II SA/Ke 639/12
WyrokWSA w Kielcach2012-12-28
Skład orzekający: Teresa Kobylecka, Dorota Chobian, Dorota Pędziwilk-Moskal
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie scalenia gruntów jest uzasadnione, gdy z powodu sprzedaży przez Rolniczą Spółdzielnię gruntów, które miały stanowić ekwiwalent, wydzielenie tego ekwiwalentu stało się niemożliwe, a sama spółdzielnia uległa likwidacji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że umorzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie scalenia gruntów było uzasadnione. Stwierdzono, że z powodu sprzedaży przez Rolniczą Spółdzielnię gruntów, które miały stanowić ekwiwalent dla spadkobierców S. K., wydzielenie tego ekwiwalentu stało się niemożliwe. Dodatkowo, Rolnicza Spółdzielnia uległa likwidacji. Te okoliczności spowodowały bezprzedmiotowość postępowania, co zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. uzasadnia wydanie decyzji o umorzeniu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła postępowania scaleniowego gruntów, które zostało częściowo unieważnione decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z powodu niewydzielenia ekwiwalentu dla S. K. za jej grunty włączone do scalenia. Starosta wydał decyzję zatwierdzającą projekt scalenia w części dotyczącej gruntów Rolniczej Spółdzielni, przyznając spadkobiercom S. K. działki jako ekwiwalent. Po uchyleniu tej decyzji przez SKO i ponownym rozpatrzeniu, Starosta umorzył postępowanie, wskazując na niemożność wydzielenia ekwiwalentu z powodu sprzedaży przez Spółdzielnię gruntów i jej likwidacji. SKO utrzymało decyzję o umorzeniu w mocy. Spadkobiercy S. K. wnieśli skargę do WSA, kwestionując umorzenie i zarzucając naruszenie przepisów dotyczących ekwiwalentu i prawidłowego zakończenia postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 grudnia 2012r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez A.K., H. K., E. W., I. S., P. J., H. S., H. D. od decyzji Starosty z dnia [...] orzekającej o umorzeniu postępowania administracyjnego - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
Wojewoda decyzją dnia [...] wszczął postępowanie w sprawie scalenia gruntów wsi W., G., W. i G. w trybie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1968r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz.U. Nr 3, poz. 13). Scaleniem objęte zostały m.in. grunty o pow. 2,21 ha, stanowiące własność S. K., położone we wsi W., oznaczone jako działka nr [...] o pow. 0,98 ha i wartości porównawczej 60,90 jednostek szacunkowych oraz działka nr [...] o pow. 1,23 ha i wartości porównawczej 61,70 jednostek szacunkowych.
W czasie toczącego się postępowania scaleniowego S. K. umową z dnia 24 marca 1978r. sprzedała Spółdzielni część nieruchomości o pow. 1,57 ha, wykazaną jako kontury klasyfikacyjne w działkach nr [...], nr [...]. Naczelnik Gminy decyzją z dnia [...] zatwierdził w/w umowę. Na tej podstawie wprowadzone zostały zmiany w rejestrze starego stanu (przed scaleniem), polegające na wykreśleniu nie tylko powierzchni sprzedanych konturów klasyfikacyjnych, lecz całej pozycji rejestrowej S. K., a opisane działki w całości zostały błędnie dopisane do Spółdzielni jako grunty wykupione. S. K. nie została w związku z tym włączona do postępowania scaleniowego jako jego uczestnik i nie otrzymała należnego ekwiwalentu. Działki nr [...] i nr [...] zostały włączone do scalenia jako pochodzące z wykupu grunty Spółdzielni.
Projekt scalenia gruntów wsi W., G., W. i G. zatwierdzony został decyzją Wojewody z dnia [...].
Po rozpatrzeniu wniosku S. K. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z dnia [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] stwierdził nieważność tej decyzji "w części dotyczącej wydzielonych w wyniku scalenia gruntów Skarbu Państwa, oznaczonych jako działki nr 370 (obecnie 370/1 i 370/2) oraz działki nr [...]/2 wydzielonej w czasie scalenia na rzecz Spółdzielni". Po rozpatrzeniu wniosku Nadleśnictwa o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] uchylił własną decyzję z dnia [...] i stwierdził nieważność decyzji Wojewody z dnia [...] zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi W., G., W. i G. "w części dotyczącej gruntów, położonych we wsi W., wydzielonych w wyniku scalenia Spółdzielni, a obecnie stanowiących własność Rolniczej Spółdzielni".
Uzasadniając uchylenie własnej decyzji i zmianę podjętego rozstrzygnięcia Minister podał, że decyzja z dnia [...] stwierdzająca nieważność decyzji Wojewody z dnia [...] w części dotyczącej m.in. działki nr [...]/2 była prawnie nieskuteczna, gdyż w tej dacie działka ta nie stanowiła już własności Rolniczej Spółdzielni, która aktem notarialnym Nr Rep. [...] sprzedała nieruchomość stanowiącą działkę nr [...]/2 na rzecz E. i M. P.. Wojewoda rażąco naruszył przepisy ustawy o scaleniu, gdyż nie został wydzielony ekwiwalent dla S. K. w zamian za grunty stanowiące jej własność, a w związku z tym, że grunty te objęto scaleniem jako grunty Spółdzielni Rolniczej, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia stwierdził nieważność decyzji scaleniowej w części dotyczącej gruntów położonych we wsi W. stanowiących w dacie podjęcia decyzji przez Ministra własność RSP we w. (w K.). W podjętym rozstrzygnięciu Minister nie określił przy tym precyzyjnie przedmiotu rozstrzygnięcia, nie ustalił bowiem, jakie działki stanowiły na datę podjętego rozstrzygnięcia własność w/w Spółdzielni, a zatem nie ustalił, czy w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne.
W związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji Wojewody zatwierdzającej scalenie gruntów wsi W. G., W. i G. gm. K. w części dotyczącej gruntów położonych we wsi W., wydzielonych w wyniku scalenia Spółdzielni, a obecnie stanowiących własność Rolniczej Spółdzielni, Starosta uznał konieczność przeprowadzenia postępowanie scaleniowego w części dotyczącej wymienionych gruntów, tj. w zakresie koniecznym do zakończenia postępowania scaleniowego unieważnionego w tej części prawomocną decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...].
Decyzją z dnia [...] Starosta orzekł o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów wsi W., G., W. i G. w części dotyczącej gruntów położonych we wsi W., wydzielonych w wyniku scalenia Spółdzielni, a obecnie stanowiących własność Rolniczej Spółdzielni, przyjęty przez Starostę do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego pod numerem: [...] dnia 31 czerwca 2010r., zgodnie z którym spadkobiercy S. K. tj. A.K., H. K., E. W., I. S., P. J., H. S. i H. D. (wszyscy posiadający udział po 1/7) otrzymują grunt oznaczony jako działki nr [...]/1 o pow. 0, 1200 ha oraz nr [...]/1 o pow. 0,2900 ha, w tym grunt leśny o pow. 0,2800 ha, położone w obrębie W., który stanowi ekwiwalent w zamian za grunt położony przed scaleniem we wsi W. stanowiący część działek nr [...] i nr [...] o pow. 0,6400 ha, w tym grunt leśny o pow. 0,1500 ha, według rejestru pomiarowego przed scaleniem (tytuł własności – [...]). Jednocześnie w decyzji zobowiązano Nadleśnictwo do zapłacenia na rzecz w/w wymienionych osób różnicy wartości drzewostanu w kwocie 34,49 zł (słownie złotych: trzydzieści cztery złote 49/100).
Uzasadniając wydzielenie ekwiwalentu z działek nr [...] i nr [...] położonych we W. organ I instancji wyjaśnił, że działki te są jedynymi, z których można wydzielić ekwiwalent z gruntów obecnej Spółdzielni Produkcyjnej, gdyż w toku postępowania Starosta uzyskał stanowisko Rolniczej Spółdzielni o wyrażeniu przez Zarząd tej Spółdzielni zgody na włączenie do postępowania działki nr [...] oraz działki nr [...], położonych na terenie obrębu W. gm. Kije, których własność Spółdzielnia nabyła przez zasiedzenie, na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...].
Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji, wniesionego przez spadkobierców S. K., którzy nie wyrazili zgody na przyjęcie jako ekwiwalentu w/w działek Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] uchyliło decyzję Starosty i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta decyzją z dnia [...] orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiocie scalenia i wymiany gruntów.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że aktem notarialnym Rep. [...] Rolnicza Spółdzielnia sprzedała działki nr ew. [...] i nr [...], położone we W. gm. K., w związku z czym wydzielenie ekwiwalentu w tych działkach stało się niemożliwe, a z danych rejestru ewidencji gruntów i budynków w obrębie W. wynika, że w/w podmiot nie posiada już żadnych gruntów. W ocenie organu nie ma również możliwości wypłaty ekwiwalentu w formie pieniężnej, gdyż przewidziane w art. 8 ust. 2 ustawy o scaleniu i wymianie gruntów dopłaty pieniężne mogły być stosowane jedynie jako uzupełnienie, zbilansowanie scalenia. Organ podał ponadto, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdzająca nieważność decyzji Wojewody w zakresie gruntów, nie uchyliła zasad szacunku gruntów przyjętych uchwałą uczestników scalenia, która to uchwała nie określiła wartości jednostki szacunkowej. W związku z powyższym nie ma możliwości jej waloryzacji, zaś rzeczoznawca nie ma uprawnień do wyceny ekwiwalentu. Organ I instancji wskazał, że stwierdzenie nieważności dotyczy wyłącznie gruntów Rolniczej Spółdzielni, w związku z tym nie ma możliwości wydzielenia ekwiwalentu z gruntów zasobu Skarbu Państwa, ani Agencji Nieruchomości Rolnych. Ponadto organ podał, że na etapie włączenia gruntów uzyskanych przez RSP od S. K. do scalenia nie dokonano oszacowania wartości drzewostanu, a zatem brak jest możliwości jej waloryzacji. Nie ma również możliwości wydzielenia gruntu, na którym znajduje się drzewostan włączony do scalenia, ponieważ nie stwierdzono nieważności decyzji Wojewody w tym zakresie.
Organ wskazał w swej decyzji, że postępowanie scaleniowe będące przedmiotem zaskarżonej decyzji różni się od typowego postępowania scaleniowego tym, że jest następstwem częściowego unieważnienia decyzji zatwierdzającej projekt scalenia. Taki stan rzeczy wyraźnie wyznacza granice prawne i granice geodezyjne niniejszego postępowania. Kwestie scalania i wymiany gruntów reguluje obecnie ustawa z dnia 26 marca 1982r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz.U. z 2003 r. Nr 178 poz. 17490). Ustawa ta zastąpiła akt prawny obowiązujący w dacie przeprowadzenia scalenia w 1978r., a mianowicie ustawę z dnia 24 stycznia 1968r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz.U. Nr 3, poz. 13).
