II SA/Ke 629/24
WyrokWSA w Kielcach2025-02-11
Skład orzekający: Beata Ziomek, Krzysztof Armański, Agnieszka Banach
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarządzenie Prezydenta Miasta o odwołaniu dyrektora instytucji kultury, wydane na podstawie odmowy przeprowadzenia audytu wewnętrznego, jest zgodne z prawem, w szczególności z przepisami ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej oraz ustawy o finansach publicznych?Ratio decidendi
Zarządzenie Prezydenta Miasta o odwołaniu dyrektora instytucji kultury, wydane z powodu odmowy przeprowadzenia audytu wewnętrznego, jest wadliwe, jeśli audyt został zlecony przez Prezydenta, który nie posiadał do tego uprawnień na mocy ustawy o finansach publicznych. Ponadto, zarzut naruszenia umowy dotyczącej nadzoru nad instytucją kultury jest chybiony, jeśli postanowienie umowy wykracza poza delegację ustawową i narusza gwarantowaną ustawowo samodzielność instytucji kultury.Stan faktyczny
Prezydent Miasta odwołał G. M. ze stanowiska Dyrektora Miejskiego Centrum Kultury (MCK) w S.-K., wskazując jako przyczynę odmowę przeprowadzenia audytu wewnętrznego, mimo upoważnienia wydanego przez Prezydenta. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów dotyczących zasięgania opinii związków zawodowych i stowarzyszeń, zastosowanie przepisów ustawy o działalności kulturalnej, uznanie odmowy audytu za uniemożliwienie realizacji umowy oraz wadliwość uzasadnienia zarządzenia. Sąd rozpoznał skargę na zarządzenie o odwołaniu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia Prezydenta Miasta i zasądził od Gminy S.-K. na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański Sędzia WSA Agnieszka Banach Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi G. M. na zarządzenie Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2024 r., nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora Miejskiego Centrum Kultury w S. K. I. stwierdza nieważność zaskarżonego zarządzenia; II. zasądza od Gminy S.-K. na rzecz skarżącej G. M. kwotę [...](siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonym zarządzeniem z 19 września 2024 r. Nr [...] Prezydent Miasta, na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 5, art. 33 ust 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 609 ze zm., zwanej dalej "u.s.g."), art. 15 ust. 1 i ust. 6 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1465 ze zm., zwanej dalej "ustawą") oraz art. 70 w zw. z art. 52 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 1465 ze zm.), odwołał G. M. ze stanowiska Dyrektora Miejskiego Centrum Kultury w S.-K. (dalej MCK), z dniem 20 września 2024 r.
W uzasadnieniu zarządzenia podniesiono, że Dyrektor MCK odmówiła przeprowadzenia audytu wewnętrznego w kierowanej jednostce w jakimkolwiek zakresie, pomimo udzielonego przez Prezydenta Miasta upoważnienia nr [...] z dnia 13 sierpnia 2024 r. do przeprowadzenia audytu wewnętrznego w zakresie "Oceny funkcjonowania pod względem prawnym, organizacyjnym i finansowym Miejskiego Centrum Kultury". Takie postępowanie stanowi naruszenie przepisów w związku z zajmowanym stanowiskiem pracy wynikającym z zapisów ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Uniemożliwia także prawidłowe realizowanie umowy z 4 lutego 2021 r. zawartej pomiędzy Organizatorem a Dyrektorem MCK w sprawie warunków organizacyjno-finansowych instytucji oraz programu jej działania, zgodnie z którą Organizator sprawuje nadzór nad działalnością instytucji. Działanie Dyrektora należy poczytywać za uniemożliwiające prawidłową realizację zawartej umowy, a tym samym jednostronne odstąpienie od jej realizacji przez Dyrektora zgodnie z § 10 ust. 3 w zw. z § 7 tej umowy.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższe zarządzenie wniosła G. M. zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:
