II SA/Ke 642/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 stycznia 2010r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz adwokata D. G. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych VAT, oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych opłaty skarbowej - tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] znak: [...], orzekającą, że nie zmieniono stanu wody na działce nr ewid. 101 obr. 12 B. i odmawiającą nałożenia obowiązku wykonania kanalizacji deszczowej na przedmiotowej działce. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z dnia 18.04.2007r. W. Ś. – właściciel działki o nr 102 wystąpił do Burmistrza Miasta i Gminy ze skargą na B. Ś. – współwłaściciela sąsiedniej działki nr 101, zarzucając mu naruszenie stosunków wodnych na gruncie. Następnie pismami z dnia 24.04.2007r.oraz 30.04.2007r. W. Ś. wniósł o nakazanie B. Ś. wykonania kanalizacji ściekowej oraz wszczęcie postępowania na podstawie art. 29 ustawy Prawo wodne. Naruszenie stosunków wodnych na gruncie miało polegać między innymi na hodowli drobiu na gruncie należącym do B. Ś., efektem czego woda używana do ich pojenia spływa w kierunku budynków skarżącego podtapiając je i powodując pękanie ścian. Skarżący podał również, że woda opadowa spływająca z dachów budynków należących do B. Ś. spływa na jego działkę zalewając ją. Dodatkowo wskazał, iż poprzez składowanie przez B. Ś. na gruncie gałęzi, desek, drzewa, gruzu i kamieni doszło do zmiany stanu wody na gruncie i zalewania jego budynku parterowego. Pismem z dnia 24.04.2007r. W. Ś. wniósł o nakazanie B. Ś. wykonania kanalizacji ściekowej. Swoje stanowisko uzasadnił tym, iż B. Ś. wyrządza szkodę na jego gruncie poprzez skierowanie na jego nieruchomość wody opadowej poprzez zmianę ukształtowania terenu na swojej działce. Ostatecznie woda ta powoduje podmywanie fundamentów jego budynku. Decyzją z dnia [...] Burmistrz Miasta i Gminy odmówił nałożenia na B. Ś. obowiązku wykonania kanalizacji deszczowej na działce o nr 101 w B. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania W. Ś., uchyliło decyzję z dnia [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ I instancji, przeprowadzając ponownie postępowanie w sprawie dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu hydrogeologii, oględzin oraz aktualnej mapy sytuacyjno-wysokościowej. Decyzją z dnia [...] orzeczono, iż nie zmieniono stanu wody na działce o nr ewid. 101, odmawiając jednocześnie nałożenia obowiązku wykonania kanalizacji deszczowej na spornej działce. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł W. Ś., kwestionując ustalenia biegłego oraz organu I instancji. Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, iż organ I instancji w sposób prawidłowy zgromadził i ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy. Organ odwoławczy podniósł, iż stwierdzony w trakcie oględzin terenu brak w jego obrębie zastoisk wody czy choćby fragmentów powierzchni o podwyższonej wilgotności świadczy o szybkim spływie wód powierzchniowych. Ponadto zdecydowana większość wód opadowych z terenu działki nr 101 spływa do rowu przydrożnego przy ul. W. bądź bezpośrednio poprzez system odwodnienia bądź pośrednio przez pas zieleni między budynkiem mieszkalnym a ulicą Witosa z powierzchni utwardzonej i zabudowanej, ograniczonej krawężnikiem i znajdującym się na jego przedłużeniu chodnikiem, biegnącym wzdłuż południowo-zachodniej ściany piętrowego budynku mieszkalnego. Z kolei wody opadowe z terenu działki nr 101 mogą spływać na działkę nr 102 tylko z niewielkiej części, której powierzchnia nie została zmieniona, zaś spływ odbywa się w sposób naturalny, zgodnie z istniejącymi spadkami powierzchni terenu. Z porównania zasadniczych map terenu w skali 1:500 (przyjętej do zasobów geodezyjnych w 1974r.oraz uaktualnionej pomiarem geodezyjnym wykonanym w listopadzie 2008r.) nie wynika, aby od roku 