Od decyzji tej A. K., H. K., E. W., I. S., P. J., H. S., H. D. wnieśli odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W odwołaniu od zaskarżonej decyzji zarzucono:
naruszenie przepisów art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scaleniu i wymianie gruntów, poprzez niewydzielenie uczestnikom żadnego ekwiwalentu gruntów ani dopłat, co jest sprzeczne z podstawową zasadą postępowania scaleniowego,
- naruszenie art. 8 ust. 2 cyt. ustawy poprzez jego błędną wykładnię w postaci przyjęcia, że dopłaty pieniężne nie mogą stanowić ekwiwalentu za grunt włączony do scalenia,
- naruszenie art. 27 ust. 4 cyt. ustawy poprzez zakończenie postępowania bez zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi : W., G., W. i G. w części dotyczącej gruntów położonych we wsi W. wydzielonych w wyniku scalenia Spółdzielni mimo, że w tej części została stwierdzona nieważność decyzji scaleniowej Wojewody z dnia [...] nr [...],
- naruszenie art. 7 art. 77 kpa poprzez niedokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, poprzez niewyjaśnienie, jaki podmiot otrzymał ekwiwalent za grunty odjęte poprzednikowi prawnemu odwołujących i włączone do scalenia oraz zaniechanie ustalenia rzeczywistej wartości szacunkowej gruntów,
- naruszenie art. 105 § 1 kpa poprzez umorzenie postępowania mimo istnienia sprawy wymagającej merytorycznego rozstrzygnięcia,
- naruszenie art. 8 i art. 11 kpa poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów władzy i zasady przekonywania poprzez niedostateczne wyjaśnienie przyczyn umorzenia postępowania.
W uzasadnieniu odwołania wskazano w szczególności, że prawo do uzyskania ekwiwalentu poscaleniowego przez uczestników scalenia jest prawem bezwzględnym, nie podlegającym żadnym ograniczeniom. Zasadą jest przyznawanie pełnego ekwiwalentu w naturze, a gdy nie jest to możliwe z przyczyn technicznych stosuje się dopłaty pieniężne. Organ w zaskarżonej decyzji usankcjonował pozbawienie skarżących własności nieruchomości bez żadnej rekompensaty, czym została zniesiona podstawowa zasada wydzielania gruntów w zamian za ekwiwalent. Odwołujący się podali, że z akt postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji scaleniowej wynika, że scaleniem objęto grunty S. K. o wartości 122,60 jednostek szacunkowych. Organ I instancji nie odniósł się do tej wartości, nie oszacował wartości tego ekwiwalentu. W ocenie skarżących organ I instancji dokonał błędnej wykładni art. 8 ust. 2 powołanej ustawy uznając, że dopłaty pieniężne nie mogą stanowić ekwiwalentu za grunt włączony do scalenia. Wykładnia funkcjonalna przepisów nakazuje przyjąć interpretację, że dopłata pieniężna jako ekwiwalent przysługuje w każdym przypadku pozbawiania strony własności gruntu, celem rekompensaty utraty własności. Odwołujący się zarzucili również, że organ naruszył art. 105 kpa. Podniesiono, że decyzja Starosty Pińczowskiego miała zakończyć postępowanie scaleniowe poprzez zatwierdzenie projektu scalenia w tej części, w której decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] została stwierdzona nieważność pierwotnej decyzji scaleniowej z [...]r. W ocenie odwołujących się nie można zgodzić się z organem I instancji, że nie ma sprawy administracyjnej, skoro postępowanie scaleniowe w stosunku do części gruntów wsi W. nie zostało zakończone merytorycznie, to jest wydzielone działki poscaleniowe nie zostały zatwierdzone, a odwołujący nie otrzymali ekwiwalentu. Odwołujący się zarzucili również, że organ I instancji naruszył art. 27 ust. 4 ustawy o scaleniu i wymianie gruntów, gdyż nie zatwierdził projektu scalenia gruntów. Przedscaleniowe grunty S. K. zostały wniesione do postępowania scaleniowego, a umorzone postępowanie powoduje, że wobec części tych gruntów nie zostało zatwierdzone scalenie. W ocenie skarżących należy przyjąć, że następcy prawni S. K. są nadal właścicielami części gruntów znajdujących się w gruntach przedscaleniwoych dz. nr [...] i nr [...]. Podniesiono, że organ I instancji zobowiązany był przeprowadzić postępowanie scaleniowe w zakresie unieważnionego postępowania. Postępowanie scaleniowe w zakresie w jakim zostało unieważnione nie zostało zakończone zatwierdzeniem, a mimo to grunt przedscaleniowy został fizycznie włączony do gruntów innych uczestników postępowania. Podniesiono również, że organ nie ustalił ani nie wyjaśnił jakie działki w wyniku scalenia przypadły jako ekwiwalent na własność Spółdzielni. Organ nie rozważył, czy wymieniona Spółdzielnia, która faktycznie wniosła do postępowania scaleniowego grunty stanowiące własność S. K. o pow. 0,6400 ha, stanowiące część dawnych działek nr [...] i nr [...] uzyskała ekwiwalent z tego tytułu i jaki. Strony podniosły również, że organ I instancji nie ustalił, kto otrzymał grunt poscaleniowy, należący przed wszczęciem postępowania scaleniowego do S. K. Organ nie określił ani powierzchni ani numerów działek, które przypadły uczestnikom postępowania scaleniowego, nie wyjaśnił, który z uczestników postępowania scaleniowego wniósł do postępowania mniej gruntów, a jako ekwiwalent otrzymał więcej, a tym samym wzbogacił się nienależnie. Powyższe uniemożliwia jednoznaczne ustalenie, z czyich zasobów nieruchomości winien zostać wydzielony ekwiwalent na rzecz odwołujących się. Skarżący zarzucili, że zaskarżona decyzja jest sprzeczna z konstytucyjną zasadą ochrony własności.
Rozpoznając odwołanie spadkobierców S. K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zaskarżoną decyzją z dnia [...] utrzymało decyzję organu I instancji w mocy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że decyzja Wojewody z dnia [...] o scaleniu gruntów wsi: W., G. W. i G., wywoła skutki prawne w odniesieniu do całego obszaru scalenia, za wyjątkiem obszaru, co do którego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia 16 lipca 2009r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody z dnia [...]. Jak wynika z treści rozstrzygnięcia podjętego przez Ministra organ ten stwierdził nieważność decyzji scaleniowej w części dotyczącej gruntów położonych we wsi W., stanowiących w dacie podjęcia decyzji przez Ministra własność RSP we Włoszczowicach (w Kliszowie). Ponieważ Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w treści swojego rozstrzygnięcia nie dokonał jednoznacznej identyfikacji geodezyjnej tych działek, niezbędne było zidentyfikowanie tego obszaru przez Starostę, poprzez wskazanie numerów i powierzchni tych działek. Tylko bowiem w odniesieniu do tych gruntów mogłoby się toczyć ponowne postępowanie scaleniowe. Przedmiotem niniejszego postępowania mogła być wyłącznie kwestia wydzielenia ekwiwalentu dla spadkobierców S. K. za objęte scaleniem grunty o pow. 0,64 ha, przy czym ekwiwalent ten, z uwagi na rozstrzygnięcie podjęte przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, należało wydzielić z gruntów położonych we wsi W., wydzielonych w wyniku scalenia Spółdzielni, a obecnie stanowiących własność Rolniczej Spółdzielni.