1) art. 15 ust. 1 ustawy poprzez brak wskazania, których organizacji związkowych oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez instytucje kultury opinii zasięgnął organizator przed odwołaniem dyrektora instytucji kultury,
2) art. 15 ust. 6 pkt 3) ustawy poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy skarżąca nie naruszyła przepisów prawa,
3) art. 15 ust. 6 pkt 4) w związku z art. 15 ust. 5 ustawy, poprzez uznanie, że odmawiając możliwości przeprowadzenia audytu wewnętrznego w instytucji kultury skarżąca uniemożliwiła prawidłowe realizowanie umowy z 4 lutego 2021 roku zawartej między organizatorem a dyrektorem MCK w sprawie warunków organizacyjno-finansowych instytucji oraz programu jej działania,
4) art. 15 ust. 6 pkt 4) w związku z art. 14 ust. 1 ustawy poprzez uznanie, że wiążący dla stron jest zapis w § 7 umowy w sprawie warunków organizacyjno-finansowych, zgodnie z którym organizator sprawuje nadzór nad instytucją kultury, a także że z zapisu tego wynika możliwość przeprowadzenia przez organizatora audytu wewnętrznego w instytucji kultury obejmującego zakresem całość jej funkcjonowania,
5) art. 6 k.p.a. poprzez działanie z pominięciem art. 14, art. 17, art. 27 ustawy,
6) art. 107 § 1 pkt 4 i 6 k.p.a. poprzez brak wskazania podstawy prawnej zarządzenia oraz sporządzenie niespełniającego ustawowych wymogów uzasadnienia faktycznego i prawnego,
7) art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. polegające na sporządzeniu wadliwego uzasadnienia zaskarżonego aktu, niepozwalającego ustalić jakich działań, czy też naruszenie których konkretnie przepisów prawa w związku z zajmowanym stanowiskiem dopuściła się skarżąca, czym naruszono zasadę przekonywania i pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej.
Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodów z następujących dokumentów:
1) Zarządzenia nr [...] Prezydenta Miasta z 4 lutego 2021 r. w sprawie powołania Dyrektora Miejskiego Centrum Kultury w S.-K.
2) Umowy w sprawie warunków organizacyjno-finansowych działalności Miejskiego Centrum Kultury w S.-K. oraz programu jego działania
3) Upoważnienia do przeprowadzania audytu wewnętrznego nr [...] udzielonego E. S. audytorowi wewnętrznemu przy udziale A. D. I. do spraw kontroli wewnętrznej do przeprowadzenia audytu wewnętrznego w Miejskim Centrum Kultury w S.-K.
4) pisma skarżącej do Prezydenta Miasta z 27 sierpnia 2024 r.
5) [...] r. Prezydenta Miasta Sklarżysko-Kamienna z 19
września 2024 r.
6) pisma Prezydenta Miasta z 20 września 2024 r.
Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności ww. zarządzenia. W uzasadnieniu skargi jej autorka przedstawiła argumentację na poparcie stawianych zarzutów, oraz wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że zgodnie ze Statutem MCK w S. K. zatwierdzonym przez Radę Miasta S.-K. uchwałą Nr [...] z 16 lipca 2016 r., bezpośredni nadzór nad działalnością MCK sprawuje Prezydent Miasta. Organ wymienił pięć podmiotów, do których zwrócono się o opinię w związku z odwołaniem dyrektora, stwierdzając, że skarżąca miała w tym zakresie wiedzę i była o tym informowana. Tymi podmiotami byli: Ogólnopolski Pracowniczy Związek Zawodowy Konfederacja Pracy, Ogólnopolski Międzybranżowy Związek Zawodowy RAZEM, Stowarzyszenie Skarżyski Uniwersytet Trzeciego Wieku, Stowarzyszenie PRAOSADA RYDNO, Stowarzyszenie Grupa Inicjatywna POD PRĄD.
