wskazała, że w poprzednim roku obrotowym poniosła stratę w wysokości 577 250,48 zł. Dopiero w złożonym sprzeciwie spółka wyjaśniła, że strata ta została osiągnięta w 2014 r. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych (art. 199 i art. 214 p.p.s.a.). Do tych kosztów zalicza się opłaty sądowe stanowiące dochód budżetu państwa i zwrot wydatków (art. 211 i art. 212 p.p.s.a.). Ewentualne przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w tym zakresie należy traktować jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania sądu, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności ocenie podlega złożone przez wnioskodawcę oświadczenie, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki. Skoro udzielenie spółce z o.o. prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, to powinno ono sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Jednocześnie obowiązek wykazania okoliczności wskazujących na zasadności wniosku spoczywa na podmiocie występującym z takim wnioskiem. Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy uznano, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki do jego pozytywnego rozstrzygnięcia. Przede wszystkim raz jeszcze podkreślić należy, że spółka posiada określony majątek – wartość środków trwałych według oświadczenia złożonego na formularzu PPPr wynosi 50837,58 zł, a więc wielokrotnie przewyższa opłatę sądową (200 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej). Natomiast dochód brutto za 2015 r. wyniósł 187367,98 zł. Oznacza to, że spółka nie tylko nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, ale generuje również dochody, a ich zestawienie ze stratą osiągniętą w 2014 r. wskazuje na poprawę kondycji finansowej wnioskodawcy. Zauważyć również należy, że o zasadności wniosku nie może przesądzać okoliczność postawienia spółki w stan likwidacji. Zgodnie z art. 282 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.), czynności likwidacyjne obejmują zakończenie interesów bieżących spółki, ściągnięcie wierzytelności, wypełnienie zobowiązań i upłynnienie majątku spółki. Nie oznaczają natomiast jeszcze niewypłacalności spółki i braku środków na pokrycie np. kosztów sądowych. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszego wniosku jest też szczególna instytucja przewidziana w art. 177 § 1 Kodeksu spółek handlowych, a mianowicie umożliwiająca zobowiązanie wspólników do dopłat. Dopłaty wspólników mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (tak np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2014 r. II FZ 146/14, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W piśmie procesowym z 16 grudnia 2016 r. spółka zaznaczyła co prawda, że wspólnicy odmówili zgody na jakiekolwiek dopłaty do spółki, jednak w ocenie Sądu powyższe świadczyć może tylko o braku podjęcia przez stronę należytej aktywności w celu samodzielnego sfinansowania kosztów swojego udziału w postępowaniu i nie może przemawiać na jej korzyść. Pozostawanie w obrocie prawnym jako przedsiębiorca wiąże się z koniecznością podejmowania wszelkich działań niezbędnych do efektywnego prowadzenia działalności gospodarczej i regulowania wszelkich związanych z nią należności tak prywatnoprawnych, jak i tych o charakterze publicznym. W świetle zatem ciągłej aktywności gospodarczej spółki, wysokości jej kapitału zakładowego, jak i wartości posiadanych środków trwałych, udzielenie jej wsparcia przez Skarb Państwa oznaczałoby swoistego rodzaju uprzywilejowanie. Stwierdzając zatem, że przedstawiona przez stronę sytuacja finansowa nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zasadne jest orzeczenie jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a.