1974 przeprowadzane były prace ziemne, mogące mieć wpływ na zmianę kierunków przepływu wód opadowych. Oceniając sporządzoną przez biegłego opinię Kolegium uznało ją za fachową i rzetelną. Tym samym, ze względu na powyższe ustalenia faktyczne oceniane w aspekcie art. 29 ustawy z dnia 18.07.2001r. Prawo wodne ( Dz. U z 2005r. nr 239, poz.2019 ze zm. ), zwanej dalej ustawą, organ II instancji stwierdził, że nie doszło do naruszenia stanu wody na gruncie ze szkodą dla nieruchomości sąsiednich, w szczególności zmiany kierunku odpływu wód powierzchniowych z terenu działki nr 101 na teren działki nr 102. Ustosunkowując się do zarzutów W. Ś. organ wskazał, iż wody opadowe z dachów budynków oraz z powierzchni utwardzonych w obrębie terenu działki nr 101 spływają w całości na teren w jej obrębie, stąd nie mogą spływać na teren działki nr 102. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł W. Ś., argumentując, iż wbrew ustaleniom organu odwoławczego doszło do naruszenia stosunków wodnych – poprzez "hodowlę drobiu na gruncie B. Ś.". Skarżący zakwestionował także opinię biegłego o braku związku przyczynowego pomiędzy pęknięciem ścian a napływem wody. To samo dotyczy ustaleń co do braku zastoisk wodnych jako, że na dzień oględzin wybrano okres bezopadowy. Strona wskazała, iż nadmierna ilość wody spływa przy gwałtownych opadach między budynkami skarżącego do wjazdu i dalej na jezdnię – a nie do rowu. Ponadto dwa lata temu został wykonany nasyp wzdłuż budynków W. Ś. – celem "ukrycia dowodów". W konsekwencji zostały podmyte fundamenty i doszło do pęknięcia ściany. Dodatkowo B. Ś. nawadnia grunt wokół budynków działki nr 102 poprzez "hałdowanie" śniegu na ścianach fundamentów budynków skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, przy czym sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa materialnego, czy też procesowego, skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności przedmiotowego rozstrzygnięcia. Podkreślić przede wszystkim trzeba, że w sytuacji gdy w skardze zarzuca się błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, w pierwszej kolejności kontroli Sądu zostaje poddana ocena zastosowania przez organy przepisów procedury administracyjnej. Zastosowanie się przez organy do zawartych w niej zasad w istotny bowiem sposób rzutuje na prawidłowość ustalonego stanu faktycznego. Nie może budzić wątpliwości, że tylko należycie ustalony stan faktyczny pozwala ocenić zasadność zastosowanych przepisów prawa materialnego. Wbrew zarzutom skargi stan faktyczny ustalony został przez organy prawidłowo, w oparciu o należycie zebrany materiał dowodowy. Otóż, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co pozwoli dokonać oceny ustalonego stanu faktycznego, a następnie jego odniesienia do konkretnej normy prawnej. Prawidłowa realizacja tej zasady w pierwszej kolejności nakłada na organ obowiązek oceny, jakie fakty mają znaczenie dla załatwienia sprawy oraz jakimi dowodami okoliczności faktyczne istotne w sprawie mogą być wykazane. Konkretyzację tej zasady stanowi art. 77 § 1 k.p.a. zobowiązujący organ prowadzący postępowanie do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. W sprawie niniejszej organy obu instancji uczyniły zadość tym wymogom. Materiał dowodowy w oparciu o który organy poczyniły ustalenia faktyczne stanowiły w szczególności: 1/ oględziny nieruchomości przeprowadzone przez organ I instancji, 2/ opinia sporządzona przez biegłego posiadającego uprawnienia hydrogeologiczne, 3/ dokumentacja geodezyjno – kartograficzna, Z uwagi na cel i charakter spraw z zakresu stosunków wodnych, wymagający przy jej rozstrzyganiu również wiedzy specjalistycznej z zakresu hydrogeologii, szczególnego znaczenia nabiera treść opinii biegłego z tego zakresu. W sprawie niniejszej organ zlecił biegłemu sporządzenie takiej opinii. Wykonanie opinii poprzedziły oględziny na gruncie. Z opinii