Tymczasem, w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji z dnia [...] Rolnicza Spółdzielnia w Kliszowie nie posiadała już na terenie wsi W. żadnych gruntów. W toku prowadzonego przez Starostę postępowania organ ten uzyskał stanowisko Rolniczej Spółdzielni o wyrażeniu przez Zarząd tej Spółdzielni zgody na włączenie do postępowania działki nr [...] oraz działki nr [...], położonych na terenie obrębu W. gm. K., których własność Spółdzielnia nabyła przez zasiedzenie, na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...]. W oświadczeniu tym podano, że Spółdzielnia nie posiada już innych działek, gdyż zostały sprzedane. Po uchyleniu przez SKO decyzji z dnia 8 września 2010r. Rolnicza Spółdzielnia aktem notarialnym z dnia [...] sprzedała E. P. nieruchomości rolne, w tym m.in. działki nr [...] i nr [...] położone we W.. Z akt sprawy wynika jednocześnie, że Rolnicza Spółdzielnia uległa likwidacji: w dniu 7 października 2011r. podjęto uchwałę w sprawie zakończenia likwidacji i zatwierdzenia sprawozdania finansowego, zaś w dniu 18 stycznia 2012r. Sąd Rejonowy orzekł o wykreśleniu Spółdzielni z Krajowego Rejestru Sądowego, nastąpiła likwidacja Rolniczej Spółdzielni.
Z tych też względów, w ocenie Kolegium należy uznać zasadność podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania. Aczkolwiek bezsporne w sprawie jest, że spadkobiercom S. K. nie został wydzielony ekwiwalent za grunty objęte scaleniem, nie jest jednakże możliwe wydzielenie ekwiwalentu dla nich z gruntów, które nie zostały objęte rozstrzygnięciem Ministra Rolnictwa I Rozwoju Wsi. Przedmiotowe postępowanie obejmuje zaledwie wycinek scalenia zatwierdzonego ostateczną decyzją Wojewody, a zatem pozostałe kwestie objęte ostatecznym rozstrzygnięciem w/w decyzji pozostają w mocy.
Organ odwoławczy zgodził się również ze stwierdzeniem organu I instancji, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie uchyliła zasad szacunku, które zatwierdzone zostały decyzją Wojewodę Kieleckiego. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził nieważność decyzji scaleniowej Wojewody Kieleckiego tylko w opisanej powyżej części. Powyższe rozstrzygnięcie Ministra oznacza, że w pozostałym zakresie decyzja Wojewody Kieleckiego o scaleniu gruntów wsi W., G., W. i G. gm. K. pozostała w mocy.
Organ wskazał, że bezsporne jest, że scaleniem objęto działki nr [...] i nr [...] o pow. 2,21 ha, których część o pow. 0,64 ha stanowiła w dacie wydania decyzji scaleniowej własność S. K. i za którą winna otrzymać ekwiwalent. Z treści decyzji Ministra wynika, że w odniesieniu do tych działek decyzja Wojewody Kieleckiego pozostała w mocy, nie można zatem uznać jak podnoszą odwołujący się, że wobec tych gruntów nie zostało zatwierdzone scalenie.
Należy jednocześnie uznać zdaniem organu, że wiążące są również zasady szacunku gruntów objętych decyzją Wojewody. W aktach znajduje się rejestr szacunku porównawczego gruntów przed scaleniem gruntów i zmiana projektu scalenia z którego wynika, iż szacunku gruntów dokonano w oparciu o zasady określone w protokole z przeprowadzonego szacunku scalonych gruntów wsi W., który sporządzony został w dniu 2 lutego 1978r. przez geodetę wykonawcę projektu scalenia inż. M. L. przy udziale komisji, ustalonej w oparciu o przepisy § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 marca 1968 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o scaleniu i wymianie gruntów (Dz.U. Nr 8 poz. 44). W protokole tym przyjęto określone kryteria porównawcze i wyodrębniono określone wartości porównawcze.
W tych okolicznościach sprawy organ stwierdził, że w toku postępowania administracyjnego, powstała trwała i nieusuwalna przeszkoda w jego kontynuowaniu. W myśl art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Pojęcie bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec czego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty
Okoliczność nieposiadania przez Rolniczą Spółdzielnię na terenie obrębu W. gruntów, które mogły zostać przeznaczone na wydzielenie ekwiwalentu należy uznać za element materialnego stosunku prawnego, którego brak jest okolicznością powodującą bezprzedmiotowość postępowania w sprawie wydzielenia tego ekwiwalentu. W ocenie Kolegium umorzenie postępowania na podstawie art. 105 k.p.a. jest w przedmiotowej sprawie uzasadnione, bowiem brak jest przedmiotu postępowania w tym znaczeniu, że nie istnieją nieruchomości, które mogłyby być wydzielone spadkobiercom S. K. jako ekwiwalent.
Z uwagi na fakt likwidacji Rolniczej Spółdzielni i sprzedaży przez tę Spółdzielnię gruntów położonych w obrębie W. nie jest możliwe zakończenie postępowania scaleniowego w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi: W., G., W. i G. zatwierdzenie projektu scalenia w odniesieniu do części gruntów położonych we wsi W. wydzielonych w wyniku scalenia Spółdzielni[...].
