II SA/Ke 638/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Karolina Chrapkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2025 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach Wiesławy Klimontowicz sprawy ze skargi P. C. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 26 września 2024 r. [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę. Wojewoda Świętokrzyski zaskarżoną decyzją z 26 września 2024 r. [...], po rozpatrzeniu odwołania P. C. od decyzji z 23 lipca 2024 r. wydanej z upoważnienia Starosty Skarżyskiego w sprawie zobowiązania P. C. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres od 15 grudnia 2022 r. do 31 marca 2023 r. w kwocie brutto ogółem: [...] zł w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, na podstawie art. 76 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżona decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że P. C. zarejestrował się przez portal praca.gov.pl w Powiatowym Urzędzie Pracy w S.-K. 27 kwietnia 2022 r. i na mocy decyzji z 2 maja 2022 r. został uznany od 27 kwietnia 2022 r. za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku od 27 kwietnia 2022 r. w wysokości [...] zł brutto miesięcznie w okresie pierwszych 90 dni, a w okresie kolejnych w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. We "Wniosku o dokonanie rejestracji jako bezrobotny" zainteresowany wskazał miejsce zameldowania na pobyt stały pod adresem: ul. [...], [...]. Natomiast 9 maja 2023 r. do Powiatowego Urzędu Pracy w S.-K. wypłynęło "Zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały" wystawione przez Burmistrza S., z którego wynikało, że od 30 listopada 2022 r. P. C. posiada adres zameldowania na pobył stały w S.. W konsekwencji 21 sierpnia 2023 r. została wydana decyzja w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej od 14 grudnia 2022 r. oraz utraty prawa do zasiłku z tym dniem. Organ odwoławczy, decyzją z 11 października 2023 r., orzekł o uchyleniu powyższego rozstrzygnięcia i pozbawił P. C. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku od 15 grudnia 2022 r., a WSA w Kielcach oddalił skargę na decyzję Wojewody. Organ II instancji podkreślił, że konsekwencją uprawomocnienia i uostatecznienia się decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku, było wydanie decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia. Podkreślił, że strona 15 grudnia 2022 r. przestała spełniać warunki, od których zależy posiadanie statusu osoby bezrobotnej oraz utraty prawo do zasiłku dla bezrobotnych, gdyż zasiłek ten jest nierozerwalnie związany ze statusem osoby bezrobotnej. Zatem kwota zasiłku wypłacona od 15 grudnia 2022 r. do 31 marca 2023 r. jest nienależnie pobranym świadczeniem. Ponadto organ zaznaczył, że materiał dowodowy wskazuje, że w dniu rejestracji P. C. został pouczony o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej, wśród których wskazano m.in., że do obowiązków osoby bezrobotnej należy powiadomienie właściwego powiatowego urzędu pracy o każdej zmianie miejsca zameldowania lub pobytu i zgłoszenie się do powiatowego urzędu pracy właściwego dla nowego miejsca w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca zameldowania. P. C. zobowiązał się także do bezzwłocznego informowania o wszelkich zmianach danych zawartych w karcie rejestracyjnej podanych podczas rejestracji oraz do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, w przypadku niespełnienia warunków wymienionych w ustawie. Wobec powyższego Wojewoda uznał, że zaistniały przesłanki do zastosowania w sprawie art. 76 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję P. C., decyzji tej zarzucił naruszenie: 1. art. 2, 7 i 32 Konstytucji RP poprzez działanie organów w sposób sprzeczny z zasadami sprawiedliwości społecznej, sprzeczny z prawem oraz dyskryminowanie obywatela polskiego w porównaniu do obcokrajowców, 2. art. 7 kpa poprzez jego niezastosowanie i w efekcie brak podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w konsekwencji brak ustalenia faktycznego miejsca pobytu osoby bezrobotnej, 4. art. 8 § 1 kpa poprzez naruszenie zasady zaufania i niezastosowanie zasady proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania obywatela polskiego w stosunku do obcokrajowców, 5. art. 7 i 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez dowolne i pobieżne ustalenia okoliczności sprawy i w efekcie niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz art. 8 § 1 kpa poprzez naruszenie zasady zaufania i zasady proporcjonalności i w efekcie pozbawienie skarżącego się statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku, bez właściwego uzasadnienia wydanej decyzji. Wobec powyższych zarzutów skarżący domagał się uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz przeprowadzenia dowodów z załączonych do skargi dokumentów na okoliczności z nich wynikające. W uzasadnieniu skargi jej autor podał, że skarżący nie zmienił swojego miejsca zamieszkania. Miejsce w którym był zameldowany w okresie od 30 listopada 2022 r. do 8 maja 2023 r. nie nadaje się do mieszkania - od około 20 lat nie ma tam prądu i bieżącej wody oraz stan budynku nie nadaje się do mieszkania. Dodał, że w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy zwrot dotyczący "zameldowania" występuje trzy razy: w art.2 pkt 2, art. 5b pkt 10 i art. 73 ust 2a - do tego przepisu nie odnosi się żaden rygor. Zatem zmiana miejsca zameldowania przez bezrobotnego nie jest przesłanką wystarczającą do wydania decyzji o pozbawieniu statusu osoby bezrobotnej oraz utracie prawa do zasiłku. Wnoszący skargę dalej zarzucił, że organ nie wskazał przyczyny wydania decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku. Organ nie przeprowadził także należycie postępowania wyjaśniającego, w związku z czym błędnie ustalił stan faktyczny i prawny sprawy. Skarżący zaznaczył, że kontaktując się z PUP w Skarżysku-Kamiennej wyjaśnił, że zmiana adresu zameldowania była jedynie czynnością formalną, krótkotrwałą, związaną ze sporem majątkowym z członkiem rodziny, jednak nigdy tam się nie przeprowadził. Pomimo jej dokonania nie zmienił miejsca swojego zamieszkania, jego centrum życiowe nadal stanowił powiat skarżyski, tutaj funkcjonował na co dzień, odprowadzał podatki, robił zakupy i to tutaj dokonywał czynności urzędowych. Skarżący zaznaczył, że nie wiedział o obowiązku poinformowania organu o zmianie miejsca zameldowania, ponieważ nie został o tym należycie pouczony. Organ poinformował go, że ma obowiązek zgłosić jedynie zmianę miejsca swojego zamieszkania, a nie zameldowania. Są to inne pojęcia. Skarżący jeszcze raz podkreślił, że ponieważ jego miejsce zamieszkania nie uległo zmianie, to brak jest przesłanek do stwierdzenia, że nastąpiła utrata statusu osoby bezrobotnej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.); powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będą jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (na dzień wydania zaskarżonej decyzji tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 475 ze zm.), powoływanej dalej jako ustawa o promocji zatrudnienia. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, ilekroć w ustawie tej jest mowa o bezrobotnym, to oznacza to między innymi osobę zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W myśl art. 73 ust. 2a ustawy o promocji zatrudnienia w przypadku zmiany przez bezrobotnego miejsca zamieszkania skutkującej zmianą właściwości powiatowego urzędu pracy bezrobotny jest obowiązany powiadomić o tym fakcie urząd pracy, w którym jest zarejestrowany, oraz stawić się w powiatowym urzędzie pracy właściwym dla nowego miejsca zamieszkania w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca zameldowania. Z kolei art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia stanowi, że osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach; Z powyższych regulacji wynika, że jedną z przesłanek posiadania statusu osoby bezrobotnej jest zarejestrowanie się w powiatowym urzędzie pracy właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego osoby bezrobotnej. W przypadku natomiast zmiany przez bezrobotnego miejsca zamieszkania, skutkującego zmianą właściwości urzędu pracy, jest on zobowiązany w terminie 14 dni powiadomić o tym dotychczasowy urząd pracy oraz zgłosić się w urzędzie pracy właściwym dla nowego miejsca zameldowania. W niniejszej sprawie skarżący 27 kwietnia 2022 r. zarejestrował się przez portal praca.gov.pl w Powiatowym Urzędzie Pracy w S.