biegłego mgr inż. C.S., posiadającego uprawnienia hydrogeologiczne, wynika ( str. 7), iż nie nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie, a zwłaszcza zmiana kierunku odpływu wód powierzchniowych z terenu działki nr 101 na teren działki nr 102, a tym samym nie może być mowy o wystąpieniu szkód na terenie działki nr 102 spowodowanych takimi zmianami. Odnosząc się do zarzutów W. Ś. biegły stwierdził, iż - wody opadowe z dachów budynków oraz z powierzchni utwardzonych w obrębie działki nr 101 spływają w całości na teren w jej obrębie, zatem nie mogą spływać na teren działki nr 102, - praktycznie nie ma , nawet naturalnego, spływu wód powierzchniowych z działki nr 101 na działkę nr 102 w obrębie istniejącej zabudowy. Stąd też nie można wiązać pęknięć ścian i stropu budynku skarżącego z przepływem wód powierzchniowych. Według aktualnych pomiarów geodezyjnych ( mapa- zał. 2 do opinii) wykonana przez W. Ś. droga wjazdowa utwardzona na wysokości wejścia do budynku mieszkalnego dwukondygnacyjnego ma spadek w kierunku tego budynku, - właściciel działki nr 101 B. Ś., wykonując we własnym zakresie system odprowadzania wód opadowych z większości swojego terenu o wysokim współczynniku spływu wód ( powierzchnie dachów budynków i utwardzona część placu) bezpośrednio do rowu przy ul. W., tym samym ograniczył potencjalny, naturalny spływ wód powierzchniowych na teren działki nr 102 w jej południowo- wschodniej części. W konkluzji opinii biegły stwierdził, iż nie doszło do zmiany ukształtowania terenu. Spływ wód z działki nr 101 na działkę nr 102, zwłaszcza w jej południowo- wschodniej części terenu, ma charakter naturalny- powierzchnia działki nr 101 jest położona wyżej od powierzchni działki nr 102. W ocenie biegłego materiał dowodowy zebrany w sprawie pozwala na ustalenie, iż nie doszło do naruszenia stosunków wodnych. Stosownie do art. 29 ust. 1 ustawy, właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1/ zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2/ odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Natomiast zgodnie z treścią art. 29 ust. 3 tej ustawy jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz, prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Zastosowanie tego przepisu wymagało więc uprzedniego ustalenia, czy właściciel działki nr 101 swoim działaniem spowodował zmianę stanu wody na gruncie, a jeśli tak, to czy może zachodzić związek przyczynowy pomiędzy spowodowaną zmianą a szkodą dla gruntów sąsiednich. Analiza przepisu art. 29 ustawy prowadzi do wniosku, że spowodowanie przez właściciela działki zmiany stanu wody na gruncie, dające organom podstawę do zastosowania sankcji o jakich mowa w art. 29 ust. 3 tej ustawy to takie działanie właściciela lub innych osób na jego gruncie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany przykładowo z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi czy też hydrologicznymi. Innymi słowy aby nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom musi zostać wykazane, iż doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich; W sprawie niniejszej, wbrew zarzutom skargi, organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego. Materiał dowodowy zebrany w sprawie a w szczególności opinia biegłego, dokumentacja geodezyjno- kartograficzna, oględziny - jednoznacznie potwierdza ustalenia organów, iż nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla nieruchomości sąsiednich, w szczególności zmiany kierunku odpływu wód powierzchniowych z terenu działki nr 101 na teren działki nr 102. Takie zaś ustalenia uprawniały organ do wydania zaskarżonej decyzji. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. O kosztach udzielonej pomocy prawnej Sąd orzekł jak w pkt II sentencji na podstawie § 2 ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.) oraz na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a.