W odniesieniu do pozostałych zarzutów podniesionych przez spadkobierców S. K. w odwołaniu, dotyczących m.in. niewyjaśnienia jaki podmiot otrzymał ekwiwalent za grunty S. K., kto otrzymał grunt poscaleniowy, który z uczestników postępowania scaleniowego otrzymał mniej gruntów a jako ekwiwalent otrzymał więcej, Kolegium wyjaśniło, że zarzuty te wykraczają poza ramy niniejszego postępowania, którego przedmiotem nie była ocena prawidłowości decyzji Wojewody. Zarzuty te strony mogły podnosić w toku postępowania prowadzonego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Minister w swojej decyzji podał, że ekwiwalent winien być wydzielony z gruntów Rolniczej Spółdzielni [...], a zatem nie jest możliwe wydzielenie ekwiwalentu z innych gruntów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie jest zaś organem właściwym do oceny prawidłowości decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] wnieśli A. K., H. K., E.W., I. S., P. J., H. S., H. D., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji Starosty Powiatowego z dnia [...] i zasądzenia kosztów postępowania sądowego.
Decyzji zarzucono:
1. naruszenie przepisów art. 8 ust. 1 i 2 oraz art. 11 ust. 1, 2 i 3 "ustawy z dnia 26 marca" o scalaniu i wymianie gruntów poprzez błędną wykładnię w postaci przyjęcia, iż dopłaty pieniężne nie mogą stanowić ekwiwalentu za grunt włączony do scalenia i wskutek tego braku jego wypłaty, oraz przyznanie uczestnikom jako ekwiwalentu gruntów nie odpowiadających wartości gruntów przed scaleniem, o mniejszej powierzchni i odmiennym przeznaczeniu, bez ustalania wartości szacunkowej porównawczej,
2. naruszenie przepisów art. 14 "ustawy z dnia 26 marca" o scalaniu i wymianie gruntów poprzez nie wydzielenie użytków tego samego rodzaju i tej samej jakości, oraz zaniżenie dopłaty pieniężnej za drzewostan i nie przyznanie ekwiwalentu w postaci działek wnioskowanych,
3. naruszenie przepisów art. 20 i art. 27 ust. 4 "ustawy z dnia 26 marca" o scalaniu i wymianie gruntów poprzez zakończenie postępowania bez zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi: W., G., W. i G. w części dotyczącej gruntów położonych we wsi W. wydzielonych w wyniku scalenia Spółdzielni [...] mimo, iż w tej części została stwierdzona nieważność decyzji scaleniowej Wojewody z dnia [...] roku nr [...],
4. naruszenie przepisów art. 8 i art. 11 kpa, tj. zasady pogłębiania zaufania do organów władzy i zasady przekonywania poprzez niejasne i niezupełne wyjaśnienie przyczyn umorzenia postępowania,
5. naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 kpa poprzez ustalenie stanu faktycznego sprawy w sposób niedokładny, tj. nie wyjaśnienie jaki podmiot otrzymał ekwiwalent za grunty odjęte poprzednikowi prawnemu odwołujących się, tj. S. K. i włączone do scalenia, oraz brak podjęcia czynności w celu ustalenia rzeczywistej wartości szacunkowej gruntów,
6. naruszenie przepisów art. 80 kpa poprzez przekroczenie granic zasady swobodnej oceny dowodów w ten sposób, że przyznano ekwiwalent według subiektywnej oceny przyjmując bezpodstawnie, iż wartość porównawcza gruntów nie przekracza 3% ,
7. naruszenie przepisów art. 105 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez uznanie prawidłowości ustaleń prawnych i faktycznych dokonanych przed organem I instancji i wskutek tego utrzymania decyzji w mocy.
W uzasadnieniu skarżący wskazali, że bezspornym w sprawie jest, iż S. K. wniosła do postępowania scaleniowego grunty o powierzchni 0,6400 ha, usytuowane w granicach dawnych działek o numerach [...] i [...] położonych we wsi W., w tym grunt leśny o pow. 0,1500 ha według rejestru pomiarowego przed scaleniem. W zamian za powyższe przekazanie działek, zgodnie z treścią decyzji Starosty, spadkobiercom S. K. został przyznany grunt położony w obrębie W., oznaczony jako działka nr [...]/1 o pow. 0,1200 ha oraz jako działka nr [...]/1 o pow. 0,2900 ha, w tym grunt leśny o pow. 0,2800 ha, mający stanowić ekwiwalent za grunty oddane do scalenia.
Zdaniem skarżących zostały naruszone przepisy art. 8 ust. 1 i 2 oraz art. 11 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 26 marca o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. Nr 11, poz. 80 z późń. zm.), gdyż przyznane grunty jako ekwiwalent nie odpowiadają wartości gruntów włączonych do scalenia, posiadają mniejszą powierzchnię i odmienne przeznaczenie, nie stanowią całości, nie sąsiadują ze sobą, nie nadają się do tego, aby prowadzić na nich uprawy, jak również oddalone są o kilkadziesiąt kilometrów od gospodarstwa odwołujących się. Organ nie przedstawił w uzasadnieniu decyzji spełnienia wymogu ekwiwalentności przyznanych gruntów w stosunku do gruntów objętych scaleniem, należących do S. K., za które ekwiwalentu nie otrzymała.
Wobec tego skarżący domagają się ustalenia z jakich działek może zostać ustalony ekwiwalent, z określeniem ich numerów i powierzchni, jak również określenia wartości szacunkowych działek w celu zachowania zasady ekwiwalentności. Należy dokonać analizy i wyjaśnienia, które grunty z określeniem rodzaju użytków i ich powierzchni stanowiły w dacie podjęcia decyzji scaleniowej własność S. K. i jaka jest ich wartość szacunkowa.
W ocenie skarżących okoliczność, że RSP w K. sprzedała wszystkie grunty nie daje podstawy do umorzenia postępowania. Ekwiwalent za grunty czy też dopłaty winien ustalić Starosta i nic nie stoi na przeszkodzie, aby jako ekwiwalent przyznać grunty stanowiące własność Starostwa.
Ponieważ S. K. nie brała udziału w procedurze ustalania zasad szacowania gruntów, z uwagi na jej pominięcie dlatego jej spadkobiercy powinni być z zasadami postępowania scaleniowego zapoznani. Należy wyjaśnić podstawy i wskaźniki wyliczeń, na podstawie których dokonano szacunku gruntów oraz uzasadnić stanowisko, iż zasada ekwiwalentności została zachowana, a także wysokość rozliczeń między obecnymi uczestnikami scalenia.
Ponadto skarżący zwrócili uwagę, że przepis art. 11 ust. 3 jasno wskazuje, iż obliczenia terenów w nim wskazanych powinny zostać ustalone przez rzeczoznawcę majątkowego na zasadach ogólnych określonych w przepisach o gospodarce nieruchomościami. Tymczasem wyceny drzewostanu dokonał biegły sądowy z zakresu leśnictwa, z której nie wynika, aby posiadał on uprawnienia rzeczoznawcy majątkowego.
Zarzucono także zaniżenie dopłaty pieniężnej za drzewostan oraz nieprzyznanie działek jako ekwiwalentu, o które wnosili odwołujący.
Stosownie do przepisów art. 20 i art. 27 ust. 4 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów należało określić użytki i klasy działek podlegających scaleniu. Podczas przeprowadzania postępowania scaleniowego nie wskazano jakie konkretnie nieruchomości podlegają scaleniu, ani komu mają zostać przyznane. Postępowanie scaleniowe w zakresie, w jakim zostało unieważnione nie zostało zakończone, a pomimo tego grunty zostały fizycznie włączone do gruntów innych uczestników.
Ponadto projekt scalenia może być zatwierdzony, jeżeli większość uczestników nie zgłosiła do niego zastrzeżeń, jak również wszyscy uczestnicy przyjęli projekt bez zastrzeżeń.
W ocenie skarżących, stan faktyczny sprawy nie został ustalony w sposób prawidłowy, a tym samym naruszone zostały przepisy art. 7 i art. 77 k.p.a., gdyż nie wyjaśniono, jakie działki w wyniku scalenia jako ekwiwalent przypadły na własność Spółdzielni [...], czy spółdzielnia faktycznie wniosła grunty stanowiące własność S. K. o pow. 0,6400 ha stanowiącej działki nr [...] i [...], kto otrzymał grunt poscaleniowy należący do S. K.. Przed wszczęciem postępowania scaleniowego nie określono ani powierzchni, ani numerów działek, które przypadły uczestnikom tego postępowania.
Została także naruszona zasada wyrażona w art. 8 i art. 11 k.p.a. - zasada zaufania, która nakazuje, aby w każdym przypadku wątpliwości, co do rzeczywistych intencji strony, organ administracji publicznej z własnej inicjatywy dążył do ich wyjaśnienia. W myśl zasady zaufania niedopuszczalne jest także przerzucanie na obywatela negatywnych skutków działań organów administracji publicznej, w szczególności działań sprzecznych z prawem. Również niedopuszczalne jest przerzucanie na obywatela skutków błędów lub uchybień popełnionych przez samego prawodawcę, jak też negatywnych skutków błędów popełnionych przez sam organ administracji publicznej, np. poprzez ich niewłaściwą interpretację. Z zasady przekonywania wynika obowiązek organów administracji publicznej wyjaśniania stronom w sposób jasny, zrozumiały i logiczny przyczyn podejmowania określonych działań przez te organy. Zasada ta obowiązuje w trakcie całego postępowania administracyjnego, tj. od momentu jego wszczęcia aż do wydania ostatecznej decyzji.
Powyższe zasady w toczących się postępowaniach nie zostały uwzględnione. Żaden z organów, pomimo wniosków i odwołań, nie podjął jakichkolwiek kroków, aby wyjaśnić i uzupełnić stan faktyczny sprawy.
Naruszona została także zasada swobodnej oceny dowodów wyrażona w art. 80 k.p.a. Organ administracji powinien dokonać oceny poszczególnych dowodów z osobna oraz wszystkich dowodów we wzajemnej ich łączności, organ może poszczególnym dowodom odmówić wiary, ale dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej oceny. Organ w postępowaniu nie zachował powyższej zasady. Wszelkie braki w wyjaśnieniach kwestii podnoszonych powyżej stanowią o tym, iż materiał dowodowy nie był kompletny, pomimo możliwości jego uzupełnienia.
Naruszenie art. 105 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. miało miejsce w tym, że poszczególne organy postępowania nie dokonywały poprawnych ustaleń faktycznych przedmiotowej sprawy. Postępowanie scaleniowe w stosunku do części gruntów położonych we wsi W. nie zostało zakończone merytorycznie, wydzielone działki poscaleniowe nie zostały zatwierdzone, a ekwiwalent nie został przekazany na rzecz odwołujących się. Umorzenie postępowania administracyjnego wiąże się z brakiem możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy. Natomiast w tej sprawie istnieje możliwość jej merytorycznego rozstrzygnięcia i wobec tego można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest uprawniona.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Nie mogą być także brane pod uwagę przy rozstrzyganiu sprawy zasady słuszności, czy też celowości.
Badając legalność zaskarżonej decyzji, czyli zasadność umorzenia na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. postępowania administracyjnego w przedmiocie scalenia i wymiany gruntów należy mieć na uwadze, że decyzja ta jest następstwem częściowego stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z dnia [...] zatwierdzającej projekt scalenia przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia 16 lipca 2009r.. Zatem decyzja Ministra, którą stwierdzono na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nieważność decyzji z dnia [...] w "części dotyczącej gruntów, położonych we wsi W., wydzielonych w wyniku scalenia Spółdzielni, a obecnie stanowiących własność Rolniczej Spółdzielni" wyznaczyła przedmiot niniejszego postępowania, jego granice prawne i geodezyjne.
Jak wynika z uzasadnienia decyzji Ministra, jak również ustaleń organu w sprawie niniejszej, stwierdzenie nieważności w części decyzji z dnia 4 listopada 1978r. zatwierdzającej projekt scalenia związane było z faktem, że scaleniem zostały objęte m.in. całe działki nr [...] i nr [...], położone we wsi W. o łącznej powierzchni 2,21ha, jako własność Spółdzielni [...], podczas gdy Spółdzielnia była na mocy umowy z dnia 24 marca 1978r. właścicielem jedynie części tych nieruchomości o powierzchni 1,57ha (wykazaną jako kontury klasyfikacyjne), pozostała część – 0,64ha stanowiła nadal własność S. K., która nie wzięła udziału w tym postępowaniu scaleniowym i nie otrzymała działki zamiennej. Minister stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że podstawą stwierdzenia w części decyzji Wojewody jest "niewydzielenie należnego ekwiwalentu za grunty wniesione do scalenia przez S. K.".
Podnieść należy, że zgodnie z przepisem art. 20 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 26 marca 1982r. o scalaniu i wymianie gruntów, w postępowaniu scaleniowym stan własności oraz posiadania gruntów, powierzchnię użytków i klasy gruntów, określa się według danych ewidencji gruntów. W przedmiotowym postępowaniu scaleniowym zastosowano prawidłowo ten przepis, biorąc dane z ewidencji gruntów wsi W.. Jednak okazało się w postępowaniu nieważnościowym, że w ewidencji gruntów dokonano błędnych wpisów, polegających na tym, że po zawarciu umowy sprzedaży z dnia 24 marca 1978r. i jej zatwierdzeniu przez Naczelnika Gminy decyzją z dnia [...], wadliwie wpisano całe działki nr [...] oraz nr [...] jako własność Spółdzielni [...].
Należy w tym miejscu zauważyć, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji, wydanej w postępowaniu zwykłym, w którym ocenie podlega sama decyzja i jej skutki. Organ administracyjny, w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, orzeka wyłącznie co do nieważności decyzji, albo jej zgodności z prawem, a nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy. Stwierdzając nieważność decyzji administracyjnej właściwy organ autorytatywnie wskazuje na ciężką wadliwość decyzji, obarczającą ją od dnia wydania, czyli ze skutkiem ex tunc. Moc obowiązująca w czasie decyzji stwierdzającej nieważność innej decyzji, nie zamyka się jednak wyłącznie w jej skutku wstecznym, lecz także działa na przyszłość, legitymując do określonych działań organy administracyjne i strony, daje podstawę prawną do domagania się znoszenia jej skutków przez osoby trzecie. Usunięcie z obrotu prawnego nieważnej decyzji nie powoduje jednak absolutnego przywrócenia pierwotnego stanu prawnego, lecz ma służyć dopiero usunięciu szeregu następstw jej obowiązywania.
Po stwierdzeniu nieważności części decyzji scaleniowej Starosta przeprowadził postępowanie, mające na celu wyeliminowanie stwierdzonych w postępowaniu nieważnościowym uchybień postępowania scaleniowego, zakończonego decyzją Wojewody z dnia [...], w którym jako uczestnicy udział wzięli spadkobiercy S. K.: A. K., H. K., E. W., I. S., P. J., H. S., H. D. Organ słusznie uznał, że wobec treści decyzji Ministra postępowaniem tym mogą być objęte tylko grunty położone we wsi W., które zostały wydzielone w wyniku scalenia Spółdzielni, przy czym zwrócić należy uwagę na wskazanie Ministra, że grunty te "obecnie", czyli w dacie wydania decyzji "stanowią własność Rolniczej Spółdzielni [...]".
Należy podzielić stanowisko organów orzekających w sprawie niniejszej, że ani w sentencji, ani w uzasadnieniu decyzji Ministra nie znalazło się wskazanie geodezyjne tych gruntów, a nawet ustalenie, czy faktycznie Spółdzielnia ta w dacie orzekania przez Ministra jeszcze posiadała lub była właścicielem gruntów, które w wyniku scalenia zostały wydzielone Spółdzielni [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło także słusznie uwagę, że nie zajęto się w tej decyzji ustaleniem, czy wystąpiły nieodwracalne skutki prawne, będące przesłanką negatywną stwierdzenia nieważności decyzji, o czym stanowi art. 156 § 2 k.p.a. Przepis ten wskazuje, że decyzja dotknięta nieważnością nie jest aktem pozornym i bezskutecznym, lecz że pozostając w obrocie prawnym może wywoływać skutki prawne i niektóre z nich należy zachować, właśnie z racji ich nieodwracalności, chociażby nawet były dotknięte ułomnościami.
Jak wynika z niewadliwych ustaleń organu, których skarżący skutecznie nie podważyli, w okresie od daty decyzji zatwierdzającej projekt scalenia (1978r.) dokonał się obrót prawny wszystkimi nieruchomościami, które zostały "wydzielone w wyniku scalenia" Spółdzielni [...], które sprzedane zostały aktami notarialnymi. Obecnie brak jest gruntów, z których można wydzielić ekwiwalent dla spadkobierców S. K., której nieruchomość o powierzchni 0,64ha została faktycznie objęta scaleniem, lecz ona nie brała udziału w tym postępowaniu jako uczestnik i nie przyznano jej gruntu zamiennego. Należy zauważyć, że od daty wydania decyzji scaleniowej do daty decyzji stwierdzającej nieważność w części decyzji scaleniowej (2009r.) upłynęło trzydzieści lat i nie może dziwić fakt dokonywania obrotu prawnego gruntami.
Zarzuty skargi w znacznej części skierowane są do decyzji Starosty z dnia [...], którą zatwierdzono projekt scalenia w części dotyczącej gruntów wydzielonych w wyniku scalenia Spółdzielni [...], a obecnie stanowiących własność Rolniczej Spółdzielni [...], zgodnie z którą skarżący, jako spadkobiercy S. K. otrzymali grunt położony w obrębie W., oznaczony jako działki nr [...]/1 o pow. 0,1200ha oraz nr [...]/1 o pow. 0,2900ha, w tym grunt leśny o pow. 0,28ha, który stanowił ekwiwalent w zamian za grunt stanowiący przed scaleniem część działek nr [...] i nr [...] o pow. 0,6400ha, w tym grunt leśny o pow. 0,2500ha. Decyzja ta została, w wyniku odwołania spadkobierców S. K., którzy nie zgadzali się na przyznanie im określonych nią działek, prawomocnie uchylona decyzją z dnia 16 marca 2011r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego i przekazana do ponownego rozpatrzenia, w wyniku którego zapadły decyzje, będące przedmiotem kontroli Sądu w sprawie niniejszej. Zatem odnoszenie się do tych zarzutów obecnie jest bezcelowe (pkt 1, 5 i 6 skargi).
Tym niemniej należy zauważyć, że wymienione wyżej działki (działki nr [...]/1 oraz nr [...]/1) zaoferowane przez Spółdzielnię [...] do przyznania jako ekwiwalent, nie stanowiły gruntów wydzielonych tej Spółdzielni w wyniku scalenia, bowiem ich własność Spółdzielnia nabyła przez zasiedzenie postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 30 grudnia 2008r. Spółdzielnia nie była wówczas w posiadaniu innych gruntów, a po uchyleniu decyzji Starosty z dnia [...] także te grunty sprzedała aktem notarialnym.
Organ słusznie podniósł, że w związku z treścią decyzji nieważnościowej, ekwiwalent mógł być wydzielony jedynie z gruntów "wydzielonych Spółdzielni [...]", w pozostałej części decyzja Wojewody jest prawnie skuteczna, bowiem nie została stwierdzona jej nieważność w całości. Zatem decyzja Wojewody z dnia [...] o scaleniu gruntów wsi: W., G., W. i G. wywołuje skutki prawne w odniesieniu do całego obszaru scalenia, za wyjątkiem obszaru, co do którego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia 16 lipca 2009r. stwierdził nieważność. Oznacza to brak możliwości wydzielenia ekwiwalentu z nieruchomości, które zostały przyznane w postępowaniu scaleniowym innym podmiotom, z zasobu Skarbu Państwa, czy też będących we władaniu Agencji Nieruchomości Rolnych, jak tego domagają się skarżący.
W tych okolicznościach sprawy należy podzielić stanowisko organu, że brak jest możliwości wydzielenia działki zamiennej dla skarżących, będących spadkobiercami właścicielki gruntu przekazanego do scalenia w roku 1977, w trybie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów.
Odnosząc się do zarzutu skargi (pkt 1), należy podnieść, że zgodnie ze wskazanym art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982r. (Dz.U.2003 nr 178, poz. 1749 ze zm.) o scalaniu i wymianie gruntów, uczestnicy scalenia w zamian za dotychczas posiadane grunty otrzymują grunty o równej wartości szacunkowej, przy czym za równą wartość szacunkową uważa się wartość o różnicy nie przekraczającej 3 %. Zarówno przepis art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1968r. - Dz.U. nr 3, poz. 13 (obowiązującej w dacie scalania), jak i art. 8 ust. 1 i 2 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 26 marca 1982r. stanowi, że w wypadkach, gdy nie jest możliwe ze względów technicznych wydzielenie gruntów o równej wartości szacunkowej stosuje się dopłaty pieniężne, które przysługują za różnicę wartości szacunkowej przekraczającej 3%.
Organ dokonał prawidłowej wykładni tego przepisu i słusznie uznał, że przepis ten nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż "dopłata" dotyczy sytuacji "wyrównania" wartości gruntów, a w sprawie niniejszej taka sytuacja nie zachodzi.
Nie są także zasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania: art. 8, art. 11, art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo, a podnoszone kwestie "jaki podmiot otrzymał ekwiwalent za grunty odjęte poprzednikowi prawnemu odwołującej się S. K. i włączone do scalenia", "jaka jest rzeczywista wartość szacunkowa gruntów" nie mogą być podnoszone w tym postępowaniu, które ma zawężony decyzją nieważnościową przedmiot, o czym była mowa wyżej.
Nie jest także zasadny zarzut naruszenia przepisów art. 105 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez "uznanie prawidłowości ustaleń prawnych i faktycznych dokonanych przed organem I instancji i wskutek tego utrzymania decyzji w mocy".
Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w tym przepisie oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Przesłanka bezprzedmiotowości powstała w toku niniejszego postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organem administracyjnym. Przesłankę umorzenia postępowania należy oceniać w odniesieniu do przedmiotu postępowania, którym w sprawie niniejszej jest zatwierdzenie projektu scalenia nieruchomości "stanowiących obecnie własność" Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (wydzielonych decyzją Wojewody z dnia [...]), którymi podmiot ten już nie dysponuje, a nadto w toku postępowania administracyjnego nastąpiła jego likwidacja. Z akt sprawy wynika, że Spółdzielnia ta uległa likwidacji: w dniu 7 października 2011r. podjęto uchwałę w sprawie zakończenia likwidacji i zatwierdzenia sprawozdania finansowego, zaś w dniu 18 stycznia 2012r. Sąd Rejonowy orzekł o wykreśleniu Spółdzielni z Krajowego Rejestru Sądowego. Zaistniała zatem zarówno podmiotowa, jak i przedmiotowa przesłanka bezprzedmiotowości postępowania.
W związku z tym, w ocenie Sądu zasadnie Starosta i umorzył postępowanie. W tej sytuacji zastosowanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. było uzasadnione.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło