II SA/Ke 635/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Detka po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2008 r., na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Stowarzyszenia "A" w O. o zobowiązanie Gminy do należytego wykonywania zadań własnych w zakresie ochrony zabytków i opieki nad zabytkami w stosunku do Zamku K. w U. oraz zaprzestania naruszania interesów Stowarzyszenia "A" i interesu społecznego postanawia: odrzucić wniosek. W dniu 18 października 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wpłynęło pismo Stowarzyszenia "A" o należyte wykonywanie przez Gminę zadań własnych w zakresie ochrony zabytków i opieki nad zabytkami w stosunku do Zamku K. w U. oraz o zaprzestanie naruszania przez Gminę interesów Stowarzyszenia "A" i interesu społecznego." Skarżący wskazał, że powyższy wniosek znajduje podstawę prawną w art. 31 § 1 pkt 1 kpa, art. 63 i art. 64 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w związku z art. 7 ust. 1 pkt 9 i art. 7 ust. 1 pkt 19 ustawy o samorządzie gminnym, art. 4, art. 5, art. 6 ust. 1pkt 1 lit.b, c, d, h ustawy z dnia 13 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz § 20 ust. 1 Statutu Stowarzyszenia "A" w O. Stowarzyszenie zarzuciło Gminie rażące naruszenie prawa materialnego, tj. przepisów ustawy o ochronie zabytków i opieki nad zabytkami przez nienależyte wykonywanie zadań własnych Gminy w stosunku do zamku K. w U. oraz naruszenie interesu Stowarzyszenia i interesu społecznego poprzez: 1. przekazywanie przez Gminę wpływów z biletów wstępu na zamek K. na cele własne gminy, a nie na prace konserwatorskie i utrzymanie w należytym stanie zamku K. jako zabytku i dobra kultury, 2. nienależyte wykonywanie przez okres lat 7 obowiązków, które Gmina przyjęła na podstawie porozumienia komunalnego między Powiatem a Gminą z dnia 25 lipca 2000 roku, z zakresu ochrony dóbr kultury w stosunku do zamku K. w U., 3. naruszanie interesów Stowarzyszenia poprzez niewykonanie Porozumienia między Gminnym Ośrodkiem Kultury w I. a Stowarzyszeniem z dnia 19 lipca 2006 roku, określającego zasady współpracy w zakresie ochrony i opieki nad zamkiem K. w U., oraz niewykonywanie przez Gminę zaleceń oraz stanowiska Stowarzyszenia w zakresie wdrożenia prac dla zachowania substancji zabytku lub jego stopniowej rewitalizacji, do czego Gmina jest zobowiązania na podstawie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i co jest zbieżne z celami statutowym Stowarzyszenia, 4. naruszanie interesu społecznego w postaci zaniedbywania i nienależytego wykonywania zadań własnych Gminy w stosunku do zamku K. w U. Wskazując na powyższe uchybienia, Zarząd Stowarzyszenia "A", w myśl art. 149 p.p.s.a wniósł o: spowodowanie dokonania rozliczenia przez Gminę wpływów ze sprzedaży biletów wstępu na zamek K. wraz z zestawieniem zakresu i wartości prac przeprowadzonych przez Gminę na zamku w latach 2000-2007, ze wskazaniem na jakie cele zostały spożytkowane kwoty stanowiące różnicę miedzy wpływami z biletów a wartością wykonanych prac, zobowiązanie Gminy do wykonywania Porozumienia zawartego między Gminnym Ośrodkiem Kultury w I. a Stowarzyszeniem w zakresie współpracy z organizacją społeczną jaką jest Stowarzyszenie oraz o powołanie podmiotu z udziałem Stowarzyszenia, którego przedmiotem działalności będzie zarządzanie zamkiem i koordynowanie prac rewaloryzacyjnych na zamku K., zobowiązanie Gminy do należytego wykonywania zadań własnych w stosunku do zamku K. - wynikających z dyspozycji przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Gmina wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Wprawdzie skarżący złożone przez siebie pismo zatytułowali jako wniosek i przytoczyli przepis art. 63 p.p.s.a., jednak powołanie w jego treści art. 149 p.p.s.a., świadczyć może o intencji potraktowania go jako skargi na bezczynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Z tych też względów Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważał dopuszczalność rozpoznania niniejszego pisma zarówno jako skargi, jak i jako wniosku wszczynającego postępowanie sądowe. Stosownie do treści art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Wyszczególnienie wymienionych wyżej aktów objętych kontrolą sądową, jest wyczerpujące, a to oznacza, że skarga wniesiona na jakikolwiek inny akt, czynność bądź zaniechanie organu, nie ujęty w dyspozycji art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., jest niedopuszczalna. Jak wynika z treści skargi (wniosku) oraz dołączonych akt administracyjnych, przedmiotem zaskarżenia nie jest ani żaden konkretny akt administracyjny ani nawet bezczynność organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (na co jak wskazano wyżej mógłby wskazywać powołany przez Stowarzyszenie art. 149 p.p.s.a.), lecz ogólna działalność Gminy związana z wykonywaniem zadań własnych w zakresie ochrony zabytków w stosunku do Zamku K. w U. Złożone pismo nie może być także przedmiotem merytorycznej kontroli jako wniosek w rozumieniu powołanych w jego treści art. 63 i 64 p.p.s.a. Zgodnie z pierwszym wymienionym wyżej przepisem, jeżeli ustawy tak stanowią, postępowanie sądowe wszczyna się na wniosek. Art. 64 określa natomiast wymogi formalne, jakie wniosek powinien spełniać. W przepisie art. 63 nie chodzi jednak o jakikolwiek wniosek na jakąkolwiek działalność organów administracji publicznej, lecz jedynie o taki wniosek, do złożenia którego uprawniają konkretne przepisy prawa, zawarte bądź w p.p.s.a., bądź w innych ustawach. Przykładami wniosków wszczynających postępowanie sądowe, o jakich mowa wyżej, są: wniosek o wymierzenie organowi grzywny (art. 51 § 1 p.p.s.a), wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przed wszczęciem postępowania w sprawie (art. 243 § 1 p.p.s.a.), wniosek o odtworzenie zaginionych lub zniszczonych akt (art. 288,289 p.p.s.a.), wniosek o wszczęcie postępowania w sprawach o spory kompetencyjne (art. 22 § 2 kpa). Obowiązujące przepisy prawa nie dają jednak podstaw do wszczęcia przed sądem administracyjnym postępowania o takim przedmiocie, jak określa to skarżące Stowarzyszenie w swoim wniosku. Należy dodatkowo podkreślić, że wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a katalog możliwych rozstrzygnięć zawierają art. 145 – 152 p.p.s.a. Żaden z tych przepisów nie daje sądowi administracyjnemu podstaw do wydania takiego orzeczenia, jakiego domaga się wnioskodawca. Stosownie zaś do powołanego we wniosku przepisu art. 149 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4 zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia wynikającego z przepisów prawa. Mając na uwadze przedmiot żądania zawartego we wniosku, który nie jest skargą na bezczynność, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., przepis ten nie może mieć w sprawie zastosowania. Zarzuty zawarte we wniosku nie mogą być zatem przedmiotem merytorycznej kontroli sądowej, albowiem nie jest on skargą na bezczynność, o jakiej mowa w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. Nie jest to także wniosek, określony w art. 63 p.p.s.a. Z tych też względów, wniosek jako nie należący do właściwości wojewódzkiego sądu administracyjnego należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.