Według organu, podstawę do przeprowadzenia audytu stanowił przepis art. 287 ust. 1 ustawy o finansach publicznych. Prezydent w dniu 13 sierpnia 2024 r. upoważnił audytora wewnętrznego do przeprowadzenia audytu w MCK (upoważnienie nr [...] r.), w zakresie oceny funkcjonowania pod względem prawnym, organizacyjnym i finansowym w MCK. Dyrektor uniemożliwił przeprowadzenie kontroli w jakimkolwiek zakresie. Jeżeli, zdaniem organu, zakres budził wątpliwości Dyrektora, to powinien zezwolić na dokonanie takich czynności, które nie były sporne. Podkreślono bowiem, że Organizator, jako jedyny w całości dotuje MCK, co stoi w sprzeczności z art. 15 ust. 6 pkt ustawy. W konsekwencji Dyrektor naruszył art. 15 ust. 6 pkt 4 ustawy w zakresie realizacji umowy z 4 lutego 2021 r. Podniesiono również, że uniemożliwienie przeprowadzenia audytu przez dyrektora instytucji kultury osobie działającej z upoważnienia prezydenta miasta jednostki samorządu terytorialnego jest uznawane przede wszystkim jako sprzeczne z przepisami ustawy o finansach publicznych, a więc z art. 68, art. 69 i art. 247 ust. 2, z których wynika uprawnienie organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego do sprawowania kontroli zarządczej i ogólnego nadzoru nad realizacją dochodów i wydatków tej jednostki, w tym i udzielonych dotacji. Organizator był uprawniony do przeprowadzenia audytu realizacji dotacji podmiotowej i mógł zlecić jej przeprowadzenie podmiotowi wewnętrznemu – kwalifikowanemu audytorowi, który dysponuje gruntowną wiedzą na temat zasady funkcjonowania jednostek sektora finansów publicznych w zakresie gospodarki finansowej MCK. Ponadto organizator, zgodnie z art. 15 ust. 6 pkt 4 ustawy może odwołać dyrektora w przypadku nierealizowania postanowień umownych, do których należał obowiązek lojalnej współpracy z organizatorem przy wykonywaniu umowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935) zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji nie naruszyły przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Zgodnie natomiast z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Legitymacja do wniesienia skargi na zarządzenie organu gminy została uregulowana w art. 101 ust. 1 u.s.g. W myśl tego przepisu każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem,podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Wskazany przepis wiąże prawo do skargi z naruszeniem interesu prawnego lub uprawnienia. Tym samym, skargę w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. może wnieść ten kto wykaże, że istnieje związek pomiędzy własną – prawnie gwarantowaną (a nie wyłącznie faktyczną) - sytuacją, a zaskarżoną uchwałą (zarządzeniem), polegający na tym, że uchwała ta (zarządzenie) narusza (czyli pozbawia lub ogranicza) jego prawa. Inaczej mówiąc, wywołuje dla niego negatywne konsekwencje prawne np. zniesienia, ograniczenia, czy uniemożliwienia realizacji jego uprawnienia, interesu prawnego (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 1633/16).
Nie budzi wątpliwości, że w realiach danej sprawy, wskutek podjęcia zaskarżonego aktu został naruszony konkretny interes prawny lub uprawnienie skarżącej przez pozbawienie strony uprawnień wynikających z przysługującego jej prawa, skoro zarządzenie zostało wydane w przedmiocie odwołania skarżącej ze stanowiska Dyrektora Miejskiego Centrum Kultury w S.-K. z dniem 20 września 2024 r.
Ustalenie, że zaskarżone zarządzenie narusza interes prawny skarżącej pozwala Sądowi na dokonanie oceny, czy kwestionowany akt został podjęty z naruszeniem przepisów prawa. Stosownie do art. 91 ust. 1 i ust. 4 u.s.g. dopiero stwierdzenie, że zarządzenie jest sprzeczne z prawem i w sposób istotny narusza przepisy prawa prowadzi do stwierdzenia jego nieważności.
Stwierdzenie nieważności zarządzenia może nastąpić tylko wtedy, gdy zarządzenie pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do istotnych naruszeń, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję do podjęcia uchwały (zarządzenia), przepisów prawa ustrojowego, materialnego oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwały (zarządzenia). Za nieistotne naruszenie prawa należy natomiast uznać takie naruszenie, które jest mniej doniosłe i nie ma wpływu na istotną treść aktu. Takie też naruszenia są jedynie przesłanką do wskazania, że akt został wydany z naruszeniem prawa.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie było zarządzenie Prezydenta Miasta o odwołaniu G. M. ze stanowiska Dyrektora Miejskiego Centrum Kultury w S.-K. z dniem 20 września 2024 r. Zaskarżony akt został podjęty – co wynika z jego treści – na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem dyrektora instytucji kultury powołuje organizator na czas określony, z zastrzeżeniem ust. 3, po zasięgnięciu opinii związków zawodowych działających w tej instytucji kultury oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez instytucję. Odwołanie dyrektora następuje w tym samym trybie. Zasięganie opinii związków zawodowych oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych nie jest konieczne w przypadku wyłonienia kandydata na dyrektora w drodze konkursu, o którym mowa w art. 16. Stosownie do treści art. 15 ust. 6 dyrektor instytucji kultury powołany na czas określony może być odwołany przed upływem tego okresu: z powodu naruszenia przepisów prawa w związku z zajmowanym stanowiskiem (pkt 3); w przypadku odstąpienia od realizacji umowy, o której mowa w ust. 5 (pkt 4).
W ocenie Sądu zasadne są zarzuty skargi zawarte w pkt. 2, 3 i 4 petitum skargi. Sąd nie podziela stanowiska organu, że w niniejszej sprawie organ był uprawniony do przeprowadzenia audytu wewnętrznego na podstawie przepisów ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1530), dalej jako u.f.p. Katalog podmiotów, które są zobowiązane stosować audyt wewnętrzny, został zawarty wprost w art. 274 u.f.p. Jak stanowi ust. 3 tego przepisu, audyt wewnętrzny prowadzi się w jednostkach samorządu terytorialnego, jeżeli ujęta w uchwale budżetowym jednostki samorządu terytorialnego kwota dochodów i przychodów lub kwota wydatków i rozchodów przekroczyła wysokość 40 000tys. zł.
Przepis art. 274 ust. 3 u.f.p. odnosi się do jednostek samorządu terytorialnego (j.s.t.) odpowiedniego szczebla tj. gminy, powiatu, województwa i to pod warunkiem przekroczenia określonej w tym przepisie kwoty dochodów i przychodów lub kwoty wydatków i rozchodów. Zgodnie z art. 274 ust. 4 u.f.p. audyt wewnętrzny prowadzi się również w jednostkach sektora finansów publicznych, których kierownicy podejmą decyzję o prowadzeniu audytu wewnętrznego, przy czym stosownie do art.276 u.f.p., w jednostce samorządu terytorialnego zadania przypisane kierownikowi jednostki związane z audytem wewnętrznym wykonują odpowiednio: wójt, burmistrz, prezydent miasta, przewodniczący zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Z tych regulacji wynika, że ustawodawca w art. 274 u.f.p. wskazuje podmioty, w których prowadzi się audyt wewnętrzny, przyjmując jako zasadę, że decyzję o przeprowadzeniu audytu podejmuje kierownik jednostki i precyzując w art. 276 u.f.p. kogo należy rozumieć pod pojęciem kierownika jednostki, który wykonuje zadania dotyczące audytu wewnętrznego w jednostce samorządu terytorialnego. Uprawnienia wójta,burmistrza, prezydenta miasta, przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego w zakresie przeprowadzenia audytu wewnętrznego zostały zatem ograniczone do jednostek samorządu terytorialnego.
Zgodnie z art. 33 u.s.g. wójt (burmistrz, prezydent) wykonuje zadania przy pomocy urzędu gminy (ust. 1); Kierownikiem urzędu jest wójt (ust. 3); Kierownik urzędu wykonuje uprawnienia zwierzchnika służbowego w stosunku do pracowników urzędu oraz kierowników gminnych jednostek organizacyjnych (ust. 5).
Miejskie Centrum Kultury w S.-K. należy do podmiotów tworzących sektor finansów publicznych (art. 9 pkt 13 u.f.p.). Jest jednostką, która posiada osobowość prawną (art. 14 ustawy), gospodaruje samodzielnie przydzieloną i nabytą częścią mienia oraz prowadzi samodzielną gospodarkę w ramach posiadanych środków, kierując się zasadami efektywności ich wykorzystania (art. 27 ustawy). Dyrektor instytucji kultury zarządza instytucją i reprezentuje ją na zewnątrz (art. 17 ustawy). Prezydent Miasta nie jest zwierzchnikiem służbowym w stosunku do Dyrektora MCK i zatrudnionych tam pracowników. W świetle art. 274 ust. 4 u.f.p. oznacza to, że audyt wewnętrzny w MCK może zarządzić wyłącznie jej dyrektor, nie zaś prezydent jako organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego.
Z podniesionych wyżej względów upoważnienia Prezydenta Miasta z 13 sierpnia 2024 r. nr [...] do przeprowadzenia audytu wewnętrznego nie można uznać za prawidłowe. Upoważnienie to zostało wydane na podstawie § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 września 2015 r. w sprawie audytu wewnętrznego oraz informacji o pracy i wynikach tego audytu (Dz.U. 2018 r., poz. 506) wydanego w oparciu o delegację ustawową z art. 285 u.f.p. dla Ministra Finansów do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowego sposobu i trybu przeprowadzenia audytu wewnętrznego oraz przekazywania informacji o pracy i wynikach audytu wewnętrznego. Prezydent nie był uprawniony do przeprowadzenia w MCK kontroli w formie audytu wewnętrznego. Organ w zaskarżonym zarządzeniu nie wskazał innej podstawy prawnej do jej przeprowadzenia. Powyższe pozwala na stwierdzenie, że czynności wykonane w wyniku wadliwej procedury nie mogą uzasadniać odwołania dyrektora MCK. W konsekwencji na uwzględnienie zasługują zarzuty zawarte w punktach: 5, 6 i 7 petitum skargi.
Wobec twierdzeń organu, że skarżąca uniemożliwiła przeprowadzenie kontroli w jakimkolwiek zakresie, należy podnieść, że nie podlega ocenie Sądu możliwość przeprowadzenia kontroli zarządczej, skoro powodem odwołania skarżącej z zajmowanego stanowiska w kierowanej przez nią instytucji kultury, była odmowa przeprowadzenia w MCK audytu wewnętrznego.
Niezależnie od przedstawionej argumentacji Prezydent Miasta w zaskarżonym zarządzeniu nie wskazał konkretnych przepisów prawa, które naruszyła skarżąca w związku z zajmowanym stanowiskiem. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że przesłanka odwołania "z powodu naruszenia przepisów w związku z zajmowanym stanowiskiem" (art. 15 ust. 6 pkt 3 ustawy) oznacza, że przyczyną odwołania dyrektora może być wykazanie związku funkcjonalnego pomiędzy naruszeniem przepisów prawa, a zajmowanym stanowiskiem dyrektora. Wynika z tego, że zakres przedmiotowy tej odpowiedzialności obejmuje jedynie takie zachowania na zajmowanym stanowisku, których skutkiem będzie złamanie obowiązującego prawa. Konstrukcja normatywna przepisu sugeruje, że organizator może odwołać dyrektora, jeżeli jednoznacznie wykaże, że na zajmowanym stanowisku dopuścił się naruszenia przepisów prawa (wyrok NSA z 17 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1190/20).