-K.. W złożonym "Wniosku o dokonanie rejestracji jako bezrobotny", skarżący wskazał miejsce zameldowania na pobyt stały pod adresem: ul. [...], [...]. Natomiast 9 maja 2023 r. do Powiatowego Urzędu Pracy w S.-K. wypłynęło "Zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały" wystawione przez Burmistrza S.. Z dokumentu tego wynikało, że od 30 listopada 2022 r. skarżący posiadał adres zameldowania na pobył stały pod adresem: ul. [...], [...]. Skarżący nie poinformował organu - Powiatowego Urzędu Pracy w S.-K. o zmianie miejsca zameldowania i nie zgłosił się do powiatowego urzędu pracy właściwego dla nowego miejsca zamieszkania - w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca zameldowania. Należy zaznaczyć, że w sytuacji gdy osoba bezrobotna nie jest zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania urzędzie pracy i w terminie 14 dni nie powiadomi urzędu o zmianie miejsca zameldowania, to nie może posiadać statusu osoby bezrobotnej. Skarżący nie dokonał takiego powiadomienia i w rezultacie od 15 grudnia 2022 r. utracił status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku. Okoliczność powyższa została stwierdzona decyzją Wojewody Świętokrzyskiego z 11 października 2023 r. Decyzja ta jest ostateczna i prawomocna, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 8 maja 2024 r., II SA/Ke 759/23 oddalił skargę na powyższe rozstrzygnięcie, a skarżący nie zaskarżył tego wyroku. Konsekwencją utraty statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku od 15 grudnia 2022 r. jest to, że skarżącemu nie przysługuje prawo do zasiłku od tego dnia. Przesłanką warunkującą pobieranie zasiłku jest bowiem legitymowanie się statusem osoby bezrobotnej, a taki status skarżący utracił. W tej sytuacji pobrany przez skarżącego w okresie od 15 grudnia 2022 r. do 31 marca 2023 r. zasiłek dla bezrobotnych w kwocie [...]zł stanowi świadczenie pobrane nienależnie – w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia - i podlega zwrotowi. Ponieważ przedmiotem badania Sądu w niniejszej sprawie była skarga na decyzję w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych, to nie mogły podlegać ocenie podniesione w skardze zarzuty dotyczące braku ustalenia przez organy faktycznego miejsca pobytu skarżącego, który twierdzi, że mimo zmiany miejsca zameldowania, jego centrum życiowe wciąż stanowił powiat skarżyski. Okoliczności dotyczące miejsca zamieszkania, jako bezpośrednio wpływające na status bezrobotnego, mogły być bowiem rozstrzygane w postępowaniu dotyczącym utraty przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W tamtym postępowaniu jednak skarżący tych zarzutów nie wykazał, w następstwie czego doszło do uprawomocnienia się decyzji o utracie przez P. C. statusu osoby bezrobotnej. W związku z tym tylko ubocznie można zauważyć, że wbrew zarzutom skargi skarżący został pouczony o trybie postępowania w razie zmiany miejsca zameldowania oraz o skutkach zaniedbania obowiązku powiadomienia o takiej zmianie, a także o właściwości urzędu pracy. W złożonym bowiem 27 kwietnia 2022 r. "Wniosku o dokonanie rejestracji jako bezrobotny", potwierdził on, że zapoznał się z obowiązkami bezrobotnego, w tym z obowiązkiem powiadomienia właściwego powiatowego urzędu pracy o każdej zmianie miejsca zameldowania lub pobytu i zgłoszenia się do powiatowego urzędu pracy właściwego dla nowego miejsca zamieszkania w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca zameldowania. Z powyższego wniosku wynika również, że skarżący zobowiązał się do bezzwłocznego informowania o wszelkich zmianach danych podanych przez niego w karcie rejestracyjnej oraz do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w przypadku niespełnienia warunków wymienionych w ustawie. Tak więc skarżący przyjął do wiadomości treść wszystkich powyższych pouczeń i oświadczeń. Natomiast jeśli miał jakieś wątpliwości, jak powinien postąpić, to winien je w urzędzie pracy wyjaśnić. Ponieważ podniesione w skardze zarzuty okazały się nieskuteczne, a Sąd z urzędu nie dopatrzył się takiego naruszenia przepisów, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawi art. 151 p.p.s.a.