Odwołania dyrektora nie mogą uzasadniać zarzuty dotyczące naruszenia postanowień umowy z dnia 4 lutego 2021 r. zawartej pomiędzy Gminą S.-K. (Organizator) i G. M. (Dyrektor). Według organu, skarżąca naruszyła § 7 umowy, zgodnie z którym, Organizator sprawuje nadzór nad działalnością Instytucji. Sąd podziela zarzut skarżącej, że postanowienie to nie ma żadnego oparcia w przepisach prawa. Pojęcie "nadzór" wskazuje na pewne podporządkowanie instytucji organowi wykonawczemu jednostki samorządu terytorialnego. Jak już wyżej podniesiono, z mocy art. 14 ust. 1 ustawy instytucje kultury uzyskują osobowość prawną i mogą rozpocząć działalność z chwilą wpisu do rejestru prowadzonego przez organizatora. Z ust. 2 tego przepisu wynika, że organizator nie odpowiada za zobowiązania instytucji kultury, z zastrzeżeniem art. 24 i art. 25 ustawy. Żaden przepis ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej nie daje podstaw do sprawowania nadzoru przez organ wykonawczy j.s.t. nad instytucją kultury jakim jest miejskie centrum kultury, będące samorządową osobą prawną. Pogląd o braku nadzoru organizatora nad instytucją kultury znalazł aprobatę w orzecznictwie (por. wyroki: WSA w Rzeszowie z 15 września 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 41/20, WSA w Poznaniu z 25 marca 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 1643/20, NSA z 11 stycznia 2022 r., sygn. akt III OSK 875/21, NSA z 18 stycznia 2022 r., sygn. akt III OSK 891/21). Wbrew twierdzeniom organu, nie oznacza to braku jakiejkolwiek kontroli jednostki samorządu terytorialnego (gminy) nad MCK. Ewentualna kontrola może być sprawowana w formie przewidzianej ustawą o samorządzie gminnym tj. art. 18a ust. 1, zgodnie z którym, rada gminy kontroluje działalność wójta, gminnych jednostek organizacyjnych oraz jednostek pomocniczych, w tym celu powołuje komisję rewizyjną. W niniejszej sprawie Rada Miasta S.-K. takiej komisji nie powołała. Zdaniem Sądu, nadzór Prezydenta Miasta prowadzący do kontrolowania i wpływania na działalność MCK naruszałby gwarantowaną ustawowo samodzielność instytucji kultury oraz przepis art. 18a ust. 1 u.s.g. Postanowienie w § 7 umowy wykracza zatem poza delegację ustawową i nie daje organowi wykonawczemu j.s.t. kompetencji do sprawowania nadzoru nad MCK. Zarzucane przez organ naruszenie § 7 umowy nie może skutkować odwołaniem dyrektora z przyczyn określonych w art. 15 ust. 6 pkt 4 ustawy.
Z przedstawionych wyżej względów, uznanie, że skarżąca uniemożliwiła przeprowadzenie audytu wewnętrznego w instytucji kultury, co stanowi podstawę do odwołania skarżącej ze stanowiska dyrektora MCK pozwala stwierdzić, że w zaskarżonym zarządzeniu doszło do istotnego naruszenia art. 15 ust. 6 pkt 3 i 4 ustawy.
Chybiony jest zarzut zawarty w pkt. 1 petitum skargi, polegający na braku wskazania organizacji związkowych oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych, właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez instytucje kultury, których opinii zasięgnął organizator przed odwołaniem dyrektora. Wskazanie w podstawie zarządzenia, że zostało wydane po zasięgnięciu opinii podmiotów określonych przepisami oraz udokumentowanie tych okoliczności w materiale dowodowym stanowi potwierdzenie, że spełniony został obligatoryjny wymóg przewidziany w art. 15 ust. 1 ustawy. Nieuwzględnienie powyższego zarzutu wobec stwierdzonych przez Sąd wad skutkujących nieważnością całego zaskarżonego zarządzenia, nie miało jednak wpływu na jego ocenę.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia w całości, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w punkcie I sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Na kwotę zasądzonych na rzecz skarżącej kosztów postępowania złożyły się uiszczony wpis od skargi w kwocie 300 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w wysokości 480